ВРЕМЕНСКАТА ДИМЕНЗИЈА НА ВИСТИНАТА КАЈ ДОСТОЕВСКИ И БУЛГАКОВ
Клучни зборови:
катехон, каирос, месијанско време, темпоралноста на одлуката, есхатологијаАпстракт
Во трудот Временската димензија на вистината кај Достоевски и кај Булгаков се фокусираме на месијанското време во легендата за Големиот Инквизитор од романот „Браќата Карамазови“ и во ерусалимските поглавја за Понтиј Пилат од романот „Мајсторот и Маргарита“. Потпирајќи се врз философските гледишта на: Николај Берѓаев, Валтер Бенјамин, Џорџо Агамбен и Мишел Фуко, во трудот, меѓу другото, се истражуваат и концептите: катехон, каирос, утопија и есхатологија. Се поаѓа од претпоставката дека вистината не е стабилен онтолошки хоризонт, туку настан во времето – момент на прекин во кој историјата се пренасочува. Централниот драмски јазол на двете дела се лоцира во темпоралниот карактер на одлуката, со која се признава, се суспендира или се отфрла вистината. Посебно внимание се посветува на катехонот, како историска фигура, која го одложува месијанското време, при што се истакнува трагичниот потенцијал на човечката слобода и комплексноста на есхатолошките и на утописките импулси. Со поместување на фокусот од прашањето „што е вистината“ кон условите и моментот на нејзината историска појава, во трудот се нагласува интеракцијата меѓу времето, трансценденцијата и моралната одговорност во двата романи, нудејќи нова перспектива, што го издвојува од претходните интерпретации на Достоевски и на Булгаков.
Превземања
Референци
Извори / Sources:
Bulgakov M.A. (1988). Majstor i Margarita [The Master and Margarita], preveo s ruskog, Milan Čolić. Gornji Milanovac: MMXIX, Dečje novine. (In Serbian.)
Второ послание на Свети апостол Павле до Солунјаните. Нов завет [2 Thessalonians. New Testament.] Available from: https://www.sveto-pismo.mk/nov-zavet/vtoro-poslanie-apostol-pavle-solunjanite/ (In Macedonian.)
Достоевски, Ф.М. (1980). Браќата Карамазови I-II [The Brothers Karamazov I-II], Скопје: Мисла: Македонска книга: Наша книга: Култура. (In Macedonian.)
Литература / References:
Agabmen, G. (2010). Vrijeme sto ostaje. Komentar uz poslanicu Rimljanima [The Time That Remains: A Commentary on the Letter to the Romans], Zagreb: Antibarbarus. (In Croatian.)
Bahtin, M. (1967). Problemi poetike Dostojevskog [Problems of Dostoevsky’s Poetics], Beograd: Nolit. (In Serbian.)
Бенјамин, В. (2010). За концептот на историјата. Илуминации (форми и фрагменти): избрани есеи [On the Concept of History. Illuminations (Forms and Fragments): Selected Essays] избор, превод и предговор Катерина Јосифоска, Скопје: Или-Или, 107–122. (In Macedonian.)
Berđajev N. (1981). Duh Dostojevskog [The Spirit of Dostoevsky], Beograd: Niro „Književne novine“. (In Serbian.)
Berdjajev, N. (2005). Smisao povjesti [The Meaning of History], Split: Verbum. (In Croatian.)
Джулиани, Р. (2012). Пилат у Булгакова: от структуры к поэтике “Мастера и Маргариты” (рус. превод). Михаил Булгаков, его время и мы / Michał Bułhakow, jego czasy i my [Pilate in Bulgakov: From Structure to the Poetics of The Master and Margarita (Russian translation). In Mikhail Bulgakov, His Time and Us / Michał Bułhakow, jego czasy i my.] (коллективная монография под редакцией Гжегожа Пшебинды и Януша Свежего), Институт восточнославянской филологии Ягеллонского университета / Instytut Filologii Wschodniosłowiańskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego, Краков, 403–414. (In Russian)
Krylova, A. (2000). The Tenacious Liberal Subject in Soviet Studies. Kritika: Explorations in Russian and Eurasian History, Slavica Publishers 1 (1): 140–146.
Niče, F. (1980). Sumrak idola ili kako se filozofira čekićem [Twilight of the Idols, or How to Philosophize with a Hammer], Beograd: Grafos (In Serbian.)
Merrill, J.E (2015). The Stalinist Subject and Mikhail Bulgakov’s “The Master and Margarita”, The Russian Review, 74 (2): 293–310.
Милисављевић, В. (2010). Задржавање апокалипсе: katechon и Велики инквизитор. Наслеђе - часопис за књижевност, уметност и културу [The Suspension of the Apocalypse: Katechon and the Grand Inquisitor. Nasleđe – Journal of Literature, Art and Culture.], 7 (16): 21-36. (In Serbian.)
Milosević, N. (1998). Nikola Berdjaev i „Legenda o Velikom inkvizitoru“. Carstvo bozje na zemlji (filozofija diferencije) [Nikolai Berdyaev and “The Legend of the Grand Inquisitor“. In The Kingdom of God on Earth (Philosophy of Difference).], Beograd: Filip Visnjic, str.7–71. (In Serbian.)
Rozanov, V. (1982). Legenda o Velikom inkvizitoru [The Legend of the Grand Inquisitor]. Beograd: Grafos. (In Serbian.)
Frojd, S. (1969). Dostojevski i oceubistvo. Iz kulture i umetnosti. [Dostoevsky and Parricide. From Culture and the Arts] Novi Sad: Matica srpska, 235–260. (In Serbian.)
