ТЕЛОТО КАКО „ЛОГОС НА ПЕРЦЕПЦИЈА“
Клучни зборови:
телесност, логос на перцепцијата, феноменологија, онтолошка форма, загубен среден термин, отелотвореност, калкулативна рационалност, постхуманизам, технокултура, појавување, одговорностАпстракт
Во овој труд се развива тезата дека телото не може
сразмерно да се разбере ниту како биолошки објект, ниту како
симболичка репрезентација, ниту како технички носач на
когнитивни функции, туку како логос на перцепцијата — онтолошко
и феноменолошко начело преку кое светот воопшто станува
појавлив, смислен и ориентиран. Поаѓајќи од феноменолошката
традиција на Хусерл, Хајдегер и Мерло-Понти, телесноста се
артикулира како структурен услов на појавувањето, односно како
медиум преку кој онтолошката потенцијалност преминува во
конкретна, доживеана стварност. Истражувањето е насочено кон
анализата на современите културни и технофилософски редукции на
телото, во кои телесноста се маргинализира или се заменува со
симболички, функционални и калкулативни модели на
субјективност. Во тој контекст, во трудот се развива идејата за
телото како „загубен среден термин“ — посредничка структура што
ги поврзува просторот и ориентацијата, должноста и дејствувањето,
смислата и личната стварност. Анализата покажува дека
исчезнувањето на телото не претставува само антрополошко
осиромашување, туку прекин на самата синтеза што го држи заедно
светот како феноменолошка, морална и историска целина. Во
културолошка перспектива, во трудот се следи генеалогијата на
отелотворениот заборав, од платонистичкиот дуализам, преку
трансформациите на рационалноста кај Кант и Хегел, до
Влатко Деловски
28
современата калкулативна и компјутерска парадигма (Dreyfus, 1977:
221–222). Посебно внимание се посветува на метафизичките
дијагнози на Бела Хамваш (Хамваш, 1999: 15–21) и на
постхуманистичките проекти, кои ја третираат телесноста како
заменлив технички интерфејс.
Наспроти овие редукции, трудот се повикува на источната
христијанска мисла — особено кај Свети Максим Исповедник и
Свети Григориј Палама – каде што телото не се разбира како симбол
или секундарна обвивка, туку како реален модус на логосно и
енергиско присуство. Целта во трудот е да се покаже дека
постхуманистичките интервенции во телото не се само технички или
културни феномени, туку онтолошки зафати во самиот услов на
појавување, со далекусежни последици за поимите свет, личност и
одговорност.
Превземања
Референци
Аристотел. (2019.) Метафисика (за оностраноприродните). Скопје: АРС Студио. [Aristotel.(2019) Metaphysics (On the Supernatural) Skopje:ARS Studio] (In Macedonian)
Бауман, Зигмунт. (2024.) Потрошени животи – модерната и нејзините отпадоци. Скопје: Слово.[ Bauman, Zygmunt. (2024). Wasted Lives: Modernity and Its Outcasts. Skopje: Slovo] (In Macedonian)
Берѓаев, Николај. (1996.) За човековото ропство и слобода. Скопје: Култура.[ Berdyaev, Nikolai. (1996). On Human Slavery and Freedom. Skopje: Kultura] (In Macedonian)
Деловски, Влатко. (2025.) Од личност до маска – за новата нормалност. Скопје: ИЛИ-ИЛИ. [ Delovski, Vlatko. (2025). From Person to Mask: On the New Normality. Skopje: Ili-Ili] (In Macedonian)
Епштејн, Михаил. (2009.) Филозофија тела. Београд: Геопоетика. [Epstein, Mikhail. (2009). Philosophy of the Body. Belgrade: Geopoetika] (In Serbian)
Јанарас, Христо. (2005.) Метафизика тела. Нови Сад: Беседа. [Yannaras, Christos. (2005). Metaphysics of the Body. Novi Sad: Beseda.] (In Serbian)
