РАКОПИСОТ НА СЕРАФИМ ДАБИЌ ОД 1873 ГОДИНА – ИЗВОР ЗА ПРОУЧУВАЊЕ НА ТОПОНИМИЈАТА НА СЕЛОТО ОРЛАНЦИ – КИЧЕВСКО
Ključne besede:
топономастика, етимолошка анализа, графиски особености, ракопис од XIX век, Кичевски РегионPovzetek
Предмет на анализа на трудот претставува еден ракопис од 1873 година од селото Орланци – Кичевско, чија копија беше пронајдена во Фондот „Блаже Конески“ во Архивот на МАНУ. Се работи за попис на имотот на Серафим Дабиќ, кој иако е напишан на српски јазик, на само три листа, донесува значаен локален топонимиски материјал. Трудот накратко се осврнува кон графиските особености на ракописот, а потоа во фокусот е поставена на анализата на регистрираните микротопоними, при што се разгледува нивната етимологија, семантичка мотивација и зборообразувачка структура. Доминантни се називите, образувани врз основа на географски и земјоделски термини, како и оние со: фитонимска, зоонимска и антропонимска основа, што упатува на тесната поврзаност на локалното население со природната средина и со стопанските активности. Во однос на потеклото, преовладува словенскиот топонимиски слој, додека несловенските елементи се ретки и се адаптирани претходно на македонскиот јазичен систем. Во прилог на трудот е вклучен ракописот на Серафим Дабиќ вотранскрипција, заедно со факсимилите на копијата на оригиналниот текст.
Prenosi
Literatura
Видоески, Божидар. (1999). Географската терминологија во дијалектите на македонскиот јазик. Скопје: МАНУ. [Vidoeski, Božidar. (1999). Geografskata terminologija vo dijalektite na makedonskiot jazik [Geographical Terminology in the Dialects of the Macedonian Language]. Skopje: MANU. (In Macedonian).]
БЕР 1 – Български етимологичен речник. (1971). Т. 1 (А–З). Георгиев, Владимир И. (Отв. ред.). София: Издателство на БАН. [BER 1 – Bǎlgarski etimologichen rechnik [Bulgarian Etymological Dictionary]. (1971). Vol. 1 (A–Z). Georgiev, Vladimir I. (Ed.). Sofia: Izdatelstvo na BAN. (In Bulgarian).]
БЕР 4 – Български етимологичен речник. (1995). Т. 4. Георгиев, Владимир И., Дуриданов, Иван (Отв. ред.). София: Академично издателство „Проф. Марин Дринов“. [BER 4 – Bǎlgarski etimologichen rechnik [Bulgarian Etymological Dictionary]. (1995). Vol. 4. Georgiev, Vladimir I., Duridanov, Ivan (Eds.). Sofia: Akademichno izdatelstvo “Prof. Marin Drinov”. (In Bulgarian).]
Иванов, Йордан Н. (1982). Местните имена между Долна Струма и Долна Места. София: Издателство на БАН. [Ivanov, Yordan N. (1982). Mestnite imena meždu Dolna Struma i Dolna Mesta [Local Names between Lower Struma and Lower Mesta]. Sofia: Izdatelstvo na BAN. (In Bulgarian).]
Иванова, Олга. (1996). Речник на топонимите во областа по сливот на Брегалница. Скопје: ИМЈ „Крсте Мисирков“. [Ivanova, Olga. (1996). Rečnik na toponimite vo oblasta po slivot na Bregalnica [Dictionary of Toponyms in the Bregalnica Basin]. Skopje: IMJ “Krste Misirkov”. (In Macedonian).]
Јачева-Улчар, Елка. (2005). Топонимијата на Тиквешкиот Регион. Докторска дисертација. Скопје: Филолошки факултет „Блаже Конески“. [Jačeva-Ulčar, Elka. (2005). Toponimijata na Tikveškiot Region [The Toponymy of the Tikveš Region]. Doktorska disertacija. Skopje: Faculty of Philology “Blaže Koneski”. (In Macedonian).]
Караџић, Вук С. (1818). Српски рјечник истолкован њемачким и латинским ријечима. Беч. [Karadžić, Vuk S. (1818). Srpski rječnik istolkovan njemačkim i latinskim riječima [Serbian Dictionary Interpreted with German and Latin Words]. Vienna. (In Serbian).]
Пјанка, Влоѓимјеж (1970). Топономастиката на Охридско-преспанскиот базен. Скопје: Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков“. [Pianka, Włodzimierz (1970). Toponomastikata na Ohridsko-prespanskiot bazen [Toponymy of the Ohrid–Prespa Basin]. Skopje: Institute of Macedonian Language “Krste Misirkov”. (In Macedonian).]
Смиљанић, Томa. (1935). Кичевија. Насеља и порекло становништва, књ. 28. 337–483. Београд. [Smiljanić, Toma. (1935). Kičevija [Kičevo Region]. Naselja i poreklo stanovništva [Settlements and Origin of Population], vol. 28. 337–483. Belgrade. (In Serbian).]
