Journal of Contemporary Philology
type: channel
description: Научното списание Современа филологија (СФ) е меѓународно електронско списание со двојно анонимно рецензирање, кое објавува висококвалитетни научни статии од областа на лингвистиката, применетата лингвистика, литературата и културолошките студии. Списанието има за цел да ги поттикне и да ги промовира истражувањата кои се однесуваат на теориски и на применети прашања, со посебен фокус на современите текови, на иновативните методологии и на интердисциплинарните пристапи. СФ прифаќа оригинални трудови кои: - обработуваат лингвистички, книжевни и културолошки аспекти; - вклучуваат компаративна или контрастивна анализа; - истражуваат клучни прашања од книжевната теорија и критика; - се однесуваат на преведувањето и на меѓукултурната комуникација. Особено се добредојдени прилози што обработуваат теми од доменот на балканистичките и на славистичките студии. Ги покануваме авторите да испраќаат претходно необјавени научни трудови, прегледни статии и рецензии на книги, напишани на англиски или на македонски јазик. Списанието излегува двапати годишно, со поддршка на Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје. Indexed and abstracted in MLA (Modern Language Association) DOAJ (Directory of Open Access Journals) Google Scholar ProQuest ERIH PLUS WorldCat LIBRIS BASE OpenAIRE Brill’s Linguistic Bibliography Online The Linguist List COBISS.MK-ID 109201930 (UDK 81) EBSCO The journal is recognized by the Italian National Agency for the Evaluation of Universities and Research as a scientific journal and is included in Class A for Sector 10/M2 (Slavistics)
publisher: Blaže Koneski Faculty of Philology, Ss. Cyril and Methodius University in Skopje, Skopje, RN Macedonia
language: mk
publication name: Journal of Contemporary Philology
issn: 2545-4765
copyright: Copyright © 2014 Blaže Koneski Faculty of Philology, Skopje Journal of Contemporary Philology (JCP) Современа филологија
items: СПРОВЕДУВАЊЕ НА СТРАТЕГИИТЕ ЗА АКТИВНО УЧЕЊЕ ВО НАСТАВАТА ПО ТУРСКИ ЈАЗИК ВО СЕВЕРНА МАКЕДОНИЈА
items: МЕТАФОРИЧНИТЕ И МЕТОНИМИСКИТЕ НАЗИВИ НА ЛИЦА ВО СОВРЕМЕНИОТ МАКЕДОНСКИ КОЛУМНИСТИЧКИ ДИСКУРС
items: КОНЦЕПТОТ НА ВАРВАРИТЕ ВО ПОЕЗИЈАТА НА КОНСТАНТИН КАВАФИС И НА ИВАН ЏЕПАРОСКИ
items: СВЕШТЕНИЧКИОТ АПАРАТ: ДИМЕЗИЛ, ДЕЛЕЗ И ГАТАРИ И ИНДОЕВРОПСКАТА ОРГАНИЗАЦИЈА НА ЖЕЛБАТА
items: БИЗАРНОТО И АПСУРДНОТО КАКО КОНТРАСТИ НА „ЧИСТОТАТА“ ВО РАСКАЗИТЕ ОД ЗБИРКАТА БАКАКАЈ НА ВИТОЛД ГОМБРОВИЧ
items: АМБИВАЛЕНТЕН ОДНОС КОН СОЦИЈАЛИСТИЧКОТО МИНАТО ВО РОМАНОТ ИДОЛ НА ЅИДОТ ОД ЕЛЕНА ФИЛИПОВСКА
items: НЕОБЈАВЕНИ ПЕСНИ И ПРОЗНИ ЗАПИСИ ОД КОНЕСКИ. МАТЕРИЈАЛИ ОД ФОНДОТ „БЛАЖЕ КОНЕСКИ“ ОД АРХИВОТ НА МАКЕДОНСКАТА АКАДЕМИЈА НА НАУКИТЕ И УМЕТНОСТИТЕ
items: ЗАЕДНИЧКО ДЕЛО ИСПОЛНЕТО СО ПОЛЕМИКИ
items: ЦЕНТРАЛНОЕВРОПСКИТЕ ПРЕПЛЕТУВАЊА И ЖЕНСКАТА ИСТОРИЈА: СТУДИЈА НА СЛУЧАЈ
items: МИГРАНТСТВОТО КАЈ САЛМАН РУЖДИ КАКО КНИЖЕВНА ФОРМА НА КОНЦЕПТОТ ПРОФАНАЦИЈА НА ЏОРЏО АГАМБЕН
items: ПОГЛЕДНИ НА ДВЕТЕ СТРАНИ! ПРЕНЕСУВАЊЕ КНИЖЕВНОСТ И ПОЕЗИЈА ОД ЕДЕН НА ДРУГ ЈАЗИК
items: АЛ-ХИЏРА. АРАПСКА, ИТАЛИЈАНСКА И АНГЛИСКА ТЕРМИНОЛОГИЈА ОД ОБЛАСТА НА МИГРАЦИЈАТА ВО СПОРЕДБЕНА ПЕРСПЕКТИВА
items: ПРЕВЕДУВАЊЕ НА АНГЛИСКИТЕ НЕОЛОГИЗМИ ЗА КОВИД-19 НА АФРИКАНСКИТЕ ЈАЗИЦИ ЗАРАДИ ЈАВНА УПОТРЕБА: СОГЛЕДУВАЊА ЗА КИСВАХИЛИ ЈАЗИКОТ ВО КОНТЕКСТОТ НА ТАНЗАНИЈА
items: АНГЛИЗМИТЕ ВО МАКЕДОНСКИОТ ЈАЗИК: ДИРЕКТНИ ЗАЕМКИ НАСПРОТИ КАЛКИ
items: ИНДИРЕКТНА КАУЗАЦИЈА: АНГЛИСКИТЕ GET- КОНСТРУКЦИИ И НИВНИТЕ МАКЕДОНСКИ ЕКВИВАЛЕНТИ
items: ПРЕДИКАЦИСКАТА МОДАЛНОСТ ВО БАЛКАНСКИОТ ТУРСКИ ЈАЗИК: ФОРМАЛНА И СЕМАНТИЧКА ВАРИЈАНТНОСТ ВО ЈАЗИЧЕН КОНТАКТ
items: ИЗГУБЕНИ НА БАЛКАНОТ: ЛОКАТИВНОТО ДИФЕРЕНЦИЈАЛНО МАРКИРАЊЕ ВО АРОМАНСКИТЕ ДИЈАЛЕКТИ
items: МАКЕДОНСКИОТ И БАЛКАНСКO СЛОВЕНСКИОТ ТРОEН ЧЛЕН И ТИПОЛОГИЈАТА НА ДЕИКТИЧКИТЕ ЧЛЕНОВИ
items: АКЦЕНТОТ НА ЗБОРОТ КАКО БАЛКАНСКА КАРАКТЕРИСТИКА
items: ЛАБИЛНИТЕ ГЛАГОЛИ ВО СОВРЕМЕНИОТ АЛБАНСКИ ЈАЗИК: КОРПУСНО ИСТРАЖУВАЊЕ
items: ВЛИЈАНИЕТО НА ЈАЗИЧНИОТ КОНТАКТ ВО РЕДОСЛЕДОТ НА ПРИДАВКИТЕ И НА ИМЕНКИТЕ ВО СЛОВЕНСКИТЕ ДИЈАЛЕКТИ ВО АЛБАНИЈА
items: НОВО ИСТРАЖУВАЊЕ ЗА РОМСКИОТ ЈАЗИК ВО ИСТОЧНА СЕВЕРНА МАКЕДОНИЈА: МАЛЕШЕВСКИОТ ДИЈАЛЕКТ
items: СИНТАКСАТА НА КЛИТИКИТЕ ВО БУГАРСКИТЕ ДИЈАЛЕКТИ ВО ЈАЗИЧЕН КОНТАКТ
items: ПРЕДГОВОР
items: АНАЛИЗА НА НЕКОЛКУ САСАНИДСКИ ПАХЛАВСКИ ЗБОРОВИ ОД БОИРАХМАДСКИОТ ДИЈАЛЕКТ
items: ЧЕСТИЦАТА ЗАР/ЗАРЕМ ВО МАКЕДОНСКИОТ ЈАЗИК
items: ОПШТЕСТВЕНАТА САТИРА ВО МЕДИУМСКИТЕ КАРИКАТУРИ ЗА KОВИД-19 ВО БРЕГОТ НА СЛОНОВАТА КОСКА: МУЛТИМОДАЛНА КРИТИЧКА АНАЛИЗА НА ДИСКУРСОТ
items: МИТОТ ЗА МОНСТРУОЗНАТА ЖЕНСКОСТ: ВИДУВАЊЕ ЗА МЕСОПОТАМСКИТЕ, АНТИЧКО-ГРЧКИТЕ И АЛБАНСКИТЕ ЖЕНСКИ ЧУДОВИШТА
items: ЧУДНОТО И КОМИЧНИОТ ЕФЕКТ ВО РОМАНОТ НЕВИДЛИВИОТ ЧОВЕК НА Х. Џ. ВЕЛС

