О (ДАТИВНИМ) КОНСТРУКЦИЈАМА ЕПИСТЕМИЧКЕ ОЦЕНЕ НА МАТЕРИЈАЛУ СРПСКИХ ИНТЕРНЕТ ТЕКСТОВА
Клучни зборови:
епистемичка оцена, датив субјекта, интерпретација, евалуатор, конструкције, глаголи, предикативи, српски језикАпстракт
Истраживање је посвећено епистемичким конструкцијама у
оквиру којих се субјекат (пр)оцене изражава дативом на материјалу
интернетских текстова и електронских корпуса српског језика.
Важно је нагласити да се већина конструкција које се у раду описују
и анализирају употребљава првенствено у разговорном или
писменом разговорном језику, што онемогућава њихово прецизно
квантификовање. У фокусу рада су случајеви када се епистемичка
модалност изражава глаголима, чије основно значење није у
епистемичком домену: модални морати и требати,
егзистенцијални бити, катенативни глаголи који изискују (и)
субјекат граматикализован дативом – изгледати, чинити се,
деловати, те звучно рецептивни звучати. Осим тога, размотрена је и
реализација епистемичке оцене предикативима (предлошко-
падежним конструкцијама) попут без везе, испод части, као и
неграматичним из понижења и сл., који такође захтевају субјекат у
дативу. Анализа је потврдила да епистемичка оцена неретко
функционише на граници сфера евиденцијалности и презумпције,
што додатно указује на сложеност овог типа интерпретације и
могућности којима се изражава, те истиче потребу за додатним испитивањима, која би обухватила друге дискурсе, чиме би се
употпунили подаци о функционисању разматраног типа
конструкција.
Превземања
Референци
Антонић, Ивана. (2005). Датив. [Dative]. У: Ивић, Милка (ред.). Синтакса савременога српског језика. Проста реченица. Београд—Нови Сад: ИСЈ САНУ—Матица српска. 176–195. (In Serbian)
Апресян, Юрий Д. (2004). Интерпретационные глаголы: семантическая структура и свойства. [Interpretative verbs: semantic structure and properties]. Русский язык в научном освещении, 1 (7), 5–22. (In Russian)
Бабић, Миланка. (2018). Епистемичка модалност у дневној штампи Републике Српске. [Epistemic modality in the daily press of the Republika Srpska]. У: Петковић Јелена, Поломац Владимир (ур.). Српски језик: статус, систем, употреба: зборник у част проф. Милошу Ковачевићу. Крагујевац: Филолошко-уметнички факултет. 115–127.(In Serbian)
Вујошевић, Анђела. (2021). Епистемичка модалност у политичким интервјуима у немачким и српским медијима. [Epistemic modality in political interviews in German and Serbian media]. У: Ковачевић, Милош, Петковић, Јелена (ур.). Српски језик, књижевност, уметност. Зборник радова са XV међународног научног скупа одржаног на Филолошко-уметничком факултету у Крагујевцу (30–31. X 2020). Књига прва, Модалност у српском језику. Крагујевац: Филолошко-уметнички факултет. 243–257. (In Serbian)
Градинарова, Алла А. (2003). О специфике болгарского экспериенцера в сравнении с русским (на материале болгарских и русских предложений со значением восприятия). [On the specifics of the Bulgarian experiencer in comparison with the Russian one (based on Bulgarian and Russian sentences with the meaning of perception)]. Болгарская русистика, 3–4, 5–9. (In Russian)
Градинарова, Алла А. (2017). Некоторые особенности представления субъекта восприятия в болгарских конструкциях в сравнении с русскими. [Some features of the representation of the subject of perception in Bulgarian constructions in comparison with Russian ones]. Язык. Текст. Дискурс, 15, 58–65. (In Russian)
Иванова, Елена Ю. (2018). Дативно-предикативные структуры в болгарском языке: статистика эксперимента. [Dative-Predicative structures in Bulgarian: statistics of the experiment]. Русский язык за рубежом, 5, 11–17. (In Russian)
Иванова, Елена Ю. (2024). Датив как способ выражения субъекта мнения: македонский язык на фоне русского. [Dative as a way of expressing the subject's opinion: Macedonian language against the background of Russian]. В: Делова-Силјанова, Јасминка (ур.). Славистиката во синхронија и дијахронија. Скопје: Филолошки факултет “Блаже Конески”. 13–21. (In Russian)
Иванова, Елена Ю. (2025). Эпистемический датив в болгарском и македонском языках. [Epistemic dative in Bulgarian and Macedonian]. Презентация доклада на постоянном семинаре Института славяноведения РАН «Современные тенденции в славянском языкознании». Москва, Институт славяноведения РАН. 29.09.2025 (https://fortvivlan.github.io/controlandraise/files/Ivanova_ep_dative.pdf(In Russian)
