METAPHORICAL AND METONYMIC NAMES OF PEOPLE IN CONTEMPORARY MACEDONIAN COLUMN DISCOURSE

Žaneta Nabakova

doi:10.37834/JCP2691161n

Автори

Жанета Набакова Универзитет „Св. Кирил и Методиј“, Скопје

ДОИ:

https://doi.org/10.37834/JCP2691161n

Клучни зборови:

метафора, метонимија, називи на лица, современи колумни, дискурзивна номинација

Апстракт

Овој труд ја анализира употребата на метафоричните и на метонимиските називи на лица во современиот македонски колумнистички дискурс, со фокус на нивната номинативна и дискурзивна функција. Истражувањето се заснова на корпус од десет политичко-општествени колумни, објавени на интернет страницата на дневниот весник „Слободен печат“, во месеците јануари и февруари 2026 г. Целта е да се покаже дека метафората и метонимијата не функционираат како стилска орнаментика, туку како систематски стратегии за именување, за вреднување и за позиционирање на општествените актери. Анализата покажува дека метафоричните називи најчесто се употребуваат во критички и во полемички контексти, каде што лицата се типизираат и вредносно се означуваат преку митолошки, зооморфни, воени домени и сл. Метонимиските називи, пак, доминираат во аналитичкиот дискурс и овозможуваат економично упатување на лица преку нивната институционална, професионална или функционална улога, при што често се постигнува ефект на деперсонализација и пренос на одговорноста кон колективот. Комбинираната употреба на двата механизми ја потврдува вредносната природа на колумната и ја покажува метафоричната и метонимиската номинација, како клучен инструмент за обликување на јавната интерпретација на политичките и на општествените актери.

Референци

Савиќ, Ж. (2024). Лавот и лисицата. Животинскиот свет како мотивација за создавање германски и македонски називи на лица. Во Т. Гочкова-Стојановска, И. Тасевска Хаџи-Бошкова и Б. Карапејоски (ур.). XII научен собир на Млади македонисти. Конференција во чест на проф. Лилјана Минова-Ѓуркова, 29-30 мај 2023г., 85–96. Скопје: Филолошки факултет „Блаже Конески“, УКИМ. [Saviḱ, Ž. (2024). Lavot i lisicata. Životinskiot svet kako motivacija za sozdavanje germanski i makedonski nazivi na lica. Vo T. Gočkova-Stojanovska, I. Tasevska Hadži-Boškova, i B. Karapejovski (ur.) XII naučen sobir na Mladi makedonisti, Konferencija vo čest na Liljana MinovaǴurkova, 29-30 maj 2023g., 85–96. Skopje: Filološki fakultet „Blaže Koneski“, UKIM]

Саздов, С. (2004). Семантичкото зборообразување во македонскиот стандарден јазик (необјавена докторска дисертација). Скопје: Филолошки факултет „Блаже Конески“, УКИМ. [Sazdov,

S. (2004). Semantičko zboroobrazuvanje vo makedonskiot standarden jazik (neobjavena doktorska disertacija). Skopje: Filološki fakultet „Blaže Koneki“, UKIM.]

Evans, V. and Green, M. (2006). Cognitive Linguistics. An Introduction. New York: Routledge.

Kövecses, Z. (2010 [2002]). Metaphor: A Practical Introduction. New York: Oxford University Press.

Lakoff, G. and Johnson, M. (2003 [1980]). Metaphors we live by. Chicago: University of Chicago Press.

Lakoff, G. and Turner, M. (1989): More Than Cool Reason. A Field Guide to Poetic Metaphor. Chicago:

University of Chicago Press.

Simoska, S. und Nabakova, Ž. (2025). Possessivkomposita als metonymische Personenbezeichnungen. In

S. Simoska (Hrsg.). LIBER amicorum in honorem professoris Wolfgang Motsch. Festschrift zu Ehren des 90. Geburtstages von Prof. Dr. Wolfgang Motsch: Grundzüge deutscher Sprachstrukturen in Wort, Satz und Text, 87–109. Skopje: Hll.-Kyrill-und-Method-Universität zu Skopje, Philologische Fakultät „Blaže Koneski“. Spieß, C. (2015). Metonymie und Metapher: Sprachdidaktische Perspektiven auf das sprachreflexive Potenzial zweier Phänomene. In C. Spieß und K.-M. Köpcke (Hrsg.). Metapher und Metonymie: Theoretische, methodische und empirische Zugänge, 323–354. Berlin, München, Boston: De Gruyter.

Taylor, J. R. (1995). Linguistic categorization. Prototypes of linguistic theory. Oxford: Clarendon Press.

Wierzbicka, A. (1992). Semantics, Culture, and Cognition: Universal Human Concepts in Culture specific Configurations. New York: Oxford University Press.

Арсовски, П. (2026). Политички хороскоп за 2026: Нема пробив кон ЕУ, нема избори. Слободен печат [Интернет], 30 јануари. Достапно на: https://www.slobodenpecat.mk/politichki-horoskopza- 2026-nema-probiv-kon-eu-nema-izbori/ [Пристапено на: 7 февруари 2026] [Arsovski, P. (2026).