СПРОВЕДУВАЊЕ НА СТРАТЕГИИТЕ ЗА АКТИВНО УЧЕЊЕ ВО НАСТАВАТА ПО ТУРСКИ ЈАЗИК ВО СЕВЕРНА МАКЕДОНИЈА
type: item
description: Целта на ова истражување е да се испита нивото на спроведување на стратегиите за активно учење во наставата по турски јазик во Северна Македонија. Во истражувањето се користи методот на релационен скрининг, еден од квантитативните истражувачки модели. Проучуваната група се формира со практични методи за составување примерок, коишто не се случајно избрани. При собирањето на квантитативни податоци за истражувањето, се користеше скала на оценување од седум нивоа, „Скала за спроведување на активностите за активно учење во наставата по турски јазик во Северна Македонија“. За анализа на квантитативните податоци се користеа параметрички статистички техники. Врз основа на спроведената анализа на квантитативните податоци, се утврди дека, во наставата, наставниците користат техники за активно учење на значително ниво. Сепак, се забележа дека активното учење помалку се применува во завршните етапи од наставата. Не се утврдија значајни разлики меѓу наставниците врз основа на полот, возраста, стажот, областа, нивото на образование, статусот на слушање на обуката за активно учење и на нивото на спроведување на стратегиите за активно учење. Меѓутоа, се препорачува да се изготват програми за подигнување на свеста и обука на работното место со цел наставните практики за активно учење да бидат поефективни.
subject: Лингвистика
  topic: section
subject: активно учење
  topic: keywords
subject: стратегии
  topic: keywords
subject: примена
  topic: keywords
subject: Северна Македонија
  topic: keywords
subject: настава по турски јазик
  topic: keywords
creator: Озлем Курт
rights: Авторско право(c) 2026 Journal of Contemporary Philology
date: 2026-06-29
publication date: 2026-06-29
doi: 10.37834/JCP2691175k

МЕТАФОРИЧНИТЕ И МЕТОНИМИСКИТЕ НАЗИВИ НА ЛИЦА ВО СОВРЕМЕНИОТ МАКЕДОНСКИ КОЛУМНИСТИЧКИ ДИСКУРС
type: item
description: Овој труд ја анализира употребата на метафоричните и на метонимиските називи на лица во современиот македонски колумнистички дискурс, со фокус на нивната номинативна и дискурзивна функција. Истражувањето се заснова на корпус од десет политичко-општествени колумни, објавени на интернет страницата на дневниот весник „Слободен печат“, во месеците јануари и февруари 2026 г. Целта е да се покаже дека метафората и метонимијата не функционираат како стилска орнаментика, туку како систематски стратегии за именување, за вреднување и за позиционирање на општествените актери. Анализата покажува дека метафоричните називи најчесто се употребуваат во критички и во полемички контексти, каде што лицата се типизираат и вредносно се означуваат преку митолошки, зооморфни, воени домени и сл. Метонимиските називи, пак, доминираат во аналитичкиот дискурс и овозможуваат економично упатување на лица преку нивната институционална, професионална или функционална улога, при што често се постигнува ефект на деперсонализација и пренос на одговорноста кон колективот. Комбинираната употреба на двата механизми ја потврдува вредносната природа на колумната и ја покажува метафоричната и метонимиската номинација, како клучен инструмент за обликување на јавната интерпретација на политичките и на општествените актери.
subject: Лингвистика
  topic: section
subject: метафора
  topic: keywords
subject: метонимија
  topic: keywords
subject: називи на лица
  topic: keywords
subject: современи колумни
  topic: keywords
subject: дискурзивна номинација
  topic: keywords
creator: Жанета Набакова
rights: Авторско право(c) 2026 Journal of Contemporary Philology
date: 2026-06-29
publication date: 2026-06-29
doi: 10.37834/JCP2691161n

КОНЦЕПТОТ НА ВАРВАРИТЕ ВО ПОЕЗИЈАТА НА КОНСТАНТИН КАВАФИС И НА ИВАН ЏЕПАРОСКИ
type: item
description: Овој труд ги истражува интертекстуалните трансформации на концептот на варварите во модерната поезија, преку компаративна анализа на две песни: Чекајќи ги варварите (1898) од Константин Кавафис и Варварите кого-годе не чекаат (2008) од Иван Џепароски. Теориската рамка ги интегрира дијалогизмот на Михаил Бахтин, интертекстуалноста на Јулија Кристева, културната меморија на Ренате Лахман и теоријата на цитатноста на Дубравка Ораиќ-Толиќ. Анализата, пак, покажува дека варварите во модерната поезија не претставуваат стабилен топос, туку динамична дискурзивна позиција, која се движи низ различни историски, поетички и идеолошки контексти. Кавафисовата песна, притоа, функционира како хипотекст, кој воспоставува модел на одложување и семантичко празнење, каде што концептот на варварите оперира како алиби на моќта. Во интертекстуалната реартикулација на Џепароски, оваа матрица се историзира и се иронизира преку илуминативна цитатност, така што варварите се разоткриваат како производ на историографските дискурси, а нивната функција како „решение“ се покажува парадоксална. Заклучокот е дека интертекстуалната повторливост не води кон стабилизирање на значењето, туку кон негово постојано поместување, конституирајќи го концептот на варварите во металирска фигура, на границата на поетскиот јазик.
subject: Литература
  topic: section
subject: интертекстуалност
  topic: keywords
subject: варвари
  topic: keywords
subject: културна меморија
  topic: keywords
subject: цитатност
  topic: keywords
subject: лирски субјект
  topic: keywords
creator: Кристијан Стефановски
rights: Авторско право(c) 2026 Journal of Contemporary Philology
date: 2026-06-29
publication date: 2026-06-29
doi: 10.37834/JCP2691149s

СВЕШТЕНИЧКИОТ АПАРАТ: ДИМЕЗИЛ, ДЕЛЕЗ И ГАТАРИ И ИНДОЕВРОПСКАТА ОРГАНИЗАЦИЈА НА ЖЕЛБАТА
type: item
description: Овој труд ги испитува структурните и теориските врски помеѓу компаративната митологија на Жорж Димезил и критичката филозофија на Жил Делез и Феликс Гатари, со посебен акцент на индоевропската организација на желбата. Тргнувајќи од енигматичниот пасус за свештеникот и кардиналните насоки во Илјада платоа, трудот покажува дека Делез и Гатари воспоставуваат длабока структурна резонанца со Димезиловата документација на триделната функционална идеологија. Преку анализа на индиската легенда за кралот Јајати и нејзините индоирански паралели, трудот следи две генерациски трансформации на власта: прво, запленувањето на желбата преку проклетство и периферно прогонство и, второ, нејзиното задлабочено заробување преку трансцендентален апарат на искупување. Централниот аргумент е дека Делез и Гатари не ги отфрлаат структурните анализи на Димезил, туку ги превртуваат: тие ги идентификуваат индоевропските идеолошки структури не само како принципи на општествена организација, туку и како апарати на запленување кои ја организираат желбата, го осакатуваат субјектот и ја создаваат зависноста од државното посредување. Фигурата на Мадхави, девицата матрица на функционалниот апарат, служи како клучен пример за оваа операција. Трудот заклучува дека индоевропската структура не е архаична реликвија, туку продолжува да ги организира модерните форми на субјективитетот.
subject: Литература
  topic: section
subject: Димезил
  topic: keywords
subject: Делез и Гатари
  topic: keywords
subject: индоевропска митологија
  topic: keywords
subject: апарат на запленување
  topic: keywords
subject: желба
  topic: keywords
creator: Дарко Митевски
rights: Авторско право(c) 2026 Journal of Contemporary Philology
date: 2026-06-29
publication date: 2026-06-29
doi: 10.37834/JCP2691135m

