POMORANDŽINA KORA: (ANTI)DIDAKTIČKA POLITIČKA DRAMA I NJENE IDEOLOŠKE IMPLIKACIJE
Клучни зборови:
političko pozorište, pozorišna publika, Maja Pelević, Pomorandžina kora, Kokan Mladenović, didaktičnost, feminizam, klasna distinkcija, recepcija, kulturne studijeАпстракт
Rad se bavi problematizacijom figure pozorišne publike u
savremenoj srpskoj političkoj drami i pozorištu, polazeći od pretpostavke
da je publika ključno mesto artikulacije odnosa moći, znanja i ideologije.
Analiza se usredsređuje na dramu Pomorandžina kora (2006) Maje
Pelević, koja se tumači u širem okviru javnog diskursa o političkom
pozorištu, uključujući i stavove Kokana Mladenovića. Kroz teorijske
uvide studija kulture, teorije recepcije, Burdijeove koncepte klasne
distinkcije, kao i savremene feminističke i intersekcionalne pristupe, rad
ispituje načine na koje se publika konstituiše kao „neuka“, „pasivna“ ili
„jednaka“, ali i kako se u tim procesima reprodukuju implicitne
hijerarhije.
Posebna pažnja posvećena je odnosima između didaktičnosti i
emancipatorskih pretenzija političkog pozorišta, kao i pitanju ko unutar
pozorišnog diskursa ima pravo na govor. Analiza pokazuje da, uprkos
nastojanjima ka demokratizaciji i dijalogu, savremeni modeli političkog
pozorišta često zadržavaju suptilne oblike didaktičnosti i isključivanja,
kako na nivou reprezentacije, tako i na nivou recepcije. U tom smislu, rad
ukazuje na neophodnost radikalnijeg preispitivanja unutrašnjih struktura
moći u pozorištu, kako bi se omogućilo istinski participativno i egalitarno
razumevanje odnosa između scene i publike.
Превземања
Референци
Bourdieu, Pierre. (1984). Distinction: A Social Critique of the Judgement of Taste. Harvard University Press.
Burdije, Pjer. (2008). „Klasni ukusi i životni stilovi“ [“Class Tastes and Lift-Styles ”]. Studije kulture [Cultural Studies]. Ur. Jelena Đorđević i dr. Beograd: Službeni glasnik. 155–177. (In Serbian.)
Delač, Nataša. (2016). Ženska drama i muško društvo. Status žene u društvu i umetnosti na primeru drama Milene Marković, Maje Pelević i Milene Bogavac [Female drama and male society. Female status in society and art in plays written by Milena Marković, Maja Pelević, and Milena Bogavac]. Beograd: Fakultet dramskih umetnosti. (In Serbian.)
Hall, Stuart. (2019). “Notes on Deconstructing ’the Popular’”, Essential Essays: Volume 1. Edited by David Morley. Duke University Press. 357–362.
hooks, bell. (2000). Feminism Is for Everybody: Passionate Politics. South End Press.
Hoskin, Rhea Ashley. (2017). “Femme Theory: Refocusing the Intersectional Lens”. Atlantis Critical Studies in Gender Culture & Social Justice, vol. 38, no. 1, June. pp. 95–109. https://doi.org/10.7202/1119647arCopiedAn%20error%20has%20o. Accessed 17 Feb. 2026.
Jansen, Stef. (2005). “Who’s Afraid of White Socks? Towards a Critical Understanding of Post-Yugoslav Urban Self-Perceptions”. Ethnologia Balkanica, vol. 9, pp. 151–167.
Mladenović, Kokan. (2025). „Ni u najglupljem vicu nismo slobodarski narod“ [“Na engleskom naslov teksta”]. Danas, dnevni list. 19 Dec., www.danas.rs/kultura/intervju-kokan-mladenovic/. Accessed 20 Feb. 2026. (In Serbian.)
Mladenović, Kokan. (2025). „Zašto smo mi magarci?“ [We are not a libertarian nation, even in the funniest joke.]. 021.Rs, 22 Dec., www.021.rs/info/misljenja-i-intervjui/430248/intervju-kokan-mladenovic-zasto-smo-mi-magarci. Accessed 20 Feb. 2026. (In Serbian.)
Pelević, Maja. (2019). „Pomorandžina kora“ [“Orange Peel”]. Scribd. PDF, uploaded by Stefan Cfc Pavlović, Scribd, 2026, www.scribd.com/document/453227360/POMORANDZINA-KORA-maja-pelevi%C4%87. Accessed 20 Feb. 2026. (In Serbian.)
Pelević, Maja. (2020). „Publika se poziva na dijalog među jednakima“ [“The audience is being invited into a conversation with the equals”]. Hoću u pozorište [I Want To Go To Theatre]. hocupozoriste.rs/intervjui/maja-pelevic-publika-se-poziva-na-dijalog-medu-jednakima. Accessed 20 Feb. 2026. (In Serbian.)
Pelević, Maja. (2020). „Sistem možemo da urušimo radeći na opštem dobru, a ne na spasavanju sopstvenog dupeta“ [We can only smash the system by aiming for the greater good instead of saving our own ass“”]. 021, 6 Oct., www.021.rs/info/misljenja-i-intervjui/255001/intervju-maja-pelevic-sistem-mozemo-da-urusimo-radeci-na-opstem-dobru-a-ne-na-spasavanju-sopstvenog-dupeta. Accessed 22 Feb. 2026. (In Serbian.)
Rancière, Jacques. (2009). The Emancipated Spectator. Verso.
Simić, Marina. (2014). Kosmopolitska čežnja: etnografija srpskog postsocijalizma [Cosmopolitan Longing: Ethnography of Serbian Postsocialism]. Beograd: Fakultet političkih nauka. (In Serbian.)
