Италијанските преводи на македонските класици: Конески и Урошевиќ пред читателите во Италија
Клучни зборови:
македонска книжевност, книжевен превод, Блаже Конески, Влада Урошевиќ, рецепција, италијанска култура,, меѓу книжевна комуникација.Апстракт
Во трудот се разгледуваат италијанските преводи и рецепцијата на творештвото на двајца значајни македонски автори — Блаже Конески и Влада Урошевиќ — за да се согледаат механизмите преку кои македонската книжевност станува видлива во италијанскиот културен простор. Поаѓајќи од теориските согледувања за т.н. „мали книжевности“ (Казанова 2004) и улогата на преводот како инструмент на културна медијација, трудот хронолошки ги мапира досега познатите преводи на делата на Конески и Урошевиќ на италијански јазик, објавени во: антологии, списанија, самостојни изданија и други печатени публикации. Во трудот се истакнува и улогата на културните посредници — преведувачи, уредници, слависти и издавачи — во афирмацијата на овие автори и во обликувањето на нивната рецепција во Италија.
Анализата покажува дека македонската литература во италијанскиот контекст најпрво се афирмира преку поетски антологии од 60-тите години од дваесеттиот век, при што Конески зазема особено истакнато место како еден од најпреведуваните македонски автори, тргнувајќи од преводот на книгата La ricamatrice (1967). За разлика од него, присуството на Урошевиќ е помалобројно, но бележи значајна современа афирмација преку поновото репрезентативно издание Dietro quell’angolo vi attende la sorpresa (2020). Истражувањето укажува на потребата од понатамошни систематски проучувања на книжевната размена меѓу Македонија и Италија, особено во насока на рецепцијата, издавачките политики и променливите културни посредувања.
Превземања
Референци
Вангелов, Атанас. (2021). Поетскиот исказ на Блаже Конески. Предговор во Блаже Конески, Камено кале. Струга: СВП. 7–33. [Vangelov, Atanas. (2021). Poetskiot iskaz na Blazhe Koneski [The poetic utterance of Blazhe Koneski]. Predgovor vo Blazhe Koneski, Kameno kale [Stone Castle]. Struga: SVP. 7–33. (In Macedonian)]
Ѓурчинова, Анастасија. (2001). Италијанската книжевност во Македонија. Скопје: Институт за македонска литература. [Gjurchinova, Anastasija. (2001). Italijanskata knizhevnost vo Makedonija [Italian literature in Macedonia]. Skopje: Institut za makedonska literatura. (In Macedonian)]
Ѓурчинова, Анастасија. (2022). За Влада Урошевиќ, или изненадување од зад аголот, од југот на Италија. Транскултурни разногласија: избрани критики и есеи. Скопје: МИ-АН. 238–244. [Gjurchinova, Anastasija. (2022). Za Vlada Uroshevikj, ili iznenaduvanje od zad agolot, od jugot na Italija [On Vlada Uroshevikj, or a surprise from around the corner, from the south of Italy]. Transkulturni raznoglasija: izbrani kritiki i esei [Transcultural polyphony: selected essays]. Skopje: MI-AN. 238–244. (In Macedonian)]
Ѓурчинова, Анастасија. (2023). Блаже Конески и италијанската литература. Меѓународен научен собир „100 години Блаже Конески и 75 години Филолошки факултет“: Зборник на трудови. Скопје: Филолошки факултет „Блаже Конески“, УКИМ. 335–358. [Gjurchinova, Anastasija. (2023). Blazhe Koneski i italijanskata literatura [Blazhe Koneski and Italian literature]. Megjunaroden nauchen sobir „100 godini Blazhe Koneski i 75 godini Filoloshki fakultet”: Zbornik na trudovi [International scientific conference “100 years of Blazhe Koneski and 75 years of the Faculty of Philology”: Proceedings]. Skopje: Filoloshki fakultet „Blazhe Koneski”, UKIM. 335–358. (In Macedonian)]
Караникиќ, Јована. (2013). Македонската проза и поезија на италијански јазик.