БИЗАРНОТО И АПСУРДНОТО КАКО КОНТРАСТИ НА „ЧИСТОТАТА“ ВО РАСКАЗИТЕ ОД ЗБИРКАТА БАКАКАЈ НА ВИТОЛД ГОМБРОВИЧ
type: item
description: Носечки столб во расказите од збирката Бакакај на Виктор Гомбрович ([1957],2018) се концептите на „бизарното“ и „апсурдното“, кои се противтежа на концептот за „чистотата“ (девственоста или невиноста). Апсурдни и бизарни се ликовите што го опкружуваат протагонистот во различните раскази, а она што отскокнува и што се издвојува како необично е неговата или нејзината чистота. Гомбрович им дава личен печат и интерпретација на овие концепти и тие, вообичаено, не евоцираат претходно усвоени етички, филозофски или религиски идеи, својствени за одредена епоха или временски период. Наместо тоа, се чини дека бизарното и апсурдното се нужна заднина врз која се развива идејата за протагонисти кои се примитивно чисти и невини, односно впечатокот дека тие се недопрени од цивилизациските стремежи и напори за индивидуа која е социјално и културно интегрирана. Врз оваа основа, во трудот се разгледува прашањето дали бизарното и апсурдното се конструкции чијашто цел е да бидат „ударни“, помпезни, да го предизвикаат и да го држат будно читателовото внимание, или преку нив се пренесува подлабока порака, која е одраз на нараторовиот светоглед.
subject: Литература
  topic: section
subject: Витолд Гомбрович
  topic: keywords
subject: збирка раскази Бакакај
  topic: keywords
subject: бизарно
  topic: keywords
subject: апсурдно
  topic: keywords
subject: чистота/невиност
  topic: keywords
creator: Кристина Димовска
rights: Авторско право(c) 2026 Journal of Contemporary Philology
date: 2026-06-29
publication date: 2026-06-29
doi: 10.37834/JCP2691125d

АМБИВАЛЕНТЕН ОДНОС КОН СОЦИЈАЛИСТИЧКОТО МИНАТО ВО РОМАНОТ ИДОЛ НА ЅИДОТ ОД ЕЛЕНА ФИЛИПОВСКА
type: item
description: Видот социјалистичко уредување, што се воведе во Југославија по Втората светска војна, под раководство на Јосип Броз-Тито, сѐ уште се дискутира од голем број различни гледни точки на територијата на поранешна Југославија. Во контекст на таквите дискусии, беше објавен романот Идол на ѕидот (2020) од Елена Филиповска. Приказната се одвива во современо Скопје, низ алтернативна историја во која Југославија не се распаднала. Со земјата раководи трет маршал, по Тито, кој го продолжува, но и го трансформира социјалистичкото управување, во сѐ подехуманизирана варијанта. Оваа статија истражува како романот конструира дистопија, која потсетува на минатото, а истовремено е заснована врз познатите тропи на дистописката литература: отстранување на деца од родителска грижа за да бидат воспитувани од државата, страв од следење од страна на разузнавачките служби и национализација на приватниот имот. Романот навидум изразува критика кон социјалистичкиот систем. Но, мојата теза во оваа статија е дека идеите што се изразуваат преку наративната структура се многу поамбивалентни и дека романот не е само критички, туку дека зазема посложена позиција кон социјалистичкото минато.
subject: Литература
  topic: section
subject: дистопија
  topic: keywords
subject: Југославија
  topic: keywords
subject: Источноевропски Блок
  topic: keywords
subject: Централноевропски Блок
  topic: keywords
creator: Калина Малеска
rights: Авторско право(c) 2026 Journal of Contemporary Philology
date: 2026-06-29
publication date: 2026-06-29
doi: 10.37834/JCP2691115m

НЕОБЈАВЕНИ ПЕСНИ И ПРОЗНИ ЗАПИСИ ОД КОНЕСКИ. МАТЕРИЈАЛИ ОД ФОНДОТ „БЛАЖЕ КОНЕСКИ“ ОД АРХИВОТ НА МАКЕДОНСКАТА АКАДЕМИЈА НА НАУКИТЕ И УМЕТНОСТИТЕ
type: item
description: Во статијата се претставени необјавените книжевни творби на Блаже Конески, пронајдени во фондот „Блаже Конески“ од Архивот на Македонската академија на науките и уметностите. Во неа се понудени нови сознанија за поетското творештво на Конески и се отворени нови перспективи за натамошно проучување на неговиот книжевен опус: поетички, лингвистички, културолошки и историски. Целта на оваа статија е идентификација на необјавените песни и прозни записи на Конески и нивно претставување преку факсимили и во расчитана форма. Исто така, изнесени се неколку согледби за јазикот и за тематските врски меѓу книжевните творби од корпусот и од останатиот опус на Конески. Врз основа на презентираниот корпус од 38 архивски единици, во завршниот дел на статијата се укажува на предизвиците, ризиците и можностите од ваков вид проучувања на македонската книжевна оставнина.
subject: Литература
  topic: section
subject: Блаже Конески
  topic: keywords
subject: поезија
  topic: keywords
subject: проза
  topic: keywords
subject: архивски материјали
  topic: keywords
subject: македонски јазик
  topic: keywords
subject: македонска книжевност
  topic: keywords
subject: археолошка поетика
  topic: keywords
creator: Руска Ивановска-Наскова
creator: Ема Лакинска
creator: Давор Јанкулоски
creator: Марија Пандева
rights: Авторско право(c) 2026 Journal of Contemporary Philology
date: 2026-06-29
publication date: 2026-06-29
doi: 10.37834/JCP269107in

ЗАЕДНИЧКО ДЕЛО ИСПОЛНЕТО СО ПОЛЕМИКИ
type: item
description: Книгата И повторно политика, култура, идентитет: интеркултурен дијалог 2, претставува продолжение, односно втор дел на изданието Политика. Култура. Идентитет: интеркултурен дијалог (Скопје: Магор, 2012; хрватско издание – 2013 година).
subject: Осврти
  topic: section
subject: осврт
  topic: keywords
creator: Славчо Ковилоски
rights: Авторско право(c) 2025 Journal of Contemporary Philology
date: 2025-12-11
publication date: 2025-12-11
starting page: 115
ending page: 117
doi: 10.37834/

ЦЕНТРАЛНОЕВРОПСКИТЕ ПРЕПЛЕТУВАЊА И ЖЕНСКАТА ИСТОРИЈА: СТУДИЈА НА СЛУЧАЈ
type: item
description: Оваа студија ја истражува интелектуалната и политичката вклученост на Алжбета Гелнерова-Гверкова (1905–1944), словачка научничка, преведувачка и активистка, чиешто дело го прикажува преплетувањето на родот, културата и политиката во Чехословачка, во периодот помеѓу двете светски војни. Позиционирана и како поддржувач на чехословакизмот и како медијатор на унгарската култура, Гелнерова Гверкова свесно се впуштила во академскиот дискурс како политичкa фигура. Нејзините дела откриваат двојна посветеност: на демократските и либералните идеали, кои се стремеле да го трансформираат општеството поделено на сталежи, во граѓанско општество, како и на промоцијата на чехословачкото единство, како културен и политички проект. Во трудот се истражува како нејзината феминистичка позиција, која се развивала во средината на 30-тите години на 20 век, се вкрстува со нејзините научни напори и со нејзината маргинална позиција во академската средина. Со повторно исчитување на нејзината интелектуална биографија, студијата ја става во преден план политичката димензија на нејзините академски достигнувања и се залага за нејзино реинтегрирање во историјата на централноевропските хуманистички идеи. Целта на овој труд е, исто така, да покаже дека словачките женски идентитети се длабоко испреплетени со културата на една мала, недоминантна нација – една испреплетеност која ги обликувала биографиите на жените и влијаела врз нивната интелектуална работа.
subject: Литература
  topic: section
subject: Алжбета Гелнерова-Гверкова
  topic: keywords
subject: чехословакизам
  topic: keywords
subject: меѓувоена култура
  topic: keywords
subject: хуманистички науки
  topic: keywords
subject: женски студии
  topic: keywords
creator: Магдалена Бистрзак
rights: Авторско право(c) 2025 Journal of Contemporary Philology
date: 2025-12-11
publication date: 2025-12-11
starting page: 105
ending page: 113
doi: 10.37834/JCP2582105b