Politički horoskop za 2026: Nema probiv kon EU, nema izbori. Soboden pečat [Online], January 30. Available from: https://www.slobodenpecat.mk/politichki-horoskop-za-2026-nema-probiv-kon-eunema- izbori/ [Accessed: February 7, 2026]

Бауш, А. (2026). Од минималната плата до максималната илузија. Слободен печат [Интернет], 29 јануари. Достапно на: https://www.slobodenpecat.mk/od-minimalnata-plata-do-maksimalnatailuzija/ [Пристапено на: 7 февруари 2026] [Bauš, A. (2026). Od minimalna plata do maksimalna iluzija. Soboden pečat [Online], January 29. Available from: https://www.slobodenpecat.mk/odminimalnata- plata-do-maksimalnata-iluzija/ [Accessed: February 7, 2026]

Габер, В. (2026). Сиљановска: Пенелопа од нашиот сокак. Слободен печат [Интернет], 5 февруари. Достапно на: https://www.slobodenpecat.mk/siljanovska-penelopa-od-nashiot-sokak/ [Пристапено на: 7 февруари 2026] [Gaber. V. (2026). Siljanovska: Penelopa od našiot sokak. Soboden pečat [Online], February 5. Available from: https://www.slobodenpecat.mk/siljanovska-penelopa-odnashiot- sokak/ [Accessed: February 7, 2026]

Дамчевска, В. (2026). Кој не ја виде реката од работници? Слободен печат [Интернет] 29 јануари.

Достапно на: https://www.slobodenpecat.mk/koj-ne-ja-vide-rekata-od-rabotnici/ [Пристапено на: 7 февруари 2026] [Damčevska, V. (2026). Koj ne ja vide rekata od rabotnici? Soboden pečat [Online], January 29. Available from: https://www.slobodenpecat.mk/koj-ne-ja-vide-rekata-od-rabotnici/ [Accessed: February 7, 2026]

Крамарска, С. (2026). Од каде му се парите на судијата Ристов? Слободен печат [Интернет] 22

јануари. Достапно на: https://www.slobodenpecat.mk/od-kade-mu-se-parite-na-sudijata-ristov/ [Пристапено на: 7 февруари 2026] [Kramarska, S. (2026). Od kade mu se parite na sudijata Ristov? Soboden pečat [Online], January 22. Available from: https://www.slobodenpecat.mk/od-kade-mu-separite-na-sudijata-ristov/ [Accessed: February 7, 2026]

Крстески, С. (2026). Македонската свирка е најквалитетна во ракометна Европа. Слободен печат [Интернет] 2 февруари. Достапно на: https://www.slobodenpecat.mk/makedonskata-svirkae- najkvalitetna-vo-rakometna-evropa/ [Пристапено на: 7 февруари 2026] [Krsteski, S. (2026). Makedonskata svirka e najkvalitetna vo rakometna Evropa. Soboden pečat [Online], February 2. Available from: https://www.slobodenpecat.mk/makedonskata-svirka-e-najkvalitetna-vo-rakometnaevropa/ [Accessed: February 7, 2026]

Малески, Д. (2026). Трамп ги „игра“ европските држави една против друга“. Слободен печат [Интернет] 3 февруари. Достапно на: https://www.slobodenpecat.mk/tramp-gi-igra-evropskitedrzhavi-edna-protiv-druga/ [Пристапено на: 7 февруари 2026] [Tramp gi “igra” evropskite državi edna protiv druga. Soboden pečat [Online], February 3. Available from: https://www.slobodenpecat.mk/tramp-gi-igra-evropskite-drzhavi-edna-protiv-druga/ [Accessed: February 7, 2026]

Паковски, К. (2026). АПИС со запис. Слободен печат [Интернет] 2 февруари. Достапно на: https:// www.slobodenpecat.mk/apis-so-zapis/ [Пристапено на: 7 февруари 2026] [Pakovski, K. (2026) APIS so zapis. Soboden pečat [Online], February 2. Available from: https://www.slobodenpecat.mk/apis-so-zapis/ [Accessed: February 7, 2026]

Поповски, Љ. (2026). Како Трамп ги отуѓи националистичките сојузници во Европа. Слободен печат [Интернет] 3 февруари. Достапно на: https://www.slobodenpecat.mk/kako-tramp-gi otugjinacionalistichkite-sojuznici-vo-evropa/ [Пристапено на: 7 февруари 2026] [Popovski, Lj. (2026). Kako Tramp gi otuǵi nacionalističkite sojuznici vo Evropa. Soboden pečat [Online], February 3. Available from: : https://www.slobodenpecat.mk/kako-tramp-gi-otugji-nacionalistichkite-sojuznicivo-evropa/ [Accessed: February 7, 2026]

Ризаов, Е. (2026). Што ќе му биде последно на Мицкоски. Слободен печат [Интернет] 4 февруари.

Достапно на: https://www.slobodenpecat.mk/shto-kje-mu-bide-posledno-na-mickoski/ [Пристапено на: 7 февруари 2026] [Što ḱe mu bide posledno na Mickovski. Soboden pečat [Online], February 4. Available from https://www.slobodenpecat.mk/shto-kje-mu-bide-posledno-na-mickoski/ [Accessed: February 7, 2026]