Литературен збор, 4–6. Скопје. 99–105. [Karanikikj, Jovana. (2013). Makedonskata proza i poezija na italijanski jazik [Macedonian prose and poetry in the Italian language]. Literaturen zbor [Literary Word], 4–6. Skopje. 99–105. (In Macedonian)]
Капушевска-Дракулеска, Лидија. (2025). Влада Урошевиќ и надреализмот. Зенит: Списание за наука, литература, култура и уметност, 14/15. 51–53. [Kapushevska-Drakuleska, Lidija. (2025). Vlada Uroshevikj i nadrealizmot [Vlada Uroshevikj and surrealism]. Zenit: Spisanie za nauka, literatura, kultura i umetnost [Zenit: Journal of science, literature, culture and art], 14/15. 51–53. (In Macedonian)]
Мартиновски, Владимир. (2025). Поетот сонувач, сонувачот поет Влада Урошевиќ. Зенит: Списание за наука, литература, култура и уметност, 14/15. 23–33. [Martinovski, Vladimir. (2025). Poetot sonuvach, sonuvachot poet Vlada Uroshevikj [The poet dreamer, the dreamer poet Vlada Uroshevikj]. Zenit: Spisanie za nauka, literatura, kultura i umetnost [Zenit: Journal of science, literature, culture and art], 14/15. 23–33. (In Macedonian)]
Смилевски, Гоце. (2024). Градот и поетиката на имагинарното: Еден друг град (1959) и Невидливите градови (1972) од Итало Калвино. Во Ѓурчинова, Анастасија, Талевска, Ирина (Прир.). Како го читаме Калвино денес: наследство, рецепција, преводи. Скопје: Филолошки факултет „Блаже Конески“. 23–30. [Smilevski, Gotse. (2024). Gradot i poetikata na imaginarnoto: Eden drug grad (1959) i Nevidlivite gradovi (1972) od Italo Kalvino [The city and the poetics of the imaginary: Another City (1959) and Invisible Cities (1972) by Italo Calvino]. Vo Gjurchinova, Anastasija, Talevska, Irina (Prir.). Kako go chitame Kalvino denes: nasledstvo, recepcija, prevodi [How we read Calvino today: heritage, reception, translations]. Skopje: Filoloshki fakultet „Blazhe Koneski”. 23–30. (In Macedonian)]
Урошевиќ, Влада. (2024). Краток омаж за Калвино. Во Ѓурчинова, Анастасија, Талевска, Ирина (Прир.). Како го читаме Калвино денес: наследство, рецепција, преводи. Скопје: Филолошки факултет „Блаже Конески“. 17–19. [Uroshevikj, Vlada. (2024). Kratok omazh za Kalvino [A short homage to Calvino]. Vo Gjurchinova, Anastasija, Talevska, Irina (Prir.). Kako go chitame Kalvino denes: nasledstvo, recepcija, prevodi [How we read Calvino today: heritage, reception, translations]. Skopje: Filoloshki fakultet „Blazhe Koneski”. 17–19. (In Macedonian)]
Casanova, Pascale. (2004). The World Republic of Letters. Cambridge, MA: Harvard University Press.
Gjurčinova, Anastasija. (2012) Macedonia: la letteratura del sogno. La nuova letteratura macedone 1991-2011. Nardò: Besa – Salentobooks.
Gjurčinova, Anastasija. (2022). Generazioni, tendenze, poetiche. Antologie della letteratura macedone in italiano, In M. Bradaš, T, D’Amico and C. Diddi (eds), Diacritici in copertina. Le letterature dell’Europa Centro e Sud-Orientale tra strategie editoriali e traduzione, Salerno, Collana Europa Orientalis, 71-87.
Gjurčinov, Milan, Scotti, Giacomo. (Eds.). (1967). Narratori macedoni. Siena: Maia.
Ivanovska-Naskova, Pandeva Marija, Lakinska Ema, Jankuloski Davor. (2026). A Series of Articles on Koneski in the Foreign Press. Palimpsest. International Journal for Linguistic, Literary and Cultural Research. No.21. 153-162.
Kafka, Franz. (1948–49). Diaries. Ed. Max Brod. Trans. Joseph Kresh and Martin Greenberg. 2 vols. New York: Schocken.
Petrović, Svetozar. (1972). Književnost malih naroda i strani uticaj. Priroda kritike. Zagreb: Liber. 259–266.
Scotti, Giacomo. (2011). Il mio amore per la Macedonia. Lingua, letteratura e cultura italiana: Atti del convegno internazionale. Skopje: Facoltà di Filologia „Blaže Koneski“. 241–270.
Venuti, Lawrence. (1999). L'invisibilità del traduttore: Una storia della traduzione. Roma: Armando.
Преземања
Објавено
Издание
Секција
Дозвола
Авторско право(c) 2026 Јована Караникиќ Јосимовска, Анастасија Ѓурчинова

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Авторите во списанието претставуваат оригинални дела врз основа на резултатите од сопственото истражување. Лицата кои дале значителен придонес во трудот се наведуваат како коавтори. Заедно со статијата, авторите (и коавторите, доколку ги има) треба да достават пополнет образец за пријава на трудот (Paper Submission Form), со кој се потврдува согласноста на авторот за објавување на трудот.