МИГРАНТСТВОТО КАЈ САЛМАН РУЖДИ КАКО КНИЖЕВНА ФОРМА НА КОНЦЕПТОТ ПРОФАНАЦИЈА НА ЏОРЏО АГАМБЕН
type: item
description: Оваа статија ја истражува идејата на Салман Ружди за мигрантството (migrancy), како книжевна верзија на поимот профанација на Џорџо Агамбен. За разлика од Агамбен, кој ја заснова профанацијата врз фигурата на homo sacer, делото на Ружди покажува дека профанацијата или нечистотијата се пројавуваат преку мигрантството. Трудот го прикажува, го разгледува и дискутира за мигрантството како амбивалентна реалност, којашто не само што го отелотворува потенцијалот за подобрување на човековата состојба (conditio humana), туку истовремено ги зајакнува и ги храни формите на исклучување. Во статијата се тврди дека континуираното културно преговарање и обновување, кое што го бара миграциската рационалност, е неопходно за унапредување на квалитетот на животот на човекот. Од теориски аспект, во статијата се применува пристапот на интерсекционалност, кој ги проучува „односите меѓу наизглед различните феномени“, со цел да се испитаат интелектуалните врски меѓу Ружди и Агамбен. Земајќи го Ружди, како книжевен автор и Агамбен, како филозоф, статијата имплицитно го поттикнува неопходното зајакнување на поврзаноста меѓу сите области – како што се книжевноста и филозофијата – во рамките на хуманистичките науки. Самата статија се состои од три дела. Првиот ја разгледува важноста на мигрантството во делото на Ружди. Вториот дел се фокусира на романот Сатански стихови, при што се анализира односот меѓу мигрантството и нечистотијата во романот, како и последиците од вообичаените сфаќања за нечистотијата во современите културни и идеолошки констелации. Последниот дел се занимава со научната поврзаност меѓу нечистотијата кај Ружди и профанацијата кај Агамбен. Статијата завршува со промислување на потенцијалот на тие поими, во заедницата што допрва треба да дојде.
subject: Литература
  topic: section
subject: Агамбен
  topic: keywords
subject: нечистотија
  topic: keywords
subject: мигрантство
  topic: keywords
subject: профанација
  topic: keywords
subject: Ружди
  topic: keywords
creator: Ајвс С. Луксон
rights: Авторско право(c) 2025 Journal of Contemporary Philology
date: 2025-12-11
publication date: 2025-12-11
starting page: 91
ending page: 104
doi: 10.37834/JCP258291l

ПОГЛЕДНИ НА ДВЕТЕ СТРАНИ! ПРЕНЕСУВАЊЕ КНИЖЕВНОСТ И ПОЕЗИЈА ОД ЕДЕН НА ДРУГ ЈАЗИК
type: item
description: Работата на книжевниот преведувач е сложен процес на пренесување идеи, звуци и слики меѓу двата јазика. Во оваа кратка статија се разгледуваат проблемите на преведувачите кои преведуваат од македонски на англиски јазик, системските пречки при преведувањето и развојот на методологијата и етиката на преведувачот. Поаѓајќи од своето лично искуство, како лингвист и преведувач, како и од искуствата на другите познати преведувачи, дискутирам за делата преведени на македонски јазик, коишто сочинуваат еден растечки корпус, за вкрстувањата помеѓу книжевното и лингвистичкото знаење, преку примери од моите преводи, како и за политичките импликации при преведувањето од македонски на англиски јазик.
subject: Литература
  topic: section
subject: книжевен превод
  topic: keywords
subject: книжевна теорија
  topic: keywords
subject: етика на преведувањето
  topic: keywords
subject: ресурси за преведувачи
  topic: keywords
creator: Кристина Е. Крамер
rights: Авторско право(c) 2025 Journal of Contemporary Philology
date: 2025-12-11
publication date: 2025-12-11
starting page: 79
ending page: 90
doi: 10.37834/JCP258279k

АЛ-ХИЏРА. АРАПСКА, ИТАЛИЈАНСКА И АНГЛИСКА ТЕРМИНОЛОГИЈА ОД ОБЛАСТА НА МИГРАЦИЈАТА ВО СПОРЕДБЕНА ПЕРСПЕКТИВА
type: item
description: Овој труд ги разгледува, од квалитативна и од квантитативна перспектива, заснована врз корпус, карактеристиките и предизвиците на споредбената терминологија од областа на миграцијата, на арапски, на италијански и на англиски јазик. Посебен акцент се става на терминологијата што се однесува на миграцискиот процес, на субјектите вклучени во миграцијата, како и на општествено релевантните области, како што се бракот и посвојувањето, земајќи ги предвид лингвистичките, општествените и културните пречки што се појавуваат при утврдувањето соодветни преводни еквиваленти, во контекст на примената на европското законодавство на јазици коишто не поседуваат слични правни системи и општествени практики. Целта на студијата е да ги идентификува заедничките лингвистички потешкотии и нивните изворни причини, и да предложи најдобри практики за сеопфатно покривање на оваа терминолошка област.
subject: Лингвистика
  topic: section
subject: миграција
  topic: keywords
subject: лексикон
  topic: keywords
subject: превод
  topic: keywords
subject: италијански јазик
  topic: keywords
subject: англиски јазик
  topic: keywords
subject: арапски јазик
  topic: keywords
creator: Маха Бадер
creator: Изабела Кјари
creator: Алма Салем
rights: Авторско право(c) 2025 Journal of Contemporary Philology
date: 2025-12-11
publication date: 2025-12-11
starting page: 67
ending page: 78
doi: 10.37834/JCP258267b

ПРЕВЕДУВАЊЕ НА АНГЛИСКИТЕ НЕОЛОГИЗМИ ЗА КОВИД-19 НА АФРИКАНСКИТЕ ЈАЗИЦИ ЗАРАДИ ЈАВНА УПОТРЕБА: СОГЛЕДУВАЊА ЗА КИСВАХИЛИ ЈАЗИКОТ ВО КОНТЕКСТОТ НА ТАНЗАНИЈА
type: item
description: Во оваа квалитативна студија се истражуваат техниките за преведување на англиските неологизми за КОВИД-19 на кисвахили заради задоволување на комуникативните потреби на јавноста. Податоците се собрани од две веб-страници на кои има текстови од областа на здравството, коишто се преведени на повеќе јазици. Од веб-страниците Медлајн плус (анг. „Medline Plus“) и Доктори на светот (анг. „ Doctors of the World“), за таа цел, беа избрани вкупно 5 текста за КОВИД-19, преведени од англиски јазик на кисвахили бидејќи во тој момент тие беа единствените достапни текстови. Од нив беа обезбедени вкупно 18 неологизми, поврзани со КОВИД-19 и со нивните преводи од англиски јазик на кисвахили. Беа извлечени преводни парови со неологизми на двата јазика и тие се анализираат врз основа на рамката за преведувачки техники, предложена од Молина и Албир (Molina and Albir 2002). Наодите покажуваат дека техниките заемање, опис, воспоставен еквивалент, модулација, засилување, генерализација, буквален превод и намалување се користат за приспособување на медицинските термини во јавните домени на употреба, од каде што би ги презела и би ги користела нестручната јавност во Танзанија.
subject: Лингвистика
  topic: section
subject: медицински термин
  topic: keywords
subject: кованица
  topic: keywords
subject: преведувачки техники
  topic: keywords
subject: нестручни лица
  topic: keywords
creator: Кулва Јохана Маталу
rights: Авторско право(c) 2025 Journal of Contemporary Philology
date: 2025-12-11
publication date: 2025-12-11
starting page: 51
ending page: 66
doi: 10.37834/JCP258251m