Кустова, Галина И. (2021). Типы инфинитивных конструкций с предикативами (по данным Национального корпуса русского языка). [Types of infinitive constructions with predicatives (according to the National Corpus of the Russian Language)]. Компьютерная лингвистика и интеллектуальные технологии, 20(27), 456–464. (In Russian)
Митковска, Лилјана. (2018). Овде ми е убаво: дативот за искажување состојби и ставови во македонскиот јазик. [I like it here: the dative case for expressing situations and attitudes in the Macedonian language]. Македонски јазик, VXIX, 79–91.(In Macedonian)
Пипер, Предраг. (2005). Модалност. [Modality]. У: Ивић, Милка (ред.). Синтакса савременога српског језика. Проста реченица. Београд—Нови Сад: ИСЈ САНУ—Матица српска. 636–649. (In Serbian)
Пипер, Предраг, Клајн, Иван, Драгићевић, Рајна. (2022). Нормативна граматика српскога језика. [Normative grammar of the Serbian language]. Нови Сад: Матица српска. (In Serbian)
Поповић, Људмила. (2010). Категорија евиденцијалности у српском и украјинском језику. [Category of evidentiality in Serbian and Ukrainian]. Зборник Матице српске за славистику, 77, 17−47. (In Serbian)
Попович, Людмила. (2022). О презумптивных конструкциях в современном сербском языке (анализ синтаксическoй реинтерпретации). [On presumptive constructions in modern Serbian (analysis of syntactic reinterpretation)]. Славистика, XXVI/1, 173–197. (In Russian)
Циммерлинг, Антон В. (2017). Русские предикативы в зеркале эксперимента и корпусной грамматики. [Russian predicatives in the perspective of sociolinguistic experiment and corpus grammar]. Компьютерная лингвистика и интеллектуальные технологи, 16(23), 466–482. (In Russian)
Циммерлинг, Антон В. (2018). Параметрическое описание предикативов: синтаксис и семантика. [Parametric description of predicatives: syntax and semantics]. Русский язык за рубежом, 5, 6–10. (In Russian)
Циммерлинг, Антон В. (2021). От интегрального к аспективному. [From integral frameworks to aspective descriptions]. Москва—СПб.: Нестор-История. (In Russian)
Стевановић, Михаило. (1967). Речник српскохрватскога књижевног језика. Књига прва А–Е. [Dictionary of the Serbo-Croatian literary language. Book One, A–E]. Нови Сад–Загреб: Матица српска–Матица хрватска. (In Serbian)
Стевановић, Михаило. (1967). Речник српскохрватскога књижевног језика. Књига друга Ж–К. [Dictionary of the Serbo-Croatian literary language. Book Two, Z–K]. Нови Сад–Загреб: Матица српска–Матица хрватска. (In Serbian)
Стевановић, Михаило. (1976). Речник српскохрватскога књижевног језика. Књига шеста С–Ш. [Dictionary of the Serbo-Croatian literary language. Book Six, S–Š]. Нови Сад: Матица српска. (In Serbian)
Стефанов, Мартин. (2025). Граматикализација презумптива у српском језику. [Grammaticalization of the presumptive in contemporary Serbian language]. Наслеђе, 61, 221–234. (In Serbian)
Lyons, John. (1977). Semantics, vol. 2. Cambridge–New York: Cambridge University Press.
Mitkovska, Ljiljana. (2021). The role of the dative in the Macedonian dative-predicative structures. Rocznik Slawistyczny, LXX, 87–100.
Palmer, Frank Robert. (1990). Modality and the English modals. London–New York: Longman.
bebac.com https://bebac.com/devojcice-ucite-da-misle-a-ne-da-se-sminkaju/ (10. 3. 2026)
cbc.rs https://cbc.rs/forum/svet-automobila/op%C5%A1te-diskusije-o-automobilima/6455-nissan-klub-u-srbiji-i-okolici/page2 (10. 3. 2026)
cuspajz.com: https://cuspajz.com/tekstovi-pjesama/pjesma/goran-markovic/slatke-krvi-ti-si.html (5. 4. 2026)
forum.cdm.me https://forum.cdm.me/showthread.php?36926-Autoput-Bar-Boljare-(1-88-milijardi)/page107&p=5474186#post5474186 (5. 4. 2026)
ispovesti_1: https://ispovesti.com/ispovest/2866442 (5. 4. 2026)
republika.rs https://www.republika.rs/elita-9-farmeri/elita-9/411552/palo-veliko-priznanje-zvezdana-ova-odluka-menja-tok-zadruge-ana-potpuno-slomljena-ubio-si-me-video (10. 3. 2026)
scribd.com https://www.scribd.com/document/903095379/Naomi-Novik-2-Poslednji-Maturant (20. 3. 2026)
stetoskop.info: https://www.stetoskop.info/doktor/mihailo-balic?page=13 (5. 3. 2026)
Преземања
Објавено
Издание
Секција
Дозвола
Авторско право(c) 2026 Тијана Балек
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Авторите во списанието претставуваат оригинални дела врз основа на резултатите од сопственото истражување. Лицата кои дале значителен придонес во трудот се наведуваат како коавтори. Заедно со статијата, авторите (и коавторите, доколку ги има) треба да достават пополнет образец за пријава на трудот (Paper Submission Form), со кој се потврдува согласноста на авторот за објавување на трудот.