Списанието прифаќа научни трудови кои претходно не биле објавени. Не се прифаќаат трудови кои во голема мера ги повторуваат претходно објавените трудови на авторите. Повторувањето подразбира и компилација – текст составен од фрагменти од објавена монографија или голем број на претходно објавени статии. Плагијатот не е дозволен, како и прекумерното цитирање на туѓи трудови (една третина или повеќе од целиот труд). Сите цитати, цитирани извадоци и материјали мора да имаат цитирани автори и извори. Ако уделот на туѓиот труд е преголем, се препорачува да се скратат цитатите и да се зголеми обемот на оригиналниот текст.
Авторот треба да ги има сите потребни дозволи за користење на позајмените материјали и материјалите на други автори што ги користи во својот труд (илустрации и слично). Авторот гарантира дека статијата не содржи информации што не подлежат на објавување во отворен печат, вклучувајќи ги и оние што содржат или претставуваат доверливи информации.
Во списокот на литературата се вклучени само делата цитирани во трудот, како и линковите за страниците и изворите од кои е цитирано доколку станува збор за извори од интернет. На авторот му се препорачува да ги наведе во текстот изворите на финансиска поддршка на спроведените истражувања и стипендиите, доколку ги имало. Исто така, може да се изрази благодарност и до колегите кои придонеле или помогнале околу работата на текстот, а кои не се коавтори.
Со доставувањето на ракописот и образецот на апликација до редакцијата, авторот официјално се согласува со објавувањето на неговиот труд во „Филолошки студии“. Авторите се носители на авторски права и ги задржуваат сите права за објавување и користење на статијата. Авторите имаат право да ја повлечат статијата во кое било време до моментот на објавување на сајтот, со тоа што претходно за тоа, по писмен пат, треба да ја известат редакцијата на списанието.
Статиите се објавуваат бесплатно. Содржината е достапна под лиценцијата Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivative Works 3.0 Unported License.
Издавачка Етика
Редакција
Сите трудови доставени до Редакцијата ги читаат прво нејзините членови и соработници за да се утврди дали се однесуваат тие на релевантната проблематика и дали одговараат на форматот на списанието. Редакцијата на „Филолошки студии“ гарантира дека разгледувањето на доставените трудови и нивните рецензии не зависат од: комерцијални интереси, пол, националност, верски убедувања, политички ставови и други фактори. Единствениот критериум при изборот е академското ниво на трудот.
Во зависност од рецензијата, статијата може веднаш да се прати за објавување, да биде отфрлена или испратена до авторот за измена и за доработка. Во случај на несогласување со забелешките на рецензентот, авторот има право да ги оправда своите ставови. Доколку од рецензентите се добиени контрадикторни мислења, текстот се упатува на трет рецензент или конечната одлука се заснова на гласање на членовите на Редакцијата, по одделното разгледување.
Рецензенти
Статиите испратени до Редакцијата минуваат процес на двојно анонимно рецензирање. Имињата на рецензентите не треба да му бидат познати на авторот на статијата и обратно. Рокот за рецензирање е три-четири седмици. Рецензентите можат да бидат членови на Редакцијата и автори на списанието што објавувале претходно во него. Онаму каде што е неопходно, за рецензенти се назначуваат специјалисти од други: организации, градови и земји.
Рецензентите треба да бидат специјалисти за предметно-тематската област на која се однесува статијата. Редакцијата треба да спречи каков било судир на интереси во врска со дадениот научен труд и со неговиот автор.
Рецензентот е должен да им обрне внимание на членовите на Редакцијата за секоја суштинска сличност или поистоветување меѓу ракописот што се рецензира и која било друга публикација што му е позната. Рецензентот, исто така, е должен да го држи во тајност трудот што му е доверен, да не го пренесува на трети лица ракописот што му е доверен нему за рецензија и пред објавувањето на публикацијата да не ги објавува информациите содржани во него.
Рецензентите треба да дадат објективна, непристрасна и аргументирана процена на трудот. Забелешките треба да бидат формулирани коректно, така што оценувањето на трудот се однесува само на текстот на статијата и на неговата содржина. Рецензијата треба да биде напишана добронамерно, а наведените забелешки имаат за цел да им помогнат на авторите да ги коригираат утврдените недостатоци и да ја подобрат статијата пред да биде објавена таа на веб-страницата на издавачот и пред да биде достапна за пошироката публика.