АНГЛИЗМИТЕ ВО МАКЕДОНСКИОТ ЈАЗИК: ДИРЕКТНИ ЗАЕМКИ НАСПРОТИ КАЛКИ
type: item
description: Значителниот наплив на англизми во македонскиот јазик претставува неспорен јазичен феномен. Англизмите се појавуваат во различни области, како што се информациската технологија, правото, бизнисот, општествените трендови и науката. Тие го одразуваат влијанието на англискиот јазик врз македонскиот, како и интересите на македонското општество. Анализата е квалитативна и се заснова на корпус од 300 англизми, коишто се собрани по случаен избор, а се појавуваат во македонскиот јазик од почетокот на 21 век. Истражувањето, најпрвин, се фокусира на утврдување и класификација на видливите англизми, како и на критериумите што ја потврдуваат нивната видливост, а потоа се прави споредба со фразеолошките калки. Во истражувањето, исто така, се разгледуваат и се анализираат обрасците на позајмување на англизми во македонскиот јазик, со посебен осврт на разликата помеѓу директните лексички заемки и калките. Целта е да се утврди зошто одредени англиски изрази директно се преземаат во македонскиот јазик, додека други се преведуваат дел по дел, а понекогаш и коегзистираат со своите оригинални англиски форми. При утврдување на предвидливите обрасци на заемките, а врз основа на направената анализа, се забележуваат одредени тенденции што покажуваат дека општествено-културните околности имаат позначајна улога од лингвистичките фактори.
subject: Лингвистика
  topic: section
subject: англизми
  topic: keywords
subject: директни заемки
  topic: keywords
subject: калки
  topic: keywords
subject: заемки во специфични области
  topic: keywords
subject: обрасци на позајмување
  topic: keywords
creator: Јованка Лазаревска-Станчевска
rights: Авторско право(c) 2025 Journal of Contemporary Philology
date: 2025-12-11
publication date: 2025-12-11
starting page: 39
ending page: 50
doi: 10.37834/JCP258239ls

ИНДИРЕКТНА КАУЗАЦИЈА: АНГЛИСКИТЕ GET- КОНСТРУКЦИИ И НИВНИТЕ МАКЕДОНСКИ ЕКВИВАЛЕНТИ
type: item
description: Овој труд ги претставува резултатите од емпириското истражување за типологијата на индиректната каузација во англискиот и во македонскиот јазик. Истражувањето се фокусира на англиските каузативни аналитички конструкции, формирани со глаголот get, и на нефинитните глаголски форми. Целта на ова истражување е да се утврдат типолошките разлики во изразувањето на индиректната каузација на двата јазика, преку споредба на англиските конструкции со нивните преводни еквиваленти на македонски јазик. Имајќи предвид дека англискиот, за разлика од македонскиот, поседува посебни лексико-граматички обележја за кодирање на индиректната каузација, како што е граматикализираниот глагол get, претпоставуваме дека македонските преводни еквиваленти на каузативните get-конструкции ќе варираат во зависност од типот на конструкцијата. За да ја провериме оваа хипотеза, собравме примери за овие конструкции од уметничката и од документарната проза. Квантитативната анализа на податоците покажува дека функционалните еквиваленти на инфинитивните конструкции се, претежно, двореченични структури, додека преводите на сегашните партиципни get-конструкции најчесто користат полнозначни глаголи.
subject: Лингвистика
  topic: section
subject: контрастивна анализа
  topic: keywords
subject: превод
  topic: keywords
subject: конструкции
  topic: keywords
subject: типологија
  topic: keywords
subject: каузација
  topic: keywords
creator: Ана Арсовска
creator: Елени Бужаровска
rights: Авторско право(c) 2025 Journal of Contemporary Philology
date: 2025-12-11
publication date: 2025-12-11
starting page: 23
ending page: 37
doi: 10.37834/JCP258223a

ПРЕДИКАЦИСКАТА МОДАЛНОСТ ВО БАЛКАНСКИОТ ТУРСКИ ЈАЗИК: ФОРМАЛНА И СЕМАНТИЧКА ВАРИЈАНТНОСТ ВО ЈАЗИЧЕН КОНТАКТ
type: item
description: Статијата претставува втор дел од студијата за предикациската модалност во неколку турски варијанти во Косово, Северна Македонија, Бугарија и во Источна Тракија (Турција). Надоврзувајќи се на анализата на деонтичката модалност од првиот дел, во овој дел се истражуваат јазичните средства со кои се изразува волитивна модалност и нејзината внатрешна и меѓудијалектна варијација во западнорумелискиот и во источнорумелискиот турски јазик. Дијалектолошките податоци се разгледуваат во контекст на современиот стандарден турски јазик и на османлискиот турски јазик. Покрај лексичките и семантичките карактеристики, посебно внимание се посветува на стратегиите за комплементација, коишто опфаќаат нефинитни и финитни конструкции. Турските податоци од Балканот се разгледуваат од тројна перспектива: јазично наследство, универзални тенденции и јазичен контакт. На крајот од статијата се сумираат и се споредуваат главните сознанија од студијата за модалноста на можност,
subject: Лингвистика
  topic: section
subject: дијалектологија
  topic: keywords
subject: јазичен контакт
  topic: keywords
subject: семантика
  topic: keywords
subject: морфосинтакса
  topic: keywords
subject: комплементација
  topic: keywords
creator: Јулијан Ренч
rights: Авторско право(c) 2025 Journal of Contemporary Philology
date: 2025-12-11
publication date: 2025-12-11
starting page: 9
ending page: 22
doi: 10.37834/JCP258209r

ИЗГУБЕНИ НА БАЛКАНОТ: ЛОКАТИВНОТО ДИФЕРЕНЦИЈАЛНО МАРКИРАЊЕ ВО АРОМАНСКИТЕ ДИЈАЛЕКТИ
type: item
description: Феноменот на диференцијално локативно обележување (Haspelmath 2019), познат и како нулто обележување на просторните релации (Stolz et al. 2014), е карактеристичен за јазиците на Балканот. Примери за вакво диференцијално обележување се документирани во ароманските говори (Kramer 1981; Caragiu-Marioțeanu 1975) и во балканските јазици: грчкиот (Holton et al. 1997), македонскиот (Koneski 1965); во класичните јазици: старогрчкиот (Luraghi 2017) и латинскиот (Haspelmath 2019; Kramer 1981). Но, иако диференцијалното локативно обележување се смета за балканска карактеристика, сè уште нема детални описи за нејзината дистрибуција во различни говори. Целта на нашето истражување е да ги анализираме јазичните податоци од ароманските и од другите балкано-романски варијанти (истророманскиот и мегленовлашкиот) за подобро да ја разбереме дијалекталната варијабилност на диференцијалното локативно обележување. Ги анализираме примерите без предлог во јазичните транскрипти од неколку современи аромански варијанти: од Крушево (Gołąb 1984), Охрид и Струга (Марковиќ 2007), како и од Турија/Кранеа (Bara et al. 2005). Нашата компаративна анализа покажува дека дијалектолошката и дијахрониската слика на оваа појава не е униформна. Различни семантички фактори, како што е типот на именката во топонимот (општа наспроти лична) и растојанието до определеното место играат главна улога во употребата на диференцијалното локативно маркирање.
subject: Тематски број посветен на проучувањето на балканските јазици
  topic: section
subject: Aромански дијалекти
  topic: keywords
subject: диференцијално локативно обележување
  topic: keywords
subject: јазичен контакт
  topic: keywords
subject: балканизми
  topic: keywords
creator: Оливер Винисторфер
creator: Анастасија Ешер
creator: Дарија Кониор
rights: Авторско право(c) 2025 Journal of Contemporary Philology
date: 2025-06-24
publication date: 2025-06-24
starting page: 129
ending page: 143
doi: 10.37834/JCP2581129w

