ДЕМОНСКИТЕ СУШТЕСТВА ВО МАКЕДОНСКИТЕ НАРОДНИ ВЕРУВАЊА
Ključne besede:
демонски суштества, сениште, вампир, таласон, чума, вештеркаPovzetek
Демонските суштества со своите функции и симболика
имаат посебно место во народната митологија. Во текстот се
задржуваме на демонските суштества, кои се среќаваат во народните
верувања, забележани од Марко Цепенков, за да дедеме осврт на
нивната функција како во конкретната нарација, така и во фолклорот,
воопшто. Во истражувањето преку интердисциплинарен пристап,
користејќи ги методите на лексикологијата и фолклористиката,
сакаме да ги откриеме аспектите на митолошката персонификација
на појавите и на процесите што го опкружувале човекот во минатото.
Се определуваме за овој дел од народната митологија бидејќи е
истражуван поретко во нашата фолклористичка наука, од една
страна, а од друга, за да го согледаме опстојувањето на дел од
демонските суштества во колективната свет и во наследената
традиција.
Prenosi
Literatura
Белчев, Толе. (2016). Речник на турцизми, архаизми, дијалектизми и ретко употребувани зборови во македонскиот јазик. Штип: Универзитет „Гоце Делчев“, Филолошки факултет. [Belčev, Tole. (2016). Dictionary of Turkisms, archaisms, dialectisms and rarely used words in the Macedonian language. Štip: Univerzitet “Goce Delčev”, Filološki fakultet. (In Macedonian).]
Вражиновски, Танас. (1998). Народната митологија на македонците, кн.1. Скопје – Прилеп: Матица македонска, Институт за старословенска култура. [Vražinovski, Tanas. (1998). The folk mythology of the Macedonians, t.1. Skopje – Prilep: Matica Makedonska, Institut za staroslovenska kultura. (In Macedonian).]
Вражиновски, Танас. (1999). „Демонски суштества – релација верување волшебна приказна кај некои јужнословенски народи“ во Народна традиција религија и култура. Скопје: Матица македонска 199–209. [Vražinovski, Tanas. (1999). “Demonic creatures – relationship belief magical story among some South Slavic peoples” in Folk tradition, religion and culture. Skopje: Matica Makedonska. (In Macedonian).]
Конески, Блаже. (1982). „Марко Цепенков“ во Светот на приказните. Пенушлиски К. (пр.). Скопје: Мисла, 505–519. [Koneski Blaže. (1982). “Marko Cepenkov” in The world of stories. Penušliski K. (ed.). Skopje: Misla, 505–519. (In Macedonian).]
Официјален дигитален речник на македонскиот јазик (2021). https://makedonski.gov.mk/. [Official digital dictionary of the Macedonian language https://makedonski.gov.mk/] (2021). (In Macedonian).]
Radović-Popović, Mirjana. (1988). Srpska mitska priča. Pečat; Beograd. [Radović-Popović, Mirjana. (1988). Serbian mythical story. Pečat; Beograd]. (In Serbian).]
Стамески, Трајче (2023) Сеништето во расказите на Марко Цепенков. Knowledge – International Journal Vol.56.4, 367–372. [Stameski, Trajce (2023). The ghost in Marko Cepenkov’s stories Knowledge – International Journal Vol.56.4, 367–372]. (In Macedonian).]
Урошевиќ, Влада. (1982). „Вампирските раскази на Цепенков“ во Светот на приказните. Пенушлиски К. (пр.). Скопје: Мисла, 586–603. Urošević, Vlada. (1982). “Cepenkov's Vampire Stories”, Penušliski K. (ed.). Skopje: Misla,586–603. (In Macedonian).]
Цепенков, Марко. (1980). Народни верувања; Детски игри. Пенушлиски К., Спировска Л. (ред.). Скопје, Македонска книга. [Cepenkov Marko. (1980). Folk beliefs; Children's games. Penušliski K., Spirovska L. (ed.). Skopje: Matica Makedonska]. (In Macedonian).]
Prenosi
Objavljeno
Številka
Rubrika
Licenca
Avtorske pravice (c) 2026 Катерина Петровска-Кузманова
To delo je licencirano pod Creative Commons Priznanje avtorstva-Nekomercialno-Brez predelav 4.0 mednarodno licenco.
Avtorji se v reviji predstavljajo z izvirnimi prispevki, ki temeljijo na rezultatih lastnega raziskovanja. Tisti, so poleg avtorja znatno prispevali k nastanku prispevka (članka), so poimenovani kot soavtorji. Avtor (in morebitni soavtorji) skupaj s prispevkom odda tudi izpolnjen obrazec za prijavo prispevka (Paper Submission Form), s katerim soglaša z objavo.
