РАКОПИСОТ НА СЕРАФИМ ДАБИЌ ОД 1873 ГОДИНА – ИЗВОР ЗА ПРОУЧУВАЊЕ НА ТОПОНИМИЈАТА НА СЕЛОТО ОРЛАНЦИ – КИЧЕВСКО
Клучни зборови:
топономастика, етимолошка анализа, графиски особености, ракопис од XIX век, Кичевски РегионАпстракт
Предмет на анализа на трудот претставува еден ракопис од 1873 година од селото Орланци – Кичевско, чија копија беше пронајдена во Фондот „Блаже Конески“ во Архивот на МАНУ. Се работи за попис на имотот на Серафим Дабиќ, кој иако е напишан на српски јазик, на само три листа, донесува значаен локален топонимиски материјал. Трудот накратко се осврнува кон графиските особености на ракописот, а потоа во фокусот е поставена на анализата на регистрираните микротопоними, при што се разгледува нивната етимологија, семантичка мотивација и зборообразувачка структура. Доминантни се називите, образувани врз основа на географски и земјоделски термини, како и оние со: фитонимска, зоонимска и антропонимска основа, што упатува на тесната поврзаност на локалното население со природната средина и со стопанските активности. Во однос на потеклото, преовладува словенскиот топонимиски слој, додека несловенските елементи се ретки и се адаптирани претходно на македонскиот јазичен систем. Во прилог на трудот е вклучен ракописот на Серафим Дабиќ вотранскрипција, заедно со факсимилите на копијата на оригиналниот текст.
Превземања
Референци
Видоески, Божидар. (1999). Географската терминологија во дијалектите на македонскиот јазик. Скопје: МАНУ. [Vidoeski, Božidar. (1999). Geografskata terminologija vo dijalektite na makedonskiot jazik [Geographical Terminology in the Dialects of the Macedonian Language]. Skopje: MANU. (In Macedonian).]
БЕР 1 – Български етимологичен речник. (1971). Т. 1 (А–З). Георгиев, Владимир И. (Отв. ред.). София: Издателство на БАН. [BER 1 – Bǎlgarski etimologichen rechnik [Bulgarian Etymological Dictionary]. (1971). Vol. 1 (A–Z). Georgiev, Vladimir I. (Ed.). Sofia: Izdatelstvo na BAN. (In Bulgarian).]
БЕР 4 – Български етимологичен речник. (1995). Т. 4. Георгиев, Владимир И., Дуриданов, Иван (Отв. ред.). София: Академично издателство „Проф. Марин Дринов“. [BER 4 – Bǎlgarski etimologichen rechnik [Bulgarian Etymological Dictionary]. (1995). Vol. 4. Georgiev, Vladimir I., Duridanov, Ivan (Eds.). Sofia: Akademichno izdatelstvo “Prof. Marin Drinov”. (In Bulgarian).]
Иванов, Йордан Н. (1982). Местните имена между Долна Струма и Долна Места. София: Издателство на БАН. [Ivanov, Yordan N. (1982). Mestnite imena meždu Dolna Struma i Dolna Mesta [Local Names between Lower Struma and Lower Mesta]. Sofia: Izdatelstvo na BAN. (In Bulgarian).]
Иванова, Олга. (1996). Речник на топонимите во областа по сливот на Брегалница. Скопје: ИМЈ „Крсте Мисирков“. [Ivanova, Olga. (1996). Rečnik na toponimite vo oblasta po slivot na Bregalnica [Dictionary of Toponyms in the Bregalnica Basin]. Skopje: IMJ “Krste Misirkov”. (In Macedonian).]
Јачева-Улчар, Елка. (2005). Топонимијата на Тиквешкиот Регион. Докторска дисертација. Скопје: Филолошки факултет „Блаже Конески“. [Jačeva-Ulčar, Elka. (2005). Toponimijata na Tikveškiot Region [The Toponymy of the Tikveš Region]. Doktorska disertacija. Skopje: Faculty of Philology “Blaže Koneski”. (In Macedonian).]
Караџић, Вук С. (1818). Српски рјечник истолкован њемачким и латинским ријечима. Беч. [Karadžić, Vuk S. (1818). Srpski rječnik istolkovan njemačkim i latinskim riječima [Serbian Dictionary Interpreted with German and Latin Words]. Vienna. (In Serbian).]
Пјанка, Влоѓимјеж (1970). Топономастиката на Охридско-преспанскиот базен. Скопје: Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков“. [Pianka, Włodzimierz (1970). Toponomastikata na Ohridsko-prespanskiot bazen [Toponymy of the Ohrid–Prespa Basin]. Skopje: Institute of Macedonian Language “Krste Misirkov”. (In Macedonian).]
Смиљанић, Томa. (1935). Кичевија. Насеља и порекло становништва, књ. 28. 337–483. Београд. [Smiljanić, Toma. (1935). Kičevija [Kičevo Region]. Naselja i poreklo stanovništva [Settlements and Origin of Population], vol. 28. 337–483. Belgrade. (In Serbian).]