Лудовикос, Никола. (2011.) Евхаристиска онтологија (евхаристиски темељи биђа, као настајања у заедницу, у есхатолошкој онтологији Светог Максима Исповедник). Београд – Карловац: Мартириа.[Loudovikos, Nikolaos. (2011). Eucharistic Ontology (The Eucharistic Foundations of Being as Becoming in Communion in the Eschatological Ontology of St. Maximus the Confessor). Belgrade–Karlovac: Martyria.] (In Serbian)
Мухиќ, Ферид. (1994.) Ноуменологија на телото. Скопје: Табернакул. [Muhić, Ferid. (1994). Noumenology of the Body. Skopje: Tabernakul.] (In Macedonian)
Нов Завет. 2015. Нов Завет. Скопје: Библиско здружение во Македонија.[ New Testament. (2015). New Testament. Skopje: Bible Society in Macedonia.] (In Macedonian)
Св. Максим Исповедник. (2012.) Живот и избор дела. Врнци-Требиње: Манастир Тврдош и Острог.[ St. Maximus the Confessor. (2012). Life and Selected Works. Vrnjci–Trebinje: Tvrdoš and Ostrog Monasteries.] (In Macedonian)
Фуко, Мишел. (2025.) Археологија на знаењето. Скопје: Бегемот.[ Foucault, Michel. (2025). The Archaeology of Knowledge. Skopje: Begemot.] (In Macedonian)
Хусерл, Едмунд. (2010.) Философијата како строга наука & Идејата на феноменологијата. Скопје: Аз-Буки.[ Husserl, Edmund. (2010). Philosophy as a Rigorous Science & The Idea of Phenomenology. Skopje: Az-Buki.] (In Macedonian)
Хамваш, Бела. (1999.) Духовна баштина древног човечанства (том 1). Београд: Дерета.[ Hamvas, Béla. (1999). The Spiritual Heritage of Ancient Humanity (Volume 1). Belgrade: Dereta.] (In Serbian)
Чул Хан, Бајунг. (2016.) Папсано општество. Скопје: Табахон.[ Han, Byung-Chul. (2016). The Burnout Society. Skopje: Tabahon.] (In Macedonian)
Латиница:
Kant, Imanuel. (1976.) Kritika čistoga uma. Beograd: BIGZ.
Dreyfus, Hubert L. (1977.) Šta računari ne mogu. Beograd: Nolit.
Heidegger, Martin. (1985.) Bitak i vreme. Zagreb: Naprijed.
Hegel, Georg Vilhelm Fridrih. 2024. Fenomenologija duha. Beograd: Dereta.
Kierkegaard, Søren. (2024.) Fear & Trembling. Indianapolis/Cambridge: Hackett Publishing Company, Inc.
Merleau-Ponty, Maurice.(1962.) Phenomenology of Perception. London: Routladge & Kegan Paul.
Descartes, René. (1960.) Discourse on Method and Meditations. Indianapolis: Library of Liberal Arts, Bobbs-Merrill Company Inc.
Husserl, Edmund. (1931.) Ideas. New York: Collier.
Преземања
Објавено
Издание
Секција
Дозвола
Авторско право(c) 2026 Влатко Деловски
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Авторите во списанието претставуваат оригинални дела врз основа на резултатите од сопственото истражување. Лицата кои дале значителен придонес во трудот се наведуваат како коавтори. Заедно со статијата, авторите (и коавторите, доколку ги има) треба да достават пополнет образец за пријава на трудот (Paper Submission Form), со кој се потврдува согласноста на авторот за објавување на трудот.
Списанието прифаќа научни трудови кои претходно не биле објавени. Не се прифаќаат трудови кои во голема мера ги повторуваат претходно објавените трудови на авторите. Повторувањето подразбира и компилација – текст составен од фрагменти од објавена монографија или голем број на претходно објавени статии. Плагијатот не е дозволен, како и прекумерното цитирање на туѓи трудови (една третина или повеќе од целиот труд). Сите цитати, цитирани извадоци и материјали мора да имаат цитирани автори и извори. Ако уделот на туѓиот труд е преголем, се препорачува да се скратат цитатите и да се зголеми обемот на оригиналниот текст.