Fuko, M. (2014). Bezbednost, Teritorija, Stanovništvo (predavanja na Kolež de Fransu 1977 – 1978) [Security, Territory, Population: Lectures at the Collège de France, 1977–1978], Novi Sad: Mediterran Publishing, 135–238. (In Serbian.)
Haber, E. C. (1975). The Mythic Structure of Bulgakov's The Master and Margarita. The Russian Review 34 (4): 382–409.
Šmit, K. (2011). Nomos zemlje u medjunarodnom pravu: Jus Publicum Europaeum [The Nomos of the Earth in International Law: Jus Publicum Europaeum]. Beograd: Fedon. (In Serbian.)
Преземања
Објавено
Издание
Секција
Дозвола
Авторско право(c) 2026 Ангелина Бановиќ-Марковска

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Авторите во списанието претставуваат оригинални дела врз основа на резултатите од сопственото истражување. Лицата кои дале значителен придонес во трудот се наведуваат како коавтори. Заедно со статијата, авторите (и коавторите, доколку ги има) треба да достават пополнет образец за пријава на трудот (Paper Submission Form), со кој се потврдува согласноста на авторот за објавување на трудот.
Списанието прифаќа научни трудови кои претходно не биле објавени. Не се прифаќаат трудови кои во голема мера ги повторуваат претходно објавените трудови на авторите. Повторувањето подразбира и компилација – текст составен од фрагменти од објавена монографија или голем број на претходно објавени статии. Плагијатот не е дозволен, како и прекумерното цитирање на туѓи трудови (една третина или повеќе од целиот труд). Сите цитати, цитирани извадоци и материјали мора да имаат цитирани автори и извори. Ако уделот на туѓиот труд е преголем, се препорачува да се скратат цитатите и да се зголеми обемот на оригиналниот текст.
Авторот треба да ги има сите потребни дозволи за користење на позајмените материјали и материјалите на други автори што ги користи во својот труд (илустрации и слично). Авторот гарантира дека статијата не содржи информации што не подлежат на објавување во отворен печат, вклучувајќи ги и оние што содржат или претставуваат доверливи информации.
Во списокот на литературата се вклучени само делата цитирани во трудот, како и линковите за страниците и изворите од кои е цитирано доколку станува збор за извори од интернет. На авторот му се препорачува да ги наведе во текстот изворите на финансиска поддршка на спроведените истражувања и стипендиите, доколку ги имало. Исто така, може да се изрази благодарност и до колегите кои придонеле или помогнале околу работата на текстот, а кои не се коавтори.
Со доставувањето на ракописот и образецот на апликација до редакцијата, авторот официјално се согласува со објавувањето на неговиот труд во „Филолошки студии“. Авторите се носители на авторски права и ги задржуваат сите права за објавување и користење на статијата. Авторите имаат право да ја повлечат статијата во кое било време до моментот на објавување на сајтот, со тоа што претходно за тоа, по писмен пат, треба да ја известат редакцијата на списанието.
Статиите се објавуваат бесплатно. Содржината е достапна под лиценцијата Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivative Works 3.0 Unported License.
Издавачка Етика
Редакција
Сите трудови доставени до Редакцијата ги читаат прво нејзините членови и соработници за да се утврди дали се однесуваат тие на релевантната проблематика и дали одговараат на форматот на списанието. Редакцијата на „Филолошки студии“ гарантира дека разгледувањето на доставените трудови и нивните рецензии не зависат од: комерцијални интереси, пол, националност, верски убедувања, политички ставови и други фактори. Единствениот критериум при изборот е академското ниво на трудот.
Во зависност од рецензијата, статијата може веднаш да се прати за објавување, да биде отфрлена или испратена до авторот за измена и за доработка. Во случај на несогласување со забелешките на рецензентот, авторот има право да ги оправда своите ставови. Доколку од рецензентите се добиени контрадикторни мислења, текстот се упатува на трет рецензент или конечната одлука се заснова на гласање на членовите на Редакцијата, по одделното разгледување.
Рецензенти
Статиите испратени до Редакцијата минуваат процес на двојно анонимно рецензирање. Имињата на рецензентите не треба да му бидат познати на авторот на статијата и обратно. Рокот за рецензирање е три-четири седмици. Рецензентите можат да бидат членови на Редакцијата и автори на списанието што објавувале претходно во него. Онаму каде што е неопходно, за рецензенти се назначуваат специјалисти од други: организации, градови и земји.
Рецензентите треба да бидат специјалисти за предметно-тематската област на која се однесува статијата. Редакцијата треба да спречи каков било судир на интереси во врска со дадениот научен труд и со неговиот автор.
Рецензентот е должен да им обрне внимание на членовите на Редакцијата за секоја суштинска сличност или поистоветување меѓу ракописот што се рецензира и која било друга публикација што му е позната. Рецензентот, исто така, е должен да го држи во тајност трудот што му е доверен, да не го пренесува на трети лица ракописот што му е доверен нему за рецензија и пред објавувањето на публикацијата да не ги објавува информациите содржани во него.
Рецензентите треба да дадат објективна, непристрасна и аргументирана процена на трудот. Забелешките треба да бидат формулирани коректно, така што оценувањето на трудот се однесува само на текстот на статијата и на неговата содржина. Рецензијата треба да биде напишана добронамерно, а наведените забелешки имаат за цел да им помогнат на авторите да ги коригираат утврдените недостатоци и да ја подобрат статијата пред да биде објавена таа на веб-страницата на издавачот и пред да биде достапна за пошироката публика.