Соколоски, Методија. (1981). Кичевската нахија во XV и XVI век. Историја, 17(2). 95–135. Скопје. [Sokoloski, Metodija. (1981). Kičevskata nahija vo XV i XVI vek [The Kičevo District in the 15th and 16th Century]. Istorija, 17(2). 95–135. (In Macedonian).]
Станковска, Љубица. (1992). Речник на личните имиња кај Македонците. Скопје. [Stankovska, Ljubica. (1992). Rečnik na ličnite iminja kaj Makedoncite [Dictionary of Personal Names among Macedonians]. Skopje. (In Macedonian).]
Станковска, Љубица. (1995). Македонска ојконимија. Кн. 1. Скопје: Метаморфоза. [Stankovska, Ljubica. (1995). Makedonska ojkonimija. Vol. 1 [Macedonian Oikonymy]. Skopje: Metamorfoza. (In Macedonian).]
Станковска, Љубица (2000). Топонимискиот модел на -ьсk- + -ица во македонската топонимија. Balcanoslavica, 26–27. 229–401. [Stankovska, Ljubica. (2000). Toponimiskiot model na -ьsk- + -ica vo makedonskata toponimija [The toponymic model of -ьsk- + -ica in Macedonian toponymy]. Balcanoslavica, 26–27. 229–401. (In Macedonian).]
Станковска, Љубица. (2001). Топонимите со суфиксот -ица во Македонија. Скопје; Прилеп: Матица македонска; Институт за старословенска култура. [Stankovska, Ljubica. (2001). Toponimite so sufiksot -ica vo Makedonija [Toponyms with the Suffix -ica in Macedonia]. Skopje; Prilep: Matica makedonska; Institut za staroslovenska kultura. (In Macedonian).]
Станковска, Љубица (2002). Суфиксите -јь, -ьјь и -ъ во македонската топонимија. Прилеп: Институт за старословенска култура. [Stankovska, Ljubica. (2002). Sufiksite -jь, -ьjь i -ъ vo makedonskata toponimija [The Suffixes -jь, -ьjь and -ъ in Macedonian Toponymy]. Prilep: Institut za staroslovenska kultura. (In Macedonian).]
Трифуновски, Јован. (1968). Кичевска котлина – сеоска насеља и становништво. Скопје. [Trifunovski, Jovan. (1968). Kičevska kotlina – seoska naselja i naselenie [The Kičevo Basin – Rural Settlements and Population]. Skopje. (In Macedonian).]
ТРМЈ 3 – Толковен речник на македонскиот јазик. (2006). Т. 3. Конески, Кирил (Отв. ред.). Скопје: ИМЈ „Крсте Мисирков“. [TRMJ 3 – Tolkoven rečnik na makedonskiot jazik [Dictionary of the Macedonian Language]. (2006). Vol. 3. Koneski, Kiril (Ed.). Skopje: IMJ “Krste Misirkov”. (In Macedonian).]
ЕРСЈ 1 – Етимолошки речник српског језика. (2003). Св. 1. Лома, Александар (Отв. ред.). Београд: САНУ. [ERSJ 1 – Etimološki rečnik srpskog jezika [Etymological Dictionary of the Serbian Language]. (2003). Vol. 1. Loma, Aleksandar (Ed.). Belgrade: SANU. (In Serbian).]
ЭССЯ 32 – Этимологический словарь славянских языков. (2005). Т. 32. Трубачев, О. Н., Журавлев, А. Ф. (Отв. ред.). Москва: Наука. [ESSJa 32 – Etimologicheskii slovar’ slavianskikh iazykov [Etymological Dictionary of the Slavic Languages]. (2005). Vol. 32. Trubachev, O. N., Zhuravlev, A. F. (Eds.). Moscow: Nauka. (In Russian).]
Derksen, Rick. (2008). Etymological Dictionary of the Slavic Inherited Lexicon. Leiden; Boston: Brill.
Pokorny, Julius. (1959). Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Vol. 2 [Indo-European Etymological Dictionary]. Bern / München: Francke Verlag. (In German).
Skok, Petar. (1971). Etimologijski rječnik hrvatskoga ili srpskoga jezika. Vol. 1 [Etymological Dictionary of Croatian or Serbian Language]. Zagreb: JAZU. (In Serbo-Croatian).
Извори
Фонд „Блаже Конески“: АЕ БК 232. Архив на Македонската академија на науките и уметностите, Скопје. [Blaže Koneski Fund: AE BK 232, Archive of the Macedonian Academy of Sciences and Arts, Skopje.]