МАКЕДОНСКИОТ И БАЛКАНСКO СЛОВЕНСКИОТ ТРОEН ЧЛЕН И ТИПОЛОГИЈАТА НА ДЕИКТИЧКИТЕ ЧЛЕНОВИ
type: item
description: Системот на тројниот член во македонскиот јазик (проксимален, неутрален и дистален) има заеднички црти со таквите системи во другите балкански словенски дијалекти, но има допирни точки и со несловенските јазици што имаат деиктички определени членови. Во овој труд ги истражуваме морфосинтаксичките и семантичките карактеристики на тројните членови во балканските словенски јазици, со цел да го разјасниме нивниот статус во пошироката типологија на определеноста и на деиксисот. Спроведената анализа на податоците од македонскиот говорен корпус покажа дека постојат значителни разлики помеѓу тие членови, во однос на нивната релативна застапеност. Споредбата со другите јазици дополнително го открива типолошкиот статус на овие членови. Во балканските словенски јазици и во атлантските јазици, како што е Волоф, определените членови се енклитики, од кои еден член значително доминира над другите во поглед на употребата. Постои мислење дека секундарните својства на овие членови не ја определуваат нивната категоријална припадност и често се изразуваат преку демонстративни заменки во другите јазици.
subject: Тематски број посветен на проучувањето на балканските јазици
  topic: section
subject: деиксис
  topic: keywords
subject: определеност
  topic: keywords
subject: проксимален
  topic: keywords
subject: дистален
  topic: keywords
subject: анафорска референција
  topic: keywords
creator: Maкс Вaлстрoм
creator: Дон Килиан
rights: Авторско право(c) 2025 Journal of Contemporary Philology
date: 2025-06-24
publication date: 2025-06-24
starting page: 115
ending page: 128
doi: 10.37834/JCP2581115w

АКЦЕНТОТ НА ЗБОРОТ КАКО БАЛКАНСКА КАРАКТЕРИСТИКА
type: item
description: Во статијата се разгледуваат две фонетски појави кај балканските дијалекти во Македонија: ограничувањето на местото на акцентот на последните три слога и двојното акцентирање. Тие се карактеристични за македонско-албанско-грчкото подрачје во центарот на Балканскиот јазичен сојуз. Авторот не се сложува со прифатената теза во балканистичката литература дека западните и централните македонски говори имаат заеднички акцентен тип со грчките, ароманските и албанските дијалекти во овој ареал. Во статијата се даваат аргументи, со коишто се побиваат претходните ставови за централнобалканскиот карактер на ограничувањето на местото на акцентот на последните три слога. Таа појава не заслужува посебно проучување бидејќи претставува универзална тенденција, којашто произлегува од природните надворешнојазични преференции. Во врска со втората појава – двојното акцентирање – авторката издвојува еден тип кој може да има статус на балканска црта. Таквото акцентирање е карактеристично за една балканска микрообласт, каде што словенските и грчките дијалекти се во контакт.
subject: Тематски број посветен на проучувањето на балканските јазици
  topic: section
subject: Балкански јазичен сојуз
  topic: keywords
subject: фонетика
  topic: keywords
subject: меѓујазичен контакт
  topic: keywords
subject: дијалекти
  topic: keywords
creator: Ирена Савицка
rights: Авторско право(c) 2025 Journal of Contemporary Philology
date: 2025-06-24
publication date: 2025-06-24
starting page: 107
ending page: 114
doi: 10.37834/JCP2581107s

ПРЕДИКАЦИСКАТА МОДАЛНОСТ ВО БАЛКАНСКИОТ ТУРСКИ ЈАЗИК: ФОРМАЛНА И СЕМАНТИЧКА ВАРИЈАНТНОСТ ВО ЈАЗИЧЕН КОНТАКТ
type: item
description: Оваа статија го претставува првиот дел од истражувањето на модалноста на настаните, изразена во одредени турски варијанти од Косово, Северна Македонија, Бугарија и од Источна Тракија (Турција). Јазичните структури се споредуваат со нивните функционални еквиваленти во модерниот стандарден турски јазик и со постојните варијанти во османлискиот турски јазик. Во истражувањето ги определуваме заедничките карактеристики и разлики меѓу балканските турски јазични варијанти. Варијантноста е карактеристична за различни синтаксички позиции на истражуваните конструкции и се однесува на лексички, семантички и на морфосинтаксички особини. Таа се појавува и на ниво на комплементација, како инфинитивна така и субјунктивна. Јазичната варијација е делумно присутна во дијалектите на балканскиoт турски јазик, но со различна застапеност во источните и во западните дијалекти. Во статијата се тврди дека некои процеси, коишто довеле до денешната ситуација во балканскиот турски јазик, можат да се должат на внатрешниот развој на наследените структури, но контактот со сосeдните јазици исто така придонел за постоење на одредени структури во турските дијалекти на Балканот.
subject: Тематски број посветен на проучувањето на балканските јазици
  topic: section
subject: диајлектологија
  topic: keywords
subject: семантика
  topic: keywords
subject: морфосинтакса
  topic: keywords
subject: стратегии на комплементација
  topic: keywords
creator: Јулијан Ренч
rights: Авторско право(c) 2025 Journal of Contemporary Philology
date: 2025-06-23
publication date: 2025-06-23
starting page: 85
ending page: 106
doi: 10.37834/JCP258185r

ЛАБИЛНИТЕ ГЛАГОЛИ ВО СОВРЕМЕНИОТ АЛБАНСКИ ЈАЗИК: КОРПУСНО ИСТРАЖУВАЊЕ
type: item
description: Целта на оваа статија е анализа на употребата на лабилните глаголи во современиот пишан албански јазик, врз основа на Албанскиот национален корпус. Во трудот ги претставуваме нашите согледувања од прелиминарното истражување на осум албански пациентивни лабилни глаголи, коишто припаѓаат на различни семантички групи. Резулатите покажуваат дека овие глаголи се однесуваат различно. Само фазните глаголи filloj ‘почне’ и mbaroj ‘заврши’ доследно покажуваат лабилност. Глаголот за движење lëviz ‘се движи’ се користи како лабилен глагол, но преовладуваат активните непреодни употреби, додека глаголот ziej ‘врие; зоврива; ферментира’ покажува варијација помеѓу неактивните и активните непреодни употреби. Деадјективните глаголи zbardh ‘обели; разјаснува’ и skuq ‘поцрвенува; пржи’ се јавуваат како преодни и како непреодни, но само во нивните основни значења, поврзани со значењето на боја. Глаголот dalloj ‘разликува, истакнува’ првенствено се јавува во активни непреодни форми со реципрочно значење и во морфолошки неактивни форми, во други значења, додека сличниот глагол ndryshoj ‘менува; варира, разликува, истакнува’ се однесува како типичен лабилен глагол со секундарни неактивни употреби.
subject: Тематски број посветен на проучувањето на балканските јазици
  topic: section
subject: пациентивна лабилност
  topic: keywords
subject: неактивен залог
  topic: keywords
subject: лексичка семантика
  topic: keywords
subject: Албански национален корпус
  topic: keywords
creator: Марија Морозова
creator: Александер Русаков
rights: Авторско право(c) 2025 Journal of Contemporary Philology
date: 2025-06-23
publication date: 2025-06-23
starting page: 67
ending page: 83
doi: 10.37834/JCP258167m