Списанието прифаќа научни трудови кои претходно не биле објавени. Не се прифаќаат трудови кои во голема мера ги повторуваат претходно објавените трудови на авторите. Повторувањето подразбира и компилација – текст составен од фрагменти од објавена монографија или голем број на претходно објавени статии. Плагијатот не е дозволен, како и прекумерното цитирање на туѓи трудови (една третина или повеќе од целиот труд). Сите цитати, цитирани извадоци и материјали мора да имаат цитирани автори и извори. Ако уделот на туѓиот труд е преголем, се препорачува да се скратат цитатите и да се зголеми обемот на оригиналниот текст.
Авторот треба да ги има сите потребни дозволи за користење на позајмените материјали и материјалите на други автори што ги користи во својот труд (илустрации и слично). Авторот гарантира дека статијата не содржи информации што не подлежат на објавување во отворен печат, вклучувајќи ги и оние што содржат или претставуваат доверливи информации.
Во списокот на литературата се вклучени само делата цитирани во трудот, како и линковите за страниците и изворите од кои е цитирано доколку станува збор за извори од интернет. На авторот му се препорачува да ги наведе во текстот изворите на финансиска поддршка на спроведените истражувања и стипендиите, доколку ги имало. Исто така, може да се изрази благодарност и до колегите кои придонеле или помогнале околу работата на текстот, а кои не се коавтори.
Со доставувањето на ракописот и образецот на апликација до редакцијата, авторот официјално се согласува со објавувањето на неговиот труд во „Филолошки студии“. Авторите се носители на авторски права и ги задржуваат сите права за објавување и користење на статијата. Авторите имаат право да ја повлечат статијата во кое било време до моментот на објавување на сајтот, со тоа што претходно за тоа, по писмен пат, треба да ја известат редакцијата на списанието.
Статиите се објавуваат бесплатно. Содржината е достапна под лиценцијата Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivative Works 3.0 Unported License.
Издавачка Етика
Редакција
Сите трудови доставени до Редакцијата ги читаат прво нејзините членови и соработници за да се утврди дали се однесуваат тие на релевантната проблематика и дали одговараат на форматот на списанието. Редакцијата на „Филолошки студии“ гарантира дека разгледувањето на доставените трудови и нивните рецензии не зависат од: комерцијални интереси, пол, националност, верски убедувања, политички ставови и други фактори. Единствениот критериум при изборот е академското ниво на трудот.
Во зависност од рецензијата, статијата може веднаш да се прати за објавување, да биде отфрлена или испратена до авторот за измена и за доработка. Во случај на несогласување со забелешките на рецензентот, авторот има право да ги оправда своите ставови. Доколку од рецензентите се добиени контрадикторни мислења, текстот се упатува на трет рецензент или конечната одлука се заснова на гласање на членовите на Редакцијата, по одделното разгледување.
Рецензенти
Статиите испратени до Редакцијата минуваат процес на двојно анонимно рецензирање. Имињата на рецензентите не треба да му бидат познати на авторот на статијата и обратно. Рокот за рецензирање е три-четири седмици. Рецензентите можат да бидат членови на Редакцијата и автори на списанието што објавувале претходно во него. Онаму каде што е неопходно, за рецензенти се назначуваат специјалисти од други: организации, градови и земји.
Рецензентите треба да бидат специјалисти за предметно-тематската област на која се однесува статијата. Редакцијата треба да спречи каков било судир на интереси во врска со дадениот научен труд и со неговиот автор.
Рецензентот е должен да им обрне внимание на членовите на Редакцијата за секоја суштинска сличност или поистоветување меѓу ракописот што се рецензира и која било друга публикација што му е позната. Рецензентот, исто така, е должен да го држи во тајност трудот што му е доверен, да не го пренесува на трети лица ракописот што му е доверен нему за рецензија и пред објавувањето на публикацијата да не ги објавува информациите содржани во него.
Рецензентите треба да дадат објективна, непристрасна и аргументирана процена на трудот. Забелешките треба да бидат формулирани коректно, така што оценувањето на трудот се однесува само на текстот на статијата и на неговата содржина. Рецензијата треба да биде напишана добронамерно, а наведените забелешки имаат за цел да им помогнат на авторите да ги коригираат утврдените недостатоци и да ја подобрат статијата пред да биде објавена таа на веб-страницата на издавачот и пред да биде достапна за пошироката публика.