Соколоски, Методија. (1981). Кичевската нахија во XV и XVI век. Историја, 17(2). 95–135. Скопје. [Sokoloski, Metodija. (1981). Kičevskata nahija vo XV i XVI vek [The Kičevo District in the 15th and 16th Century]. Istorija, 17(2). 95–135. (In Macedonian).]
Станковска, Љубица. (1992). Речник на личните имиња кај Македонците. Скопје. [Stankovska, Ljubica. (1992). Rečnik na ličnite iminja kaj Makedoncite [Dictionary of Personal Names among Macedonians]. Skopje. (In Macedonian).]
Станковска, Љубица. (1995). Македонска ојконимија. Кн. 1. Скопје: Метаморфоза. [Stankovska, Ljubica. (1995). Makedonska ojkonimija. Vol. 1 [Macedonian Oikonymy]. Skopje: Metamorfoza. (In Macedonian).]
Станковска, Љубица (2000). Топонимискиот модел на -ьсk- + -ица во македонската топонимија. Balcanoslavica, 26–27. 229–401. [Stankovska, Ljubica. (2000). Toponimiskiot model na -ьsk- + -ica vo makedonskata toponimija [The toponymic model of -ьsk- + -ica in Macedonian toponymy]. Balcanoslavica, 26–27. 229–401. (In Macedonian).]
Станковска, Љубица. (2001). Топонимите со суфиксот -ица во Македонија. Скопје; Прилеп: Матица македонска; Институт за старословенска култура. [Stankovska, Ljubica. (2001). Toponimite so sufiksot -ica vo Makedonija [Toponyms with the Suffix -ica in Macedonia]. Skopje; Prilep: Matica makedonska; Institut za staroslovenska kultura. (In Macedonian).]
Станковска, Љубица (2002). Суфиксите -јь, -ьјь и -ъ во македонската топонимија. Прилеп: Институт за старословенска култура. [Stankovska, Ljubica. (2002). Sufiksite -jь, -ьjь i -ъ vo makedonskata toponimija [The Suffixes -jь, -ьjь and -ъ in Macedonian Toponymy]. Prilep: Institut za staroslovenska kultura. (In Macedonian).]
Трифуновски, Јован. (1968). Кичевска котлина – сеоска насеља и становништво. Скопје. [Trifunovski, Jovan. (1968). Kičevska kotlina – seoska naselja i naselenie [The Kičevo Basin – Rural Settlements and Population]. Skopje. (In Macedonian).]
ТРМЈ 3 – Толковен речник на македонскиот јазик. (2006). Т. 3. Конески, Кирил (Отв. ред.). Скопје: ИМЈ „Крсте Мисирков“. [TRMJ 3 – Tolkoven rečnik na makedonskiot jazik [Dictionary of the Macedonian Language]. (2006). Vol. 3. Koneski, Kiril (Ed.). Skopje: IMJ “Krste Misirkov”. (In Macedonian).]
ЕРСЈ 1 – Етимолошки речник српског језика. (2003). Св. 1. Лома, Александар (Отв. ред.). Београд: САНУ. [ERSJ 1 – Etimološki rečnik srpskog jezika [Etymological Dictionary of the Serbian Language]. (2003). Vol. 1. Loma, Aleksandar (Ed.). Belgrade: SANU. (In Serbian).]
ЭССЯ 32 – Этимологический словарь славянских языков. (2005). Т. 32. Трубачев, О. Н., Журавлев, А. Ф. (Отв. ред.). Москва: Наука. [ESSJa 32 – Etimologicheskii slovar’ slavianskikh iazykov [Etymological Dictionary of the Slavic Languages]. (2005). Vol. 32. Trubachev, O. N., Zhuravlev, A. F. (Eds.). Moscow: Nauka. (In Russian).]
Derksen, Rick. (2008). Etymological Dictionary of the Slavic Inherited Lexicon. Leiden; Boston: Brill.
Pokorny, Julius. (1959). Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Vol. 2 [Indo-European Etymological Dictionary]. Bern / München: Francke Verlag. (In German).
Skok, Petar. (1971). Etimologijski rječnik hrvatskoga ili srpskoga jezika. Vol. 1 [Etymological Dictionary of Croatian or Serbian Language]. Zagreb: JAZU. (In Serbo-Croatian).
Извори
Фонд „Блаже Конески“: АЕ БК 232. Архив на Македонската академија на науките и уметностите, Скопје. [Blaže Koneski Fund: AE BK 232, Archive of the Macedonian Academy of Sciences and Arts, Skopje.]
Агенција за катастар на недвижности на Република Северна Македонија. Топографска карта (вектор). Достапно на: https://nipp2.katastar.gov.mk:5003/geonipp/#mapPanel [Agency for Real Estate Cadastre of the Republic of North Macedonia. Topographic map (vector). Available at: https://nipp2.katastar.gov.mk:5003/geonipp/#mapPanel]
Prenosi
Objavljeno
Številka
Rubrika
Licenca
Avtorske pravice (c) 2026 Давор Јанкулоски
To delo je licencirano pod Creative Commons Priznanje avtorstva-Nekomercialno-Brez predelav 4.0 mednarodno licenco.