ВЛИЈАНИЕТО НА ЈАЗИЧНИОТ КОНТАКТ ВО РЕДОСЛЕДОТ НА ПРИДАВКИТЕ И НА ИМЕНКИТЕ ВО СЛОВЕНСКИТЕ ДИЈАЛЕКТИ ВО АЛБАНИЈА
type: item
description: Во статијата се истражуваат социолингвистичките фактори што влијаат врз редоследот на зборовите во именските фрази во јужнословенските дијалекти во Албанија, со посебен фокус на влијанието на албанскиот јазик. Користејќи ги податоците од Корпусот на словенските дијалекти во Албанија, во истражувањето се анализира варијантноста на позицијата на придавките (пред или по именката) во неколку дијалекти – голобрдски македонски, корчански македонски, преспански македонски и миграциони штокавски дијалекти од Шијак и од Музекија. Анализата покажува дека албанскиот јазик влијае врз зголеменaта употреба на редоследот именка–придавка (ИП) во овие дијалекти, зависно од возраста, полот, видот на населеното место (рурално или урбано) и од типот на заедницата (компактна или дисперзирана). Особено е стабилен конзервативниот редослед придавка–именка (ПИ) во компактните заедници и кај постарите генерации, за разлика од зголемената употреба на албанскиот редослед ИП кај помладите говорители и кај оние во дисперзираните заедници. Влијанието на стандардните словенски јазици се рефлектира врз тенденцијата за зачувување на конзервативниот редослед. Резултатите од истражувањето придонесуваат за подлабоко разбирање на факторите што влијаат на промените во редоследот на зборовите во балканскиот јазичен контекст.
subject: Тематски број посветен на проучувањето на балканските јазици
  topic: section
subject: варијација во редоследот на зборовите
  topic: keywords
subject: корпуснo истражување
  topic: keywords
subject: социолингвистика
  topic: keywords
subject: балкански јазици
  topic: keywords
creator: Максим Макарцев
rights: Авторско право(c) 2025 Journal of Contemporary Philology
date: 2025-06-23
publication date: 2025-06-23
starting page: 41
ending page: 66
doi: 10.37834/JCP258141m

НОВО ИСТРАЖУВАЊЕ ЗА РОМСКИОТ ЈАЗИК ВО ИСТОЧНА СЕВЕРНА МАКЕДОНИЈА: МАЛЕШЕВСКИОТ ДИЈАЛЕКТ
type: item
description: Во оваа статија се претставуваат нови податоци за претходно неопишаните ромски варијанти, што се зборуваат во источниот дел на Република Северна Македонија, конкретно во географската област Малешево. Овие дијалекти, кои припаѓаат на групата јужнобалкански дијалекти на ромскиот јазик, се одликуваат со неколку карактеристики, што ги разликуваат од другите дијалекти што се зборуваат во Северна Македонија (првенствено во Скопје), но истовремено се поврзуваат и со ромските дијалекти од Југозападна Бугарија. Распределбата на овие ромски варијанти се поклопува со географската поделба на јужнословенските дијалекти и, според прифатената терминологија, можат да се наречат малешевско-пирински. Покрај опишувањето на нивните типични дијалектни карактеристики, во ова истражување посебно внимание им се посветува на заемките од локалните македонски дијалекти.
subject: Тематски број посветен на проучувањето на балканските јазици
  topic: section
subject: ромски
  topic: keywords
subject: македонски
  topic: keywords
subject: дијалектологија
  topic: keywords
subject: јазичен контакт
  topic: keywords
creator: Кирил Кожанов
creator: Виктор А. Фридман
rights: Авторско право(c) 2025 Journal of Contemporary Philology
date: 2025-06-23
publication date: 2025-06-23
starting page: 25
ending page: 40
doi: 10.37834/JCP258125k

СИНТАКСАТА НА КЛИТИКИТЕ ВО БУГАРСКИТЕ ДИЈАЛЕКТИ ВО ЈАЗИЧЕН КОНТАКТ
type: item
description: Во статијата се анализираат интерференциските феномени во синтаксата на клитиките во бугарските дијалекти што се во контакт со романскиот јазик во подолг временски период. Во фокусот на анализата се бугарските дијалекти на територијата на Романија, како и специфичниот дијалект на Ново Село во Северозападна Бугарија. Се претпоставува дека романската синтакса и дијалектните особини на македонските доселеници влијаеле врз овој дијалект. Принципите на редоследот на клитиките во реченицата, карактеристични за стандардниот бугарски јазик, се во голема мера зачувани во овие дијалекти. Тоа главно се должи на фактот дека и јазикот давател и јазикот примач припаѓаат на јазици со глаголски ориентирани клитики. Анализата покажува дека во разгледуваните бугарски дијалекти, под влијание на соседните јазици, клитиките можат да заземат иницијална позиција, со што се прекршува законот на Тоблер–Мусафија. Истовремено, поголемиот дел од ограничувањата за иницијалната позиција на клитиките во јазикот давател се покажуваат како ирелевантни.
subject: Тематски број посветен на проучувањето на балканските јазици
  topic: section
subject: промени од јазичен контакт
  topic: keywords
subject: романски јазик
  topic: keywords
subject: закон на Тоблер Мусафија
  topic: keywords
creator: Елена Иванова
rights: Авторско право(c) 2025 Journal of Contemporary Philology
date: 2025-06-23
publication date: 2025-06-23
starting page: 11
ending page: 24
doi: 10.37834/JCP258111i

ПРЕДГОВОР
type: item
description: Во овој тематски зборник се претставени осум статии во кои се истражуваат морфосинтаксичките, семантичките и фонолошките својства во јазиците и во дијалектите на Балканот. Анализата на различните јазични структури од типолошки аспект нуди нови сознанија што придонесуваат за нашето подлабоко разбирање на Балканскиот јазичен сојуз и неговата внатрешна разновидност.
subject: Тематски број посветен на проучувањето на балканските јазици
  topic: section
subject: ПРЕДГОВОР
  topic: keywords
creator: Елени Бужаровска, гостин уредник
rights: Авторско право(c) 2025 Journal of Contemporary Philology
date: 2025-06-23
publication date: 2025-06-23
starting page: 7
ending page: 10

АНАЛИЗА НА НЕКОЛКУ САСАНИДСКИ ПАХЛАВСКИ ЗБОРОВИ ОД БОИРАХМАДСКИОТ ДИЈАЛЕКТ
type: item
description: Уште од доцниот ахајменидски период, Сасанидското Царство го утврдува средноперсискиот јазик како јазик на религијата и на владејачките структури. Широко распространет во Југозападен Иран, овој јазик, којшто е продолжение на староперсискиот јазик и се користеше во записите и во книгите неколку века по исламот, постепено застаре и го изгуби статусот. Денес, со оглед на прецизните научни сознанија за иранските јазици, меѓу кои и за средноперсискиот јазик, и поради деталните проучувања на историската лингвистика, може да се утврдат многу зборови и изрази од тој јазик, зачувани во локалните дијалекти на Југозападен Иран. Меѓу тие дијалекти се боирахмадскиот, мамасанскиот и бахтијарскиот, што припаѓаат на југозападната гранка од иранските јазици и дијалекти, позната како луриска. Овие јазични варијанти се продолжение на старите јазици на Иран, според јазичната еволуција. Во овој труд се истражуваат и се претставуваат неколку зборови од средноперсискиот јазик, зачувани во боирахмадскиот дијалект, којшто се зборува со генерации. Целта на ова истражување е да се утврдат и да се претстават неколку сасанидски пахлавски зборови, коишто се присутни и се користат во боирахмадскиот дијалект, при што се зема предвид, онаму каде што е можно, нивната етимологија и фонетска еволуција од авестискиот и од староперсискиот јазик, сѐ до средноперсиските јазици од сасанидската ера.
subject: Лингвистика
  topic: section
subject: луриски јазик
  topic: keywords
subject: Сасанидско Царство
  topic: keywords
subject: средноперсиски јазик
  topic: keywords
subject: историска лингвистика
  topic: keywords
subject: боирахмадски дијалект
  topic: keywords
creator: Реза Реза Резае
creator: Кешвад Сихапоур
creator: Мохамад Садат Асл
rights: Авторско право(c) 2024 Journal of Contemporary Philology
date: 2024-12-06
publication date: 2024-12-06
starting page: 47
ending page: 60
doi: 10.37834/JCP2472047r