Spivak, Gayatri Chakravorty. (1994). “Can the Subaltern Speak?”. Colonial Discourse and Post-Colonial Theory: A Reader. Edited by Laura Chrisman and Patrick Williams. Columbia University Press. 67–111.
Vilijams, Rejmond. (2008). „Analiza kulture“ [“The Analysis of Culture”]. Studije kulture [Cultural Studies]. Ur. Jelena Đorđević i dr. Beograd: Službeni glasnik. 124–133. (In Serbian.)
Zivkovic, Marko. (2007). “’Mile vs Transition’ – a Perfect Informant in the Slushy Swamp of Serbian Politics?”. Social Identities, vol. 13, no. 5, Sept. pp. 597–610. https://doi.org/10.1080/13504630701580266. Accessed 21 Feb. 2026.
Преземања
Објавено
Издание
Секција
Дозвола
Авторско право(c) 2026 Vida Davidović
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Авторите во списанието претставуваат оригинални дела врз основа на резултатите од сопственото истражување. Лицата кои дале значителен придонес во трудот се наведуваат како коавтори. Заедно со статијата, авторите (и коавторите, доколку ги има) треба да достават пополнет образец за пријава на трудот (Paper Submission Form), со кој се потврдува согласноста на авторот за објавување на трудот.
Списанието прифаќа научни трудови кои претходно не биле објавени. Не се прифаќаат трудови кои во голема мера ги повторуваат претходно објавените трудови на авторите. Повторувањето подразбира и компилација – текст составен од фрагменти од објавена монографија или голем број на претходно објавени статии. Плагијатот не е дозволен, како и прекумерното цитирање на туѓи трудови (една третина или повеќе од целиот труд). Сите цитати, цитирани извадоци и материјали мора да имаат цитирани автори и извори. Ако уделот на туѓиот труд е преголем, се препорачува да се скратат цитатите и да се зголеми обемот на оригиналниот текст.
Авторот треба да ги има сите потребни дозволи за користење на позајмените материјали и материјалите на други автори што ги користи во својот труд (илустрации и слично). Авторот гарантира дека статијата не содржи информации што не подлежат на објавување во отворен печат, вклучувајќи ги и оние што содржат или претставуваат доверливи информации.
Во списокот на литературата се вклучени само делата цитирани во трудот, како и линковите за страниците и изворите од кои е цитирано доколку станува збор за извори од интернет. На авторот му се препорачува да ги наведе во текстот изворите на финансиска поддршка на спроведените истражувања и стипендиите, доколку ги имало. Исто така, може да се изрази благодарност и до колегите кои придонеле или помогнале околу работата на текстот, а кои не се коавтори.
Со доставувањето на ракописот и образецот на апликација до редакцијата, авторот официјално се согласува со објавувањето на неговиот труд во „Филолошки студии“. Авторите се носители на авторски права и ги задржуваат сите права за објавување и користење на статијата. Авторите имаат право да ја повлечат статијата во кое било време до моментот на објавување на сајтот, со тоа што претходно за тоа, по писмен пат, треба да ја известат редакцијата на списанието.
Статиите се објавуваат бесплатно. Содржината е достапна под лиценцијата Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivative Works 3.0 Unported License.
Издавачка Етика
Редакција
Сите трудови доставени до Редакцијата ги читаат прво нејзините членови и соработници за да се утврди дали се однесуваат тие на релевантната проблематика и дали одговараат на форматот на списанието. Редакцијата на „Филолошки студии“ гарантира дека разгледувањето на доставените трудови и нивните рецензии не зависат од: комерцијални интереси, пол, националност, верски убедувања, политички ставови и други фактори. Единствениот критериум при изборот е академското ниво на трудот.
Во зависност од рецензијата, статијата може веднаш да се прати за објавување, да биде отфрлена или испратена до авторот за измена и за доработка. Во случај на несогласување со забелешките на рецензентот, авторот има право да ги оправда своите ставови. Доколку од рецензентите се добиени контрадикторни мислења, текстот се упатува на трет рецензент или конечната одлука се заснова на гласање на членовите на Редакцијата, по одделното разгледување.
Рецензенти
Статиите испратени до Редакцијата минуваат процес на двојно анонимно рецензирање. Имињата на рецензентите не треба да му бидат познати на авторот на статијата и обратно. Рокот за рецензирање е три-четири седмици. Рецензентите можат да бидат членови на Редакцијата и автори на списанието што објавувале претходно во него. Онаму каде што е неопходно, за рецензенти се назначуваат специјалисти од други: организации, градови и земји.
Рецензентите треба да бидат специјалисти за предметно-тематската област на која се однесува статијата. Редакцијата треба да спречи каков било судир на интереси во врска со дадениот научен труд и со неговиот автор.
Рецензентот е должен да им обрне внимание на членовите на Редакцијата за секоја суштинска сличност или поистоветување меѓу ракописот што се рецензира и која било друга публикација што му е позната. Рецензентот, исто така, е должен да го држи во тајност трудот што му е доверен, да не го пренесува на трети лица ракописот што му е доверен нему за рецензија и пред објавувањето на публикацијата да не ги објавува информациите содржани во него.
Рецензентите треба да дадат објективна, непристрасна и аргументирана процена на трудот. Забелешките треба да бидат формулирани коректно, така што оценувањето на трудот се однесува само на текстот на статијата и на неговата содржина. Рецензијата треба да биде напишана добронамерно, а наведените забелешки имаат за цел да им помогнат на авторите да ги коригираат утврдените недостатоци и да ја подобрат статијата пред да биде објавена таа на веб-страницата на издавачот и пред да биде достапна за пошироката публика.
