НИВОТО НА РАЗВОЈОТ НА МИСЛОВНИТЕ ОПЕРАЦИИ КАЈ ДЕЦАТА СО ГОВОРНИ ТЕШКОТИИ

Апстракт

Сознајниот процес не е резултат на едно­став­но акумулирање на перцептивните пода­то­ци, моторните акции, вербалните описи и интелигенцијата која ги средува сите тие по­да­тоци. ,,За да ги спознае објектите, суб­јек­тот треба да дејствува на нив, според тоа и да ги трансформира. Почнувајќи од нај­елемен­тарните сензомоторни акции до нај­фи­ни­те интелектуални операции (формално­ло­гичките) кои сè уште се акции, но инте­рио­ризирани и извршувани во мислите, созна­вањето е постојано поврзано со акции­те или операциите, значи со трансформа­циите“ (1).
Пијаже идентификува три главни стадиуми во развојот на интелектуалните операции:
1. Сензомоторна интелигенција - од раѓање до 18 месеци или до крајот на втор­а­та година.
2. Стадиум на репрезентациона интели­ге­н­ција која води кон конкретни операции. Овој по­долг развоен период трае од крајот на вто­рата година до 11-12-тата година и се дели на:

Предоперационален стадиум кој започнува од крајот на втората година, се одликува со образување на семиотички средства, обра­зу­ва­ње ориентирани функции и квалитативни идентитети и кој завршува до 7-8-та година.
Период на конкретни операции, кој започ­ну­ва од 7-8-та година, завршува до 11-12-тата година и се карактеризира со образување на опе­рационалните групирања, реверзибил­ност и разновидни облици на конзервација.
3. Стадиум на формални операции кој за­поч­­нува од 11-тата до 12-тата година и завршу­ва до 14-15-тата или најдоцна до 21-та го­ди­на, период кој според Пијаже озна­чу­ва пос­тигнување на интелектуална зрелост (1,2).