СИНОНИМИЈАТА И ЛЕКСИЧКО-СЕМАНТИЧКАТА АКУМУЛАЦИЈА ВО РОМАНИТЕ НА ГОЦЕ СМИЛЕВСКИ Семантички и стилистички аспекти
Клучни зборови:
лексичка синонимија, лексичко-семантичка акумулација, зборообразувачки дублети, верижна акумулација, значенско премостување, лингвостилистика, индивидуален стил, Гоце СмилевскиАпстракт
Трудот ја истражува лексичката синонимија во романите Планетата на неискуството (2000), Разговор со Спиноза (2004) и Сестрата на Зигмунд Фројд (2007) од Гоце Смилевски. Анализата се заснова врз корпус од 274 ексцерпирани лексички низи во кои значенски сродни единици се наведуваат последователно, во иста синтаксичка функција. Корпусот се обработува квантитативно, според бројот и должината на низите во секој роман, и квалитативно, според семантичката структура и стилистичката функција. Се разграничуваат синонимскиот ред, како лексичко-семантички однос, и лексичко-семантичката акумулација, како текстуална постапка позната во реторичката традиција како accumulatio или congeries. Се издвојуваат неколку структурни типови: зборообразувачки и дијалектни дублети, објаснувачки низи со интернационализам или термин, хиперонимски низи, семантички хетерогени акумулации и верижни акумулации, во кои значењето преку полисемијата на поединечни членови постепено се поместува кон друга поимска област. Како доминантни функции се утврдуваат поимското прецизирање, објаснувањето, експресивната интензификација, психолошкото портретирање, вредносната карактеризација и ритмичката организација на исказот. Споредбата покажува дека постапката е најинтензивна во Планетата на неискуството, додека во подоцнежните романи е поретка, но функционално поспецијализирана. Се заклучува дека повеќечленото именување е препознатлив елемент на индивидуалниот стил на Смилевски и средство преку кое јазикот го покажува и сопствениот напор да го именува предметот.
Превземања
Референци
Литература/References
Груевска-Маџоска, Симона. (2009). Лексичка синонимија во македонскиот стандарден јазик. Посебни изданија, кн. 56. Скопје: Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков“. [Gruevska-Madjoska, Simona. Lexical Synonymy in the Standard Macedonian Language. Special Editions, Vol. 56. Skopje: Institute of Macedonian Language “Krste Misirkov”.] (In Macedonian)
Груевска-Маџоска, Симона. (2021). Лексикологија на македонскиот јазик. Скопје: МИ-АН. [Gruevska-Madjoska, Simona. Lexicology of the Macedonian Language. Skopje: MI-AN.] (In Macedonian)
Минова-Ѓуркова, Лилјана. (2003). Стилистика на современиот македонски јазик. Скопје: Магор. [Minova-Gjurkova, Liljana. Stylistics of Contemporary Macedonian Language. Skopje: Magor.] (In Macedonian)
ТРМЈ – Толковен речник на македонскиот јазик, т. 1–6. 2003 – 2014. Скопје: Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков“. [TRMJ – Explanatory Dictionary of the Macedonian Language, Vols. 1–6. (2003–2014). Skopje: Institute of Macedonian Language “Krste Misirkov”.] (In Macedonian)
Cruse, D. A. (1986). Lexical Semantics. Cambridge: Cambridge University Press.
Cruse, D. A. (2000). Meaning in Language: An Introduction to Semantics and Pragmatics. Oxford: Oxford University Press.
Jakobson, Roman. (1960). “Closing Statement: Linguistics and Poetics.” In: Thomas A. Sebeok (ed.), Style in Language. Cambridge, MA: MIT Press, 350–377.
Lakoff, George. (1987). Women, Fire, and Dangerous Things: What Categories Reveal about the Mind. Chicago: University of Chicago Press.
Lausberg, Heinrich. (1998). Handbook of Literary Rhetoric: A Foundation for Literary Study. Leiden: Brill.
Leech, Geoffrey N. and Michael H. Short. (2007). Style in Fiction: A Linguistic Introduction to English Fictional Prose. 2nd edition. Harlow: Pearson Longman.
Lyons, John. (1977). Semantics. Vols. 1–2. Cambridge: Cambridge University Press.
Извори/Sources
Смилевски, Гоце. (2000). Планетата на неискуството. Скопје: Сигмапрес. [Smilevski, Goce. The Planet of Inexperience. Skopje: Sigmapres.] (In Macedonian)
Смилевски, Гоце. (2004). Разговор со Спиноза. Скопје: Култура. (4. издание) [Smilevski, Goce. Conversation with Spinoza. Skopje: Kultura. (4th ed.).] (In Macedonian)
Смилевски, Гоце. (2007). Сестрата на Зигмунд Фројд. Скопје: Култура. [Smilevski, Goce. Freud’s Sister. Skopje: Kultura.] (In Macedonian)
Преземања
Објавено
Издание
Секција
Дозвола
Авторско право(c) 2026 Симона Груевска-Маџоска

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Авторите во списанието претставуваат оригинални дела врз основа на резултатите од сопственото истражување. Лицата кои дале значителен придонес во трудот се наведуваат како коавтори. Заедно со статијата, авторите (и коавторите, доколку ги има) треба да достават пополнет образец за пријава на трудот (Paper Submission Form), со кој се потврдува согласноста на авторот за објавување на трудот.
