ПРИРОДАТА ВО МАКЕДОНСКИТЕ НАРОДНИ БАЛАДИ (Еколошки и семантички пристап)

Авторы

  • Јасмина Мојсиева - Гушева

Ключевые слова:

мотивска класификација, социјална екологија, биоцентризам, антропоцентризам

Аннотация

: Во трудот се анализира улогата и значењето на природата во македонските народни балади од еколошки и од семантички аспект, при што се доаѓа до општ заклучок дека природата не е претставена само како сценографија, туку како активен учесник во дејството преку кое се изразуваат човечките: чувства, верувања, страдања, надежи и моралните вредности.   

Преку конкретно избрани митолошки, историски и семејно-битови балади се покажува дека сонцето, месечината, водата, земјата, гората, дрвјата, животните и другите природни елементи имаат различни симболички значења. Тие можат да претставуваат: живот, сила, слобода, опасност, плодност, заштита, смрт и повторно раѓање. Посебно се нагласени: симболичка, претскажувачка, психолошка, митолошка и естетска функција на природа во овие балади.

Нивната анализа  од еко-критичка перспектива покажува дека односот меѓу човекот и природата е сложен. Човекот е зависен од природата и нејзините ресурси, но истовремено се обидува да ја контролира и да ја користи. Преку примери како метаморфозите на луѓето во животни и во растенија, персонификацијата на: сонцето, месечината и гората и мотивите на: водата, дрвјата и плодовите се нагласува меѓусебната поврзаност на човекот и природниот свет.

Заклучокот на трудот се движи во насока дека македонските народни балади не се еколошки текстови во современа смисла, но овозможуваат современо да се разгледаат прашањата за човековата зависност од природата, границите на неговата моќ и последиците од нарушувањето на природниот поредок. Природата претставува важен носител на поетското и на симболичкото значење на баладите и сведочи за традиционалното сфаќање дека човекот е неразделен дел од природата.

Скачивания

Данные по скачиваниям пока не доступны.

Библиографические ссылки

Гусев, Виктор Евгеньевич. 1967. Эстетика фольклора. Изд-во Наука: Ленинградское отд-ние.[ Gusev, Viktor Evgenievich. 1967. Aesthetics folklore. Publisher Science: Leningradskoe department.] (In Russian)

Миладиновци. 1962. Зборник (1861-1961). Кочо Рацин: Скопје. [Miladinovci. 1962. Collection of folk songs (1861-1961). Koco Racin: Skopje] (In Macedonian)

Мојсиева-Гушева. 2000. „Поглед и моќ“. Лице и опачина. ИМЛ: Скопје.[ Mojsieva-Gusheva. 2000. „Gaze and Power“. Face and Reverse. IML: Skopje.] (In Macedonian)

Обредни митолошки песни. 1968. (Избор и редакција Пенушлиски Кирил). Македонска книга: Скопје. [Ritual mythological poems. 1968. (Selection and editing Penushliski Kirill). Macedonian book: Skopje.](In Macedonian)

Пенушлиски Кирил. 1983. Македонски народни балади. Македонска книга: Скопје.[Penushliski, Kiril. 1983. Macedonian Folk Ballads. Makedonska Kniga: Skopje.] (In Macedonian)

Ристовска-Пиличкова, Јасминка. 2024. „Arbor mundi-axis mundi“. Екоантропологија: помеѓу човекот и околината. Институт за фолклор „Марко Цепенков“: Скопје.[Ristovska-Piličkova, Jasminka. 2024. “Arbor mundi–axis mundi.” Ecoanthropology: Between Humans and the Environment. Marko Cepenkov Institute of Folklore: Skopje.] (In Macedonian)

Татаровска, Ленка. 2006. Метаморфозите во македонските народни умотворби. Менора [Tatarovska, Lenka. 2006. The Metamorphoses in Macedonian Folk Literature. Menora: Skopje.: Скопје.] (In Macedonian)

Шапкарев Кузман. 1976. Избрани дела том. 3. (приредил Томе Саздов). Мисла: Скопје.[Šapkarev, Kuzman. 1976. Selected Works, Vol. 3. (Edited by Tome Sazdov). Misla: Skopje.] (In Macedonian).

Литература на латиница:

Baier, Annett. 1984. "For the Sake of Future Generations", in Earthbound: New Itroductory Essays in Environmental Ethics. ed. Tom Regan. New York: Random House.

Murray Bookchin. 1982. The Ecology of freedom: The emergence and dissolution of hierarchy. Palo Alto, California.

Passmore, John.1974. "Man’s Responsibility for the Nature". Ecological Problems and Western Tradition. New York: Scribner.

Taylor Paul. Respect for Nature. 1986. Prinston University Press.

Опубликован

2026-11-18

Выпуск

Раздел

Современный социум в культуре, языке и литературе

Как цитировать

ПРИРОДАТА ВО МАКЕДОНСКИТЕ НАРОДНИ БАЛАДИ (Еколошки и семантички пристап). (2026). Филологические заметки, 24(2), 353-375. https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/article/view/5651