MAKEDONSKI KLASICI U HRVATSKOJ: PRIJEVODNA RECEPCIJA MAKEDONSKE KNJIŽEVNOSTI I MAKEDONSKOG KNJIŽEVNOG KANONA U HRVATSKOJ OD 1991. DO 2025.
Клучни зборови:
makedonska književnost, književni klasik, kanon, književno prevođenje, recepcijaАпстракт
U radu se predstavljaju rezultati istraživanja korpusa naslova iz makedonske književnosti prevedenih na hrvatski jezik i objavljenih kod hrvatskih nakladnika u periodu od 1991. do 2025. pri čemu se u fokus stavljaju klasici i kanon makedonske književnosti te njihova recepcija u navedenom periodu. Na temelju istraživanja provedenog tijekom 2025. i 2026. godine, primjećuje se znatan porast broja prevedenih naslova iz makedonske književnosti u odnosu na ranije razdoblje (od 1945. do 1991.), osobito ako se ima na umu da su gotovo svi zabilježeni naslovi prevedeni i objavljeni nakon 2000. godine. Rad donosi i analizu statusa koji u istraženom korpusu imaju klasici i kanonski autori i djela.
Превземања
Референци
Alađozovski, Robert. (2021). Сите драјвери вклучени. Извештај (факти, анализа и препораки) за македонската литература во превод (2015–2020) [All Drivers Included: A Report (Facts, Analysis and Recommendations) on Macedonian Literature in Translation (2015–2020)]. Skopje: Goten. (In Macedonian.)
Banović, Ksenija. (2021). Bibliografija prijevoda bugarske književnosti objavljenih u Hrvatskoj: izvor za proučavanje književno-kulturnih i nakladničkih veza [A Bibliography of Translations of Bulgarian Literature Published in Croatia: A Source for the Study of Literary, Cultural and Publishing Relations]. Zagreb: Sveučilište u Zagrebu, Filozofski fakultet. URL: https://urn.nsk.hr/urn:nbn:hr:131:736463 (pristupljeno 20. 3. 2026.) (In Croatian.)
Bourdieu, Pierre. (2002). Les conditions sociales de la circulation internationale des idées [The Social Conditions of the International Circulation of Ideas]. Actes de la recherche en sciences sociales 145. 3–8. URL: https://www.persee.fr/doc/arss_0335-5322_2002_num_145_1_2793 (pristupljeno 8. 3. 2026.) (In French.)
Calvino, Italo. (2010). Perché leggere i classici [Why Read the Classics]. Milano: Oscar Mondadori. (In Italian.)
Casanova, Pascale. (2024). Svjetska književna republika [The World Republic of Letters]. Zagreb: Meandarmedia. (In Croatian.)
Cuculić, Kim. (2012). Igor Isakovski pokreće tužbu protiv hrvatskih izdavača Orion i Slovo [Igor Isakovski Files a Lawsuit against the Croatian Publishers Orion and Slovo]. Novi list, 4. 4. 2012. URL: https://www.novilist.hr/ostalo/kultura/igor-isakovski-pokrece-tuzbu-protiv-hrvatskih-izdavaca-orion-i-slovo/ (pristupljeno 18. 3. 2026.) (In Croatian.)
Друговац, Миодраг. (1990). Историја на македонската книжевност: XX век [A History of Macedonian Literature: The 20th Century]. Скопје. (In Macedonian.)
Duda, Dean. (2017). Prema genezi i strukturi postjugoslavenskog književnog polja (bilješke uz Bourdieua) [Towards the Genesis and Structure of the Post-Yugoslav Literary Field (Notes on Bourdieu)]. U: Karlić, Virna; Šakić, Sanja; Marinković, Dušan (ur.). Tranzicija i kulturno pamćenje: zbornik radova [Transition and Cultural Memory: Collected Papers]. Zagreb: Srednja Europa. 45–56. (In Croatian.)