Revija sprejema tiste znanstvene prispevke, ki prej še niso bili izdani. V izdajo ne sprejema prispevkov, ki v veliki meri ponavljajo druge, že objavljene prispevke istega avtorja. Za ponavljanje se šteje tudi kompilacija - besedilo, ki ga sestavljajo fragmenti iz že objavljenih monografij ali člankov. Plagiatorstvo in čezmerno (kar pomeni več kot tretjino celotnega obsega) navajanje del drugih znanstvenikov velja za nedopustno. Vsi citati, fragmentarna povzemanja in uporabljeno gradivo se morajo korektno nanašati na avtorje oz. prvotni vir. Če je delež tujega besedila velik, priporočamo, da se število citatov zmanjša in količina izvirnega besedila poveča.
Avtor mora nujno pridobiti dovoljenja za uporabo vseh izposojenih gradiv (kot so denimo ilustracije), pri katerih nima statusa imetnika avtorskih pravic sam. Zagotavlja, da prispevek ne vključuje podatkov, ki niso dostopni javno in bi lahko predstavljali tajne informacije.
V seznam literature se napiše samo tisto gradivo, ki je bilo dejansko uporabljeno za potrebe raziskave oz. na katero se avtor v besedilu dejansko sklicuje.
Priporočjivo je, da se v besedilu (če je le možno) navede vire finančne podpore za izvedbo raziskave, prav tako se lahko doda zahvalo kolegom, ki so kakorkoli pripomogli pri nastajanju članka, ne morejo pa biti opredeljeni kot soavtorji.
Z oddajo besedila in obrazca za prijavo prispevka se avtor uradno strinja z objavo v reviji Filološke pripombe. S tem ostaja imetnik avtorskih pravic, sme pa tudi preklicati objavo, če je prispevek v fazi pregledovanja oz. če še ni objavljen na spletni strani. O preklicu mora pisno obvestiti uredništvo revije.
Za objavo članka avtor ne prejme plačila. Objava je v spletni obliki dostopna brezplačno, in sicer pod licenco Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivative Works 3.0 Unported License.
Etični Kodeks
Uredništvo
Vse prispevke v prvi vrsti pregledajo sodelavci uredništva, ki so pozorni na skladnost z iskano problematiko in na skladnost s formatom revije. Uredništvo Filoloških pripomb zagotavlja, da izbira recenzentov in rezultati recenzije niso odvisni od komercialnih interesov, spola, narodnosti, verske pripadnosti, politične opredelitve in drugih podobnih dejavnikov. Edini kriterij je akademska ustreznost prispevka.
Ko recenzenta podata mnenje pripravljen za objavo, zavrnjen ali pa zahteva avtorjeve popravke. V primeru nestrinjanja z recenzijo ima avtor pravico pojasniti svoja stališča. Če se stališča obeh recenzentov še vedno razlikujejo od avtorjevih, preveri prispevek tretji recenzent, lahko pa po posebni obravnavi vprašanja o njem glasuje članstvo uredništva.
Recenzenti
Preverjanje prispevka poteka z anonimno recenzijo, ki jo opravita dva eksperta z istega področja (avtor ne izve njunih priimkov, recenzenta ne izvesta priimka avtorja). Za recenzijo se predvideva od 3 do 4 tedne časa. Za recenzente se navadno izbira člane uredništva ali znanstvenike, ki so o isti tematiki pisali v prejšnjih številkah revije, po potrebi pa je mogoče kontaktirati tudi eksperte iz drugih organizacij, mest ali držav.
Recenzent mora biti torej specializiran za isto tematiko, kot je izpostavljena v prejetem prispevku. Uredništvo se prizadeva, da bi zagotovilo izogib konflikta interesov med podanim mnenjem o članku in avtorjem samega članka.
Recenzent je dolžan opozoriti urednika in člane redakcije na kakršnekoli prekomerne podobnosti ali sovpadanja prispevka s teksti, ki jih sicer pozna. Ohranjati mora strokovno tajnost in nima pravice tretjim osebam predstavljati prispevka (in podatkov v njem), dokler ta ni objavljen.
Recenzent poda objektivno, pretehtano in argumentirano oceno prispevka. Kritike oblikuje korektno; tako, da se navezuje samo na besedilo prispevka in informacije, ki jih slednji ponuja.
Uredništvo revije predpostavlja, da sta mnenje in kritični zapis napisana z dobrim namenom - da bi bila avtorju v pomoč pri odpravi pomanjkljivosti oz. da bi se njegovo pisanje izboljšalo do te mere, da bi upravičil javno objavo in dostopnost svojih spoznanj celotni znanstveni skupnosti.