Агенција за катастар на недвижности на Република Северна Македонија. Топографска карта (вектор). Достапно на: https://nipp2.katastar.gov.mk:5003/geonipp/#mapPanel [Agency for Real Estate Cadastre of the Republic of North Macedonia. Topographic map (vector). Available at: https://nipp2.katastar.gov.mk:5003/geonipp/#mapPanel]
Преземања
Објавено
Издание
Секција
Дозвола
Авторско право(c) 2026 Давор Јанкулоски
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Авторите во списанието претставуваат оригинални дела врз основа на резултатите од сопственото истражување. Лицата кои дале значителен придонес во трудот се наведуваат како коавтори. Заедно со статијата, авторите (и коавторите, доколку ги има) треба да достават пополнет образец за пријава на трудот (Paper Submission Form), со кој се потврдува согласноста на авторот за објавување на трудот.
Списанието прифаќа научни трудови кои претходно не биле објавени. Не се прифаќаат трудови кои во голема мера ги повторуваат претходно објавените трудови на авторите. Повторувањето подразбира и компилација – текст составен од фрагменти од објавена монографија или голем број на претходно објавени статии. Плагијатот не е дозволен, како и прекумерното цитирање на туѓи трудови (една третина или повеќе од целиот труд). Сите цитати, цитирани извадоци и материјали мора да имаат цитирани автори и извори. Ако уделот на туѓиот труд е преголем, се препорачува да се скратат цитатите и да се зголеми обемот на оригиналниот текст.
Авторот треба да ги има сите потребни дозволи за користење на позајмените материјали и материјалите на други автори што ги користи во својот труд (илустрации и слично). Авторот гарантира дека статијата не содржи информации што не подлежат на објавување во отворен печат, вклучувајќи ги и оние што содржат или претставуваат доверливи информации.
Во списокот на литературата се вклучени само делата цитирани во трудот, како и линковите за страниците и изворите од кои е цитирано доколку станува збор за извори од интернет. На авторот му се препорачува да ги наведе во текстот изворите на финансиска поддршка на спроведените истражувања и стипендиите, доколку ги имало. Исто така, може да се изрази благодарност и до колегите кои придонеле или помогнале околу работата на текстот, а кои не се коавтори.
Со доставувањето на ракописот и образецот на апликација до редакцијата, авторот официјално се согласува со објавувањето на неговиот труд во „Филолошки студии“. Авторите се носители на авторски права и ги задржуваат сите права за објавување и користење на статијата. Авторите имаат право да ја повлечат статијата во кое било време до моментот на објавување на сајтот, со тоа што претходно за тоа, по писмен пат, треба да ја известат редакцијата на списанието.
Статиите се објавуваат бесплатно. Содржината е достапна под лиценцијата Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivative Works 3.0 Unported License.
Издавачка Етика
Редакција
Сите трудови доставени до Редакцијата ги читаат прво нејзините членови и соработници за да се утврди дали се однесуваат тие на релевантната проблематика и дали одговараат на форматот на списанието. Редакцијата на „Филолошки студии“ гарантира дека разгледувањето на доставените трудови и нивните рецензии не зависат од: комерцијални интереси, пол, националност, верски убедувања, политички ставови и други фактори. Единствениот критериум при изборот е академското ниво на трудот.
Во зависност од рецензијата, статијата може веднаш да се прати за објавување, да биде отфрлена или испратена до авторот за измена и за доработка. Во случај на несогласување со забелешките на рецензентот, авторот има право да ги оправда своите ставови. Доколку од рецензентите се добиени контрадикторни мислења, текстот се упатува на трет рецензент или конечната одлука се заснова на гласање на членовите на Редакцијата, по одделното разгледување.
Рецензенти
Статиите испратени до Редакцијата минуваат процес на двојно анонимно рецензирање. Имињата на рецензентите не треба да му бидат познати на авторот на статијата и обратно. Рокот за рецензирање е три-четири седмици. Рецензентите можат да бидат членови на Редакцијата и автори на списанието што објавувале претходно во него. Онаму каде што е неопходно, за рецензенти се назначуваат специјалисти од други: организации, градови и земји.
Рецензентите треба да бидат специјалисти за предметно-тематската област на која се однесува статијата. Редакцијата треба да спречи каков било судир на интереси во врска со дадениот научен труд и со неговиот автор.
Рецензентот е должен да им обрне внимание на членовите на Редакцијата за секоја суштинска сличност или поистоветување меѓу ракописот што се рецензира и која било друга публикација што му е позната. Рецензентот, исто така, е должен да го држи во тајност трудот што му е доверен, да не го пренесува на трети лица ракописот што му е доверен нему за рецензија и пред објавувањето на публикацијата да не ги објавува информациите содржани во него.
Рецензентите треба да дадат објективна, непристрасна и аргументирана процена на трудот. Забелешките треба да бидат формулирани коректно, така што оценувањето на трудот се однесува само на текстот на статијата и на неговата содржина. Рецензијата треба да биде напишана добронамерно, а наведените забелешки имаат за цел да им помогнат на авторите да ги коригираат утврдените недостатоци и да ја подобрат статијата пред да биде објавена таа на веб-страницата на издавачот и пред да биде достапна за пошироката публика.
