AMBIGUOUS POSITION TOWARDS THE SOCIALIST PAST IN FILIPOVSKA’S NOVEL IDOL ON THE WALL

Kalina Maleska

doi:10.37834/JCP2691115m

Автори

Калина Малеска Универзитет „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје

ДОИ:

https://doi.org/10.37834/JCP2691115m

Клучни зборови:

дистопија, Југославија, Источноевропски Блок, Централноевропски Блок

Апстракт

Видот социјалистичко уредување, што се воведе во Југославија по Втората светска војна, под раководство на Јосип Броз-Тито, сѐ уште се дискутира од голем број различни гледни точки на територијата на поранешна Југославија. Во контекст на таквите дискусии, беше објавен романот Идол на ѕидот (2020) од Елена Филиповска. Приказната се одвива во современо Скопје, низ алтернативна историја во која Југославија не се распаднала. Со земјата раководи трет маршал, по Тито, кој го продолжува, но и го трансформира социјалистичкото управување, во сѐ подехуманизирана варијанта. Оваа статија истражува како романот конструира дистопија, која потсетува на минатото, а истовремено е заснована врз познатите тропи на дистописката литература: отстранување на деца од родителска грижа за да бидат воспитувани од државата, страв од следење од страна на разузнавачките служби и национализација на приватниот имот. Романот навидум изразува критика кон социјалистичкиот систем. Но, мојата теза во оваа статија е дека идеите што се изразуваат преку наративната структура се многу поамбивалентни и дека романот не е само критички, туку дека зазема посложена позиција кон социјалистичкото минато.

Референци

Baccolini, R, and Moylan, T. (eds.). (2003). Dark Horizons: Science Fiction and the Dystopian Imagination, New York: Routledge.

Benson, L. (2001). Yugoslavia: A Concise History, Cham: Palgrave Macmillan.

Bezrukov, A., and Bohovyk, O. (2022). Mutation of Dystopian Identity in the Age of Posthumanism: Literary Speculations. Respectus Philologicus 42 (47): 52–64. Available from: https://doi.org/10.15388/

RESPECTUS.2022.42.47.107. [Accessed 3 November 2024].

Bošković, A. (2013). Yugonostalgia and Yugoslav Cultural Memory: Lexicon of Yu Mythology. Slavic Review, LXXII, 1, 54–78.

Brkljačić, M. (2005). Pig’s Head. Stories of Tito’s Childhood. BOI, no. 23: 58–69.

Buden, B. (2010). Children of Postcommunism. Radical Philosophy 159, 18–25. Available from: https:// www.radicalphilosophy.com/article/children-of-postcommunism [Accessed 28 April 2026].

Dedijer, V. (1975). History of Yugoslavia. McGraw-Hill Books.

Djilas, M. (1957). The New Class: An Analysis of the Communist System. New York: Praeger Publishers.

Doyle, M. (2002). Peace Piecemeal. New Balkan Politics, IV/V, 217–219.

Gottlieb, E. (2021). Dystopian Fiction East and West: Universe of Terror and Trial. Montreal: McGill- Queen’s University Press.

Lilly, Carol S. (2001). Power and Persuasion: Ideology and Rhetoric in Communist Yugoslavia 1944-1953. Boulder: Westview Press.

Liotta, P. (2002). “Rockin” the State: Malthus, Mayhem, and the Myth of Yugoslavia. New Balkan Politics no. 2. Available from: http://www.newbalkanpolitics.org.mk/item/Rockin’ the-State:Malthus-

Mayhem-and-the-Myth-of-Yugoslavia. [Accessed: 19 March 2023].

Palmer, C. (2003). Philip K. Dick: Exhilaration and Terror of the Postmodern. Liverpool: Liverpool University Press.

Stojanović, S. (1997). The Fall of Yugoslavia: Why Communism Failed. New York: Prometheus Books.

Tepavac, M. (2000). Tito: 1945-1980. In J. Udovički and J. Ridgeway (eds.) Burn This House: The Making and Unmaking of Yugoslavia. 64–79. Durham: Duke University Press.

Udovički, J. and Ridgeway, J. (eds.). (2000). Burn This House: The Making and Unmaking of Yugoslavia. Durham and London: Duke University Press.

Баковска, Е. (2022). Кон Идол на ѕидот од Елена Филиповска: Храбриот старо-нов свет. In Идол на ѕидот by Елена Филиповска, 235–238. Скопје: Антолог. [Bakovska, E. (2002). Kon Idol na zidot od Elena Filipovska: Hrabriot staro-nov svet. In Idol na zidot by Elena Filipovska, 235–238. Skopje: Antolog.]

Филиповска, Е. (2022). Идол на ѕидот. Скопје: Сигмапресс. [Filipovska, E. (2002). Idol na zidot. Skopje: Sigmapress.]