Đurčinov, Milan. (1987). Možnosti za komparativnoto proučavanje na ponovata makedonska kniževnost vo jugoslovenskiot kniževen i kulturen kontekst [Possibilities for a Comparative Study of Modern Macedonian Literature in the Yugoslav Literary and Cultural Context]. U: Fišer, Ernest; Grčević, Franjo (ur.). Komparativno proučavanje jugoslavenskih književnosti (2) [Comparative Study of Yugoslav Literatures (2)]. Zagreb: Zavod za znanost o književnosti Filozofskoga fakulteta. 19–23. (In Macedonian.)
Đurčinov, Milan. (1988). Nova makedonska književnost (1945–1980) [New Macedonian Literature (1945–1980)]. Beograd: Nolit. (In Serbian.)
Ďurišin, Dionýz. (1988). Posebne interliterarne zajednice [Special Interliterary Communities]. U: Fišer, Ernest; Grčević, Franjo (ur.). Komparativno proučavanje jugoslavenskih književnosti (3) [Comparative Study of Yugoslav Literatures (3)]. Zagreb: Zavod za znanost o književnosti Filozofskoga fakulteta. 24–28. (In Croatian.)
Ďurišin, Dionýz. (1991). Daljnje mogućnosti i perspektive istraživanja međuknjiževnog procesa [Further Possibilities and Perspectives in the Study of the Interliterary Process]. U: Grčević, Franjo (ur.). Komparativno proučavanje jugoslavenskih književnosti (4) [Comparative Study of Yugoslav Literatures (4)]. Zagreb: Zavod za znanost o književnosti Filozofskoga fakulteta. 29–44. (In Croatian.)
Even-Zohar, Itamar. (2004). The Position of Translated Literature within the Literary Polysystem. U: Venuti, Lawrence (ur.). The Translation Studies Reader. London, New York: Routledge.
Гаговска, Елена. (2026). Две години нема буџет за превод на македонски книги во странство [Two Years without a Budget for Translating Macedonian Books Abroad]. URL: https://prizma.mk/dve-godini-nema-budhet-za-prevod-na-makedonski-knigi-vo-stranstvo/ (pristupljeno 18. 3. 2026.) (In Macedonian.)
Guillory, John. (1993). Cultural Capital: The Problem of Literary Canon Formation. Chicago: University of Chicago Press.
Heilbron, Johan; Sapiro, Gisèle. (2007). Outline for a Sociology of Translation: Current Issues and Future Prospects. U: Wolf, Michaela; Fukari, Alexandra (ur.). Constructing a Sociology of Translation. Amsterdam, Philadelphia: John Benjamins Publishing Company. 93–107.
Јакимовска Тошиќ, Maja et al. (2014). Антологија на македонската книжевност: Книжевни остварувања од IX до XXI век [An Anthology of Macedonian Literature: Literary Achievements from the 9th to the 21st Century]. Skopje: Institut za makedonska literatura. (In Macedonian.)
Kalogjera, Goran. (2025). Prevođenje i znanstveno istraživanje kao temelji upoznavanja hrvatske i makedonske književnosti [Translation and Scholarly Research as Foundations for Getting to Know Croatian and Macedonian Literature]. Kanavelić: časopis za književnost, umjetnost i znanost 11. 72–84. (In Croatian.)
Kovač, Zvonko. (2016). Interkulturne studije i ogledi. Međuknjiževna čitanja, mentorstva [Intercultural Studies and Essays: Interliterary Readings, Mentorships]. Zagreb: FF press. (In Croatian.)
Kramarić, Zlatko. (1991). Makedonske teme i dileme [Macedonian Themes and Dilemmas]. Zagreb: Nakladni zavod Matice hrvatske. (In Croatian.)
Kramarić, Zlatko. (2009). Identitet, tekst, nacija. Interpretacije crnila makedonske povijesti [Identity, Text, Nation: Interpretations of the Darkness of Macedonian History]. Zagreb: Naklada Ljevak. (In Croatian.)
Kramarić, Zlatko; Banović-Markovska, Angelina. (2013). Politika, kultura, identitet (interkulturalni dijalog) [Politics, Culture, Identity (An Intercultural Dialogue)]. Zagreb: Školska knjiga. (In Croatian.)