Списанието прифаќа научни трудови кои претходно не биле објавени. Не се прифаќаат трудови кои во голема мера ги повторуваат претходно објавените трудови на авторите. Повторувањето подразбира и компилација – текст составен од фрагменти од објавена монографија или голем број на претходно објавени статии. Плагијатот не е дозволен, како и прекумерното цитирање на туѓи трудови (една третина или повеќе од целиот труд). Сите цитати, цитирани извадоци и материјали мора да имаат цитирани автори и извори. Ако уделот на туѓиот труд е преголем, се препорачува да се скратат цитатите и да се зголеми обемот на оригиналниот текст.
Авторот треба да ги има сите потребни дозволи за користење на позајмените материјали и материјалите на други автори што ги користи во својот труд (илустрации и слично). Авторот гарантира дека статијата не содржи информации што не подлежат на објавување во отворен печат, вклучувајќи ги и оние што содржат или претставуваат доверливи информации.
Во списокот на литературата се вклучени само делата цитирани во трудот, како и линковите за страниците и изворите од кои е цитирано доколку станува збор за извори од интернет. На авторот му се препорачува да ги наведе во текстот изворите на финансиска поддршка на спроведените истражувања и стипендиите, доколку ги имало. Исто така, може да се изрази благодарност и до колегите кои придонеле или помогнале околу работата на текстот, а кои не се коавтори.
Со доставувањето на ракописот и образецот на апликација до редакцијата, авторот официјално се согласува со објавувањето на неговиот труд во „Филолошки студии“. Авторите се носители на авторски права и ги задржуваат сите права за објавување и користење на статијата. Авторите имаат право да ја повлечат статијата во кое било време до моментот на објавување на сајтот, со тоа што претходно за тоа, по писмен пат, треба да ја известат редакцијата на списанието.
Статиите се објавуваат бесплатно. Содржината е достапна под лиценцијата Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivative Works 3.0 Unported License.
Издавачка Етика
Редакција
Сите трудови доставени до Редакцијата ги читаат прво нејзините членови и соработници за да се утврди дали се однесуваат тие на релевантната проблематика и дали одговараат на форматот на списанието. Редакцијата на „Филолошки студии“ гарантира дека разгледувањето на доставените трудови и нивните рецензии не зависат од: комерцијални интереси, пол, националност, верски убедувања, политички ставови и други фактори. Единствениот критериум при изборот е академското ниво на трудот.
Во зависност од рецензијата, статијата може веднаш да се прати за објавување, да биде отфрлена или испратена до авторот за измена и за доработка. Во случај на несогласување со забелешките на рецензентот, авторот има право да ги оправда своите ставови. Доколку од рецензентите се добиени контрадикторни мислења, текстот се упатува на трет рецензент или конечната одлука се заснова на гласање на членовите на Редакцијата, по одделното разгледување.
Рецензенти
Статиите испратени до Редакцијата минуваат процес на двојно анонимно рецензирање. Имињата на рецензентите не треба да му бидат познати на авторот на статијата и обратно. Рокот за рецензирање е три-четири седмици. Рецензентите можат да бидат членови на Редакцијата и автори на списанието што објавувале претходно во него. Онаму каде што е неопходно, за рецензенти се назначуваат специјалисти од други: организации, градови и земји.
Рецензентите треба да бидат специјалисти за предметно-тематската област на која се однесува статијата. Редакцијата треба да спречи каков било судир на интереси во врска со дадениот научен труд и со неговиот автор.
Рецензентот е должен да им обрне внимание на членовите на Редакцијата за секоја суштинска сличност или поистоветување меѓу ракописот што се рецензира и која било друга публикација што му е позната. Рецензентот, исто така, е должен да го држи во тајност трудот што му е доверен, да не го пренесува на трети лица ракописот што му е доверен нему за рецензија и пред објавувањето на публикацијата да не ги објавува информациите содржани во него.
Рецензентите треба да дадат објективна, непристрасна и аргументирана процена на трудот. Забелешките треба да бидат формулирани коректно, така што оценувањето на трудот се однесува само на текстот на статијата и на неговата содржина. Рецензијата треба да биде напишана добронамерно, а наведените забелешки имаат за цел да им помогнат на авторите да ги коригираат утврдените недостатоци и да ја подобрат статијата пред да биде објавена таа на веб-страницата на издавачот и пред да биде достапна за пошироката публика.