Avtorji se v reviji predstavljajo z izvirnimi prispevki, ki temeljijo na rezultatih lastnega raziskovanja. Tisti, so poleg avtorja znatno prispevali k nastanku prispevka (članka), so poimenovani kot soavtorji. Avtor (in morebitni soavtorji) skupaj s prispevkom odda tudi izpolnjen obrazec za prijavo prispevka (Paper Submission Form), s katerim soglaša z objavo.
Revija sprejema tiste znanstvene prispevke, ki prej še niso bili izdani. V izdajo ne sprejema prispevkov, ki v veliki meri ponavljajo druge, že objavljene prispevke istega avtorja. Za ponavljanje se šteje tudi kompilacija - besedilo, ki ga sestavljajo fragmenti iz že objavljenih monografij ali člankov. Plagiatorstvo in čezmerno (kar pomeni več kot tretjino celotnega obsega) navajanje del drugih znanstvenikov velja za nedopustno. Vsi citati, fragmentarna povzemanja in uporabljeno gradivo se morajo korektno nanašati na avtorje oz. prvotni vir. Če je delež tujega besedila velik, priporočamo, da se število citatov zmanjša in količina izvirnega besedila poveča.
Avtor mora nujno pridobiti dovoljenja za uporabo vseh izposojenih gradiv (kot so denimo ilustracije), pri katerih nima statusa imetnika avtorskih pravic sam. Zagotavlja, da prispevek ne vključuje podatkov, ki niso dostopni javno in bi lahko predstavljali tajne informacije.
V seznam literature se napiše samo tisto gradivo, ki je bilo dejansko uporabljeno za potrebe raziskave oz. na katero se avtor v besedilu dejansko sklicuje.
Priporočjivo je, da se v besedilu (če je le možno) navede vire finančne podpore za izvedbo raziskave, prav tako se lahko doda zahvalo kolegom, ki so kakorkoli pripomogli pri nastajanju članka, ne morejo pa biti opredeljeni kot soavtorji.
Z oddajo besedila in obrazca za prijavo prispevka se avtor uradno strinja z objavo v reviji Filološke pripombe. S tem ostaja imetnik avtorskih pravic, sme pa tudi preklicati objavo, če je prispevek v fazi pregledovanja oz. če še ni objavljen na spletni strani. O preklicu mora pisno obvestiti uredništvo revije.
Za objavo članka avtor ne prejme plačila. Objava je v spletni obliki dostopna brezplačno, in sicer pod licenco Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivative Works 3.0 Unported License.
Etični Kodeks
Uredništvo
Vse prispevke v prvi vrsti pregledajo sodelavci uredništva, ki so pozorni na skladnost z iskano problematiko in na skladnost s formatom revije. Uredništvo Filoloških pripomb zagotavlja, da izbira recenzentov in rezultati recenzije niso odvisni od komercialnih interesov, spola, narodnosti, verske pripadnosti, politične opredelitve in drugih podobnih dejavnikov. Edini kriterij je akademska ustreznost prispevka.
Ko recenzenta podata mnenje pripravljen za objavo, zavrnjen ali pa zahteva avtorjeve popravke. V primeru nestrinjanja z recenzijo ima avtor pravico pojasniti svoja stališča. Če se stališča obeh recenzentov še vedno razlikujejo od avtorjevih, preveri prispevek tretji recenzent, lahko pa po posebni obravnavi vprašanja o njem glasuje članstvo uredništva.
Recenzenti
Preverjanje prispevka poteka z anonimno recenzijo, ki jo opravita dva eksperta z istega področja (avtor ne izve njunih priimkov, recenzenta ne izvesta priimka avtorja). Za recenzijo se predvideva od 3 do 4 tedne časa. Za recenzente se navadno izbira člane uredništva ali znanstvenike, ki so o isti tematiki pisali v prejšnjih številkah revije, po potrebi pa je mogoče kontaktirati tudi eksperte iz drugih organizacij, mest ali držav.
Recenzent mora biti torej specializiran za isto tematiko, kot je izpostavljena v prejetem prispevku. Uredništvo se prizadeva, da bi zagotovilo izogib konflikta interesov med podanim mnenjem o članku in avtorjem samega članka.
Recenzent je dolžan opozoriti urednika in člane redakcije na kakršnekoli prekomerne podobnosti ali sovpadanja prispevka s teksti, ki jih sicer pozna. Ohranjati mora strokovno tajnost in nima pravice tretjim osebam predstavljati prispevka (in podatkov v njem), dokler ta ni objavljen.
Recenzent poda objektivno, pretehtano in argumentirano oceno prispevka. Kritike oblikuje korektno; tako, da se navezuje samo na besedilo prispevka in informacije, ki jih slednji ponuja.
Uredništvo revije predpostavlja, da sta mnenje in kritični zapis napisana z dobrim namenom - da bi bila avtorju v pomoč pri odpravi pomanjkljivosti oz. da bi se njegovo pisanje izboljšalo do te mere, da bi upravičil javno objavo in dostopnost svojih spoznanj celotni znanstveni skupnosti.