ЧЕСТИЦАТА ЗАР/ЗАРЕМ ВО МАКЕДОНСКИОТ ЈАЗИК
type: item
description: Во оваа статија ја разгледуваме семантиката и прагматиката на честицата зар во стандардниот македонски јазик, која се јавува наизменично со варијантата зарем. Сметаме дека зар/зарем се употребува во пресупонирани прашања со да/не, кои се прагматички најсоодветни вo контекстите каде што постои конфликт меѓу претпоставката на говорителот и некој директен или индиректен доказ што ја побива таа претпоставка. Во истражувањето сакаме да ја откриеме улогата на зар/зарем во пресупонираните прашања и да ги определиме функциите на таквите прашања во дискурсот. За да ја постигнеме целта, анализиравме примерок составен од прашања кои содржат зар, ексцерпирани од современата македонска проза. Резултатите на анализата покажуваат дека честицата зар/зарем не е задолжителна, туку служи да ја зголеми асертивната компонента за сметка на интерогативната во семантичката структура на зар- прашањето. Тоа се манифестира со засилување на неверувањето и на чудењето на говорителот дека пропозицијата, кодирана во прашањето, не е вистинита, особено во контексти што содржат контрадикција. Таквата семантика овозможува зар-прашањата да се употребуваат во реторичка функција, или да изразуваат индиректни тврдења коишто служат како успешни стратегии за убедување.
subject: Лингвистика
  topic: section
subject: пресупонирани прашања
  topic: keywords
subject: реторички прашања
  topic: keywords
subject: убедување
  topic: keywords
subject: емфаза
  topic: keywords
subject: контекст
  topic: keywords
creator: Елени Бужаровска
creator: Лилјана Митковска
rights: Авторско право(c) 2024 Journal of Contemporary Philology
date: 2024-12-05
publication date: 2024-12-05
starting page: 19
ending page: 35
doi: 10.37834//JCP2472019b

ОПШТЕСТВЕНАТА САТИРА ВО МЕДИУМСКИТЕ КАРИКАТУРИ ЗА KОВИД-19 ВО БРЕГОТ НА СЛОНОВАТА КОСКА: МУЛТИМОДАЛНА КРИТИЧКА АНАЛИЗА НА ДИСКУРСОТ
type: item
description: Овaа статија користи интердисциплинарен пристап, кој вклучува сатира, мултимодалност и критички дискурс за да ја истражи интеракцијата помеѓу семиотичките модуси што се користат во карикатурите за КОВИД-19 во списанието Gbich!. Во статијата се истражува како карикатурите ја прикажуваа социоекономската и политичка реалност на граѓаните на Брегот на Слоновата Коска за време на пандемијата, и како тие служеа како алатка за подигнување на јавната свест, за критикување на владините и на глобалните (не)дејствувања и за поткопување на постојните традиционални структури и практики. Студијата се темели на единаесет избрани карикатури за КОВИД-19, објавени на насловната страница на Gbich!, влијателен сатиричен и хумористичен весник кој се објавува во Брегот на Слоновата Коска. Собраните податоци се анализирани низ призмата на Кајперовата перцептивна теорија на сатирата, како и преку мултимодалната критичка анализа на дискурсот, според Мејчин и Маир. Резултатите од истражувањето покажуваат дека весникот ги сатиризираше прашањата кои се однесуваа на домашните, локалните и глобалните дискурси за време на пандемијата. Тоа ја нагласи динамиката на моќта во рамките на фамилијарната структура, во текот на кризата, како и релацијата помеѓу вирусот, граѓаните и светските ентитети. Во заклучокот се потцртува дека весникот поттикнуваше дискусија за родовите улоги и очекувања, за управувањето со информациите и со кризите и за давањето предност на реакциите за време на кризи. На ваков начин, весникот во јавноста ја искажа својата идеолошка позиција во однос на солидарноста, моќта и бракот.
subject: Култура
  topic: section
subject: семиотички модуси
  topic: keywords
subject: сатира
  topic: keywords
subject: карикатури за КОВИД-19
  topic: keywords
subject: динамика на моќта
  topic: keywords
subject: идеологија
  topic: keywords
subject: граѓани на Брегот на Слоновата Коска
  topic: keywords
creator: Таџудин Абуданрин Асунирен
rights: Авторско право(c) 2024 Journal of Contemporary Philology
date: 2024-12-06
publication date: 2024-12-06
starting page: 131
ending page: 150
doi: 10.37834/JCP2472131o

МИТОТ ЗА МОНСТРУОЗНАТА ЖЕНСКОСТ: ВИДУВАЊЕ ЗА МЕСОПОТАМСКИТЕ, АНТИЧКО-ГРЧКИТЕ И АЛБАНСКИТЕ ЖЕНСКИ ЧУДОВИШТА
type: item
description: Студијата го анализира претставувањето на монструозната женскост во месопотамските, античко-грчките и во албанските митови и фолклор, притоа поврзувајќи ги и интерпретирајќи ги низ идеите на Барбара Крид (1993) во нејзината книга „Монструозната женскост – филм, феминизам, психоанализа“. Во студијата се разгледуваат прашањата за монструозната женскост и начинот како тие се поврзани во различни култури и географски простори. Се разгледува што ни посочуваат овие прашања за културната перцепција на феминизмот, се анализира како овие прашања често се користат за да ги портретираат опасноста и ризикот во општествата доминирани од мажите, а се разгледува и врската помеѓу овие митови и митолошки суштества со интерпретацијата на Крид за монструозната женскост во хорор- филмовите. Проучувајќи ја оваа тема, се добива појасен увид како овие култури, но и не само тие, ги портретираат женските чудовишта и чудовишни суштества, каква улога имаат во создавањето на културите на овие општества, како ги рефлектираат општите психосоциолошки тенденции и како продолжуваат да влијаат до денешен ден врз нашето разбирање за родовите улоги, општествените обврски и метафизичките гледишта.
subject: Култура
  topic: section
subject: митологија
  topic: keywords
subject: монструозна женскост
  topic: keywords
subject: чудовишта
  topic: keywords
subject: род
  topic: keywords
subject: создавање култури
  topic: keywords
creator: Илир Салиу
rights: Авторско право(c) 2024 Journal of Contemporary Philology
date: 2024-12-06
publication date: 2024-12-06
starting page: 113
ending page: 129
doi: 10.37834/JCP2472113s

ЧУДНОТО И КОМИЧНИОТ ЕФЕКТ ВО РОМАНОТ НЕВИДЛИВИОТ ЧОВЕК НА Х. Џ. ВЕЛС
type: item
description: Во трудов ќе се дефинира терминот „чудно“ и ќе се дадат примери за комичните ефекти коишто потенцијално произлегуваат од него во романот Невидливиот човек ([1897] 2010) на англискиот писател Херберт Џорџ Велс. „Чудното“ може да се дефинира како она што отскокнува и што не припаѓа на вообичаениот, секојдневниот и рутинскиот тек на нештата, и како она што е спротивно на нормираното и на социјално пропишаното (воспитување, однесување, очекување). Комичниот ефект што произлегува од она што е чудно може да се дефинира како неочекувана реакција на нешто сериозно, кое е претставено на комичен начин. Чудното во Невидливиот човек се препознава во изгледот на главниот лик на странецот Грифин, во неговите гестови, движењата на телото и репликите кон другите ликови. Во овој роман на Велс, како роман во кој се обединети комичното и сериозното, смешното и ужасното – чудното, стравот и страшното не постојат изолирано од комичното и од бизарното. Сите овие елементи се составен дел на структурата на романот, во кој се претставени сцени на чудни и необични настани, појави, ликови и дејства кои имаат комичен ефект. Комичните сцени, или сцените кои предизвикуваат комичен ефект, служат како авторска постапка или механизам за постепено и рамномерно градење или развивање на неизвесноста, која кулминира со неочекуван пресврт кон крајот на романот.
subject: Литература
  topic: section
subject: Х. Џ. Велс
  topic: keywords
subject: Невидливиот човек
  topic: keywords
subject: Грифин
  topic: keywords
subject: чудно
  topic: keywords
subject: комичен ефект
  topic: keywords
creator: Кристина Димовска
rights: Авторско право(c) 2024 Journal of Contemporary Philology
date: 2024-12-06
publication date: 2024-12-06
starting page: 85
ending page: 96
doi: 10.37834/JCP2472085d