Latković, Ivana. (2019). Recepcija suvremene bugarske proze u južnoslavenskom kontekstu [The Reception of Contemporary Bulgarian Prose in the South Slavic Context]. U: Kovač, Zvonko; Vasung, Ana (ur.). Prvi hrvatsko-bugarski slavistički susret: Suvremeni bugarski jezik i književnost u poredbeno-slavističkom i interdisciplinarnom kontekstu [The First Croatian-Bulgarian Slavic Studies Meeting: Contemporary Bulgarian Language and Literature in a Comparative Slavic and Interdisciplinary Context]. Zagreb: FF Press. (In Croatian.)
Mikšić, Vanda; Huber, Marta. (2023). Prijevodi i recepcija talijanske književnosti u Hrvatskoj od 1991. do 2020. [Translations and Reception of Italian Literature in Croatia from 1991 to 2020]. Zadar: Sveučilište u Zadru; Zagreb: Meandarmedia. (In Croatian.)
Mikšić, Vanda; Sindičić Sabljo, Mirna; Tonković, Željka. (2023). Francuska i frankofonske književnosti u prijevodima na hrvatski jezik od 1991. do 2020. godine [French and Francophone Literatures in Croatian Translation from 1991 to 2020]. Književna smotra 55, 209 (3). 31–52. (In Croatian.)
Pavletić, Vlatko. (1980). 100 djela književnosti jugoslavenskih naroda [100 Works of the Literatures of the Yugoslav Peoples]. Zagreb: Nakladni zavod Matice hrvatske. (In Croatian.)
Postnikov, Boris. (2025). Književna republika Jugoslavija od 1989. do 2022. [The Literary Republic of Yugoslavia from 1989 to 2022]. Zagreb: Durieux. (In Croatian.)
Prošev-Oliver, Borjana. (2010). Egzil u makedonskoj književnosti [Exile in Macedonian Literature]. Zagreb: Zajednica Makedonaca u R. Hrvatskoj. (In Croatian.)
Protrka, Marina. (2009). Stvaranje književne nacije: oblikovanje kanona u hrvatskoj književnoj periodici 19. stoljeća [Creating a Literary Nation: Canon Formation in Nineteenth-Century Croatian Literary Periodicals]. Zagreb: FF Press. (In Croatian.)
Sapiro, Gisèle. (2014). The Sociology of Translation: A New Research Domain. U: Bermann, Sandra; Porter, Catherine (ur.). A Companion to Translation Studies. Hoboken: Wiley Blackwell. 82–94.
Sazdov, Tome et al. (1991). Makedonska književnost [Macedonian Literature]. Zagreb: Školska knjiga. (In Croatian.)
Tošović, Branko; Koviloski, Slavčo. (2025). Македонска поетика и стилистика. Колективна монографија [Macedonian Poetics and Stylistics: A Collective Monograph]. Graz: Institut für Slawistik der Karl-Franzens-Universität. (In Macedonian.)
Venuti, Lawrence. (2004). Translation, Community, Utopia. U: Venuti, Lawrence (ur.). The Translation Studies Reader. London, New York: Routledge. 468–488.
Vuksanović Kursar, Maria. (2008). Dionýz Ďurišin: Međuknjiževne zajednice i teorija umjetničkoga prijevoda [Dionýz Ďurišin: Interliterary Communities and the Theory of Literary Translation]. Philological Studies 6 (1). URL: https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/hr/article/view/714 (pristupljeno 8. 3. 2026.) (In Croatian.)
Преземања
Објавено
Издание
Секција
Дозвола
Авторско право(c) 2026 Ivica Baković

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Авторите во списанието претставуваат оригинални дела врз основа на резултатите од сопственото истражување. Лицата кои дале значителен придонес во трудот се наведуваат како коавтори. Заедно со статијата, авторите (и коавторите, доколку ги има) треба да достават пополнет образец за пријава на трудот (Paper Submission Form), со кој се потврдува согласноста на авторот за објавување на трудот.