Авторот треба да ги има сите потребни дозволи за користење на позајмените материјали и материјалите на други автори што ги користи во својот труд (илустрации и слично). Авторот гарантира дека статијата не содржи информации што не подлежат на објавување во отворен печат, вклучувајќи ги и оние што содржат или претставуваат доверливи информации.
Во списокот на литературата се вклучени само делата цитирани во трудот, како и линковите за страниците и изворите од кои е цитирано доколку станува збор за извори од интернет. На авторот му се препорачува да ги наведе во текстот изворите на финансиска поддршка на спроведените истражувања и стипендиите, доколку ги имало. Исто така, може да се изрази благодарност и до колегите кои придонеле или помогнале околу работата на текстот, а кои не се коавтори.
Со доставувањето на ракописот и образецот на апликација до редакцијата, авторот официјално се согласува со објавувањето на неговиот труд во „Филолошки студии“. Авторите се носители на авторски права и ги задржуваат сите права за објавување и користење на статијата. Авторите имаат право да ја повлечат статијата во кое било време до моментот на објавување на сајтот, со тоа што претходно за тоа, по писмен пат, треба да ја известат редакцијата на списанието.
Статиите се објавуваат бесплатно. Содржината е достапна под лиценцијата Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivative Works 3.0 Unported License.
Издавачка Етика
Редакција
Сите трудови доставени до Редакцијата ги читаат прво нејзините членови и соработници за да се утврди дали се однесуваат тие на релевантната проблематика и дали одговараат на форматот на списанието. Редакцијата на „Филолошки студии“ гарантира дека разгледувањето на доставените трудови и нивните рецензии не зависат од: комерцијални интереси, пол, националност, верски убедувања, политички ставови и други фактори. Единствениот критериум при изборот е академското ниво на трудот.
Во зависност од рецензијата, статијата може веднаш да се прати за објавување, да биде отфрлена или испратена до авторот за измена и за доработка. Во случај на несогласување со забелешките на рецензентот, авторот има право да ги оправда своите ставови. Доколку од рецензентите се добиени контрадикторни мислења, текстот се упатува на трет рецензент или конечната одлука се заснова на гласање на членовите на Редакцијата, по одделното разгледување.
Рецензенти
Статиите испратени до Редакцијата минуваат процес на двојно анонимно рецензирање. Имињата на рецензентите не треба да му бидат познати на авторот на статијата и обратно. Рокот за рецензирање е три-четири седмици. Рецензентите можат да бидат членови на Редакцијата и автори на списанието што објавувале претходно во него. Онаму каде што е неопходно, за рецензенти се назначуваат специјалисти од други: организации, градови и земји.
Рецензентите треба да бидат специјалисти за предметно-тематската област на која се однесува статијата. Редакцијата треба да спречи каков било судир на интереси во врска со дадениот научен труд и со неговиот автор.
Рецензентот е должен да им обрне внимание на членовите на Редакцијата за секоја суштинска сличност или поистоветување меѓу ракописот што се рецензира и која било друга публикација што му е позната. Рецензентот, исто така, е должен да го држи во тајност трудот што му е доверен, да не го пренесува на трети лица ракописот што му е доверен нему за рецензија и пред објавувањето на публикацијата да не ги објавува информациите содржани во него.
Рецензентите треба да дадат објективна, непристрасна и аргументирана процена на трудот. Забелешките треба да бидат формулирани коректно, така што оценувањето на трудот се однесува само на текстот на статијата и на неговата содржина. Рецензијата треба да биде напишана добронамерно, а наведените забелешки имаат за цел да им помогнат на авторите да ги коригираат утврдените недостатоци и да ја подобрат статијата пред да биде објавена таа на веб-страницата на издавачот и пред да биде достапна за пошироката публика.
