СИНОНИМИЈАТА И ЛЕКСИЧКО-СЕМАНТИЧКАТА АКУМУЛАЦИЈА ВО РОМАНИТЕ НА ГОЦЕ СМИЛЕВСКИ Семантички и стилистички аспекти

Autori

  • Симона Груевска-Маџоска

Ključne reči:

лексичка синонимија, лексичко-семантичка акумулација, зборообразувачки дублети, верижна акумулација, значенско премостување, лингвостилистика, индивидуален стил, Гоце Смилевски

Apstrakt

Трудот ја истражува лексичката синонимија во романите Планетата на неискуството (2000), Разговор со Спиноза (2004) и Сестрата на Зигмунд Фројд (2007) од Гоце Смилевски. Анализата се заснова врз корпус од 274 ексцерпирани лексички низи во кои значенски сродни единици се наведуваат последователно, во иста синтаксичка функција. Корпусот се обработува квантитативно, според бројот и должината на низите во секој роман, и квалитативно, според семантичката структура и стилистичката функција. Се разграничуваат синонимскиот ред, како лексичко-семантички однос, и лексичко-семантичката акумулација, како текстуална постапка позната во реторичката традиција како accumulatio или congeries. Се издвојуваат неколку структурни типови: зборообразувачки и дијалектни дублети, објаснувачки низи со интернационализам или термин, хиперонимски низи, семантички хетерогени акумулации и верижни акумулации, во кои значењето преку полисемијата на поединечни членови постепено се поместува кон друга поимска област. Како доминантни функции се утврдуваат поимското прецизирање, објаснувањето, експресивната интензификација, психолошкото портретирање, вредносната карактеризација и ритмичката организација на исказот. Споредбата покажува дека постапката е најинтензивна во Планетата на неискуството, додека во подоцнежните романи е поретка, но функционално поспецијализирана. Се заклучува дека повеќечленото именување е препознатлив елемент на индивидуалниот стил на Смилевски и средство преку кое јазикот го покажува и сопствениот напор да го именува предметот.

##plugins.themes.default.displayStats.downloads##

##plugins.themes.default.displayStats.noStats##

Reference

Литература/References

Груевска-Маџоска, Симона. (2009). Лексичка синонимија во македонскиот стандарден јазик. Посебни изданија, кн. 56. Скопје: Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков“. [Gruevska-Madjoska, Simona. Lexical Synonymy in the Standard Macedonian Language. Special Editions, Vol. 56. Skopje: Institute of Macedonian Language “Krste Misirkov”.] (In Macedonian)

Груевска-Маџоска, Симона. (2021). Лексикологија на македонскиот јазик. Скопје: МИ-АН. [Gruevska-Madjoska, Simona. Lexicology of the Macedonian Language. Skopje: MI-AN.] (In Macedonian)

Минова-Ѓуркова, Лилјана. (2003). Стилистика на современиот македонски јазик. Скопје: Магор. [Minova-Gjurkova, Liljana. Stylistics of Contemporary Macedonian Language. Skopje: Magor.] (In Macedonian)

ТРМЈ – Толковен речник на македонскиот јазик, т. 1–6. 2003 – 2014. Скопје: Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков“. [TRMJ – Explanatory Dictionary of the Macedonian Language, Vols. 1–6. (2003–2014). Skopje: Institute of Macedonian Language “Krste Misirkov”.] (In Macedonian)

Cruse, D. A. (1986). Lexical Semantics. Cambridge: Cambridge University Press.

Cruse, D. A. (2000). Meaning in Language: An Introduction to Semantics and Pragmatics. Oxford: Oxford University Press.

Jakobson, Roman. (1960). “Closing Statement: Linguistics and Poetics.” In: Thomas A. Sebeok (ed.), Style in Language. Cambridge, MA: MIT Press, 350–377.

Lakoff, George. (1987). Women, Fire, and Dangerous Things: What Categories Reveal about the Mind. Chicago: University of Chicago Press.

Lausberg, Heinrich. (1998). Handbook of Literary Rhetoric: A Foundation for Literary Study. Leiden: Brill.

Leech, Geoffrey N. and Michael H. Short. (2007). Style in Fiction: A Linguistic Introduction to English Fictional Prose. 2nd edition. Harlow: Pearson Longman.

Lyons, John. (1977). Semantics. Vols. 1–2. Cambridge: Cambridge University Press.

Извори/Sources

Смилевски, Гоце. (2000). Планетата на неискуството. Скопје: Сигмапрес. [Smilevski, Goce. The Planet of Inexperience. Skopje: Sigmapres.] (In Macedonian)

Смилевски, Гоце. (2004). Разговор со Спиноза. Скопје: Култура. (4. издание) [Smilevski, Goce. Conversation with Spinoza. Skopje: Kultura. (4th ed.).] (In Macedonian)

Смилевски, Гоце. (2007). Сестрата на Зигмунд Фројд. Скопје: Култура. [Smilevski, Goce. Freud’s Sister. Skopje: Kultura.] (In Macedonian)

##submission.downloads##

Objavljeno

2026-11-18

Broj časopisa

Rubrika

Lingustics. Linguodidactics