Списанието прифаќа научни трудови кои претходно не биле објавени. Не се прифаќаат трудови кои во голема мера ги повторуваат претходно објавените трудови на авторите. Повторувањето подразбира и компилација – текст составен од фрагменти од објавена монографија или голем број на претходно објавени статии. Плагијатот не е дозволен, како и прекумерното цитирање на туѓи трудови (една третина или повеќе од целиот труд). Сите цитати, цитирани извадоци и материјали мора да имаат цитирани автори и извори. Ако уделот на туѓиот труд е преголем, се препорачува да се скратат цитатите и да се зголеми обемот на оригиналниот текст.
Авторот треба да ги има сите потребни дозволи за користење на позајмените материјали и материјалите на други автори што ги користи во својот труд (илустрации и слично). Авторот гарантира дека статијата не содржи информации што не подлежат на објавување во отворен печат, вклучувајќи ги и оние што содржат или претставуваат доверливи информации.
Во списокот на литературата се вклучени само делата цитирани во трудот, како и линковите за страниците и изворите од кои е цитирано доколку станува збор за извори од интернет. На авторот му се препорачува да ги наведе во текстот изворите на финансиска поддршка на спроведените истражувања и стипендиите, доколку ги имало. Исто така, може да се изрази благодарност и до колегите кои придонеле или помогнале околу работата на текстот, а кои не се коавтори.
Со доставувањето на ракописот и образецот на апликација до редакцијата, авторот официјално се согласува со објавувањето на неговиот труд во „Филолошки студии“. Авторите се носители на авторски права и ги задржуваат сите права за објавување и користење на статијата. Авторите имаат право да ја повлечат статијата во кое било време до моментот на објавување на сајтот, со тоа што претходно за тоа, по писмен пат, треба да ја известат редакцијата на списанието.
Статиите се објавуваат бесплатно. Содржината е достапна под лиценцијата Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivative Works 3.0 Unported License.
Издавачка Етика
Редакција
Сите трудови доставени до Редакцијата ги читаат прво нејзините членови и соработници за да се утврди дали се однесуваат тие на релевантната проблематика и дали одговараат на форматот на списанието. Редакцијата на „Филолошки студии“ гарантира дека разгледувањето на доставените трудови и нивните рецензии не зависат од: комерцијални интереси, пол, националност, верски убедувања, политички ставови и други фактори. Единствениот критериум при изборот е академското ниво на трудот.
Во зависност од рецензијата, статијата може веднаш да се прати за објавување, да биде отфрлена или испратена до авторот за измена и за доработка. Во случај на несогласување со забелешките на рецензентот, авторот има право да ги оправда своите ставови. Доколку од рецензентите се добиени контрадикторни мислења, текстот се упатува на трет рецензент или конечната одлука се заснова на гласање на членовите на Редакцијата, по одделното разгледување.
Рецензенти
Статиите испратени до Редакцијата минуваат процес на двојно анонимно рецензирање. Имињата на рецензентите не треба да му бидат познати на авторот на статијата и обратно. Рокот за рецензирање е три-четири седмици. Рецензентите можат да бидат членови на Редакцијата и автори на списанието што објавувале претходно во него. Онаму каде што е неопходно, за рецензенти се назначуваат специјалисти од други: организации, градови и земји.
Рецензентите треба да бидат специјалисти за предметно-тематската област на која се однесува статијата. Редакцијата треба да спречи каков било судир на интереси во врска со дадениот научен труд и со неговиот автор.
Рецензентот е должен да им обрне внимание на членовите на Редакцијата за секоја суштинска сличност или поистоветување меѓу ракописот што се рецензира и која било друга публикација што му е позната. Рецензентот, исто така, е должен да го држи во тајност трудот што му е доверен, да не го пренесува на трети лица ракописот што му е доверен нему за рецензија и пред објавувањето на публикацијата да не ги објавува информациите содржани во него.
Рецензентите треба да дадат објективна, непристрасна и аргументирана процена на трудот. Забелешките треба да бидат формулирани коректно, така што оценувањето на трудот се однесува само на текстот на статијата и на неговата содржина. Рецензијата треба да биде напишана добронамерно, а наведените забелешки имаат за цел да им помогнат на авторите да ги коригираат утврдените недостатоци и да ја подобрат статијата пред да биде објавена таа на веб-страницата на издавачот и пред да биде достапна за пошироката публика.