ТЕЛОТО КАКО „ЛОГОС НА ПЕРЦЕПЦИЈА“

Аннотация

Во овој труд се развива тезата дека телото не може
сразмерно да се разбере ниту како биолошки објект, ниту како
симболичка репрезентација, ниту како технички носач на
когнитивни функции, туку како логос на перцепцијата — онтолошко
и феноменолошко начело преку кое светот воопшто станува
појавлив, смислен и ориентиран. Поаѓајќи од феноменолошката
традиција на Хусерл, Хајдегер и Мерло-Понти, телесноста се
артикулира како структурен услов на појавувањето, односно како
медиум преку кој онтолошката потенцијалност преминува во
конкретна, доживеана стварност. Истражувањето е насочено кон
анализата на современите културни и технофилософски редукции на
телото, во кои телесноста се маргинализира или се заменува со
симболички, функционални и калкулативни модели на
субјективност. Во тој контекст, во трудот се развива идејата за
телото како „загубен среден термин“ — посредничка структура што
ги поврзува просторот и ориентацијата, должноста и дејствувањето,
смислата и личната стварност. Анализата покажува дека
исчезнувањето на телото не претставува само антрополошко
осиромашување, туку прекин на самата синтеза што го држи заедно
светот како феноменолошка, морална и историска целина. Во
културолошка перспектива, во трудот се следи генеалогијата на
отелотворениот заборав, од платонистичкиот дуализам, преку
трансформациите на рационалноста кај Кант и Хегел, до
Влатко Деловски
28
современата калкулативна и компјутерска парадигма (Dreyfus, 1977:
221–222). Посебно внимание се посветува на метафизичките
дијагнози на Бела Хамваш (Хамваш, 1999: 15–21) и на
постхуманистичките проекти, кои ја третираат телесноста како
заменлив технички интерфејс.
Наспроти овие редукции, трудот се повикува на источната
христијанска мисла — особено кај Свети Максим Исповедник и
Свети Григориј Палама – каде што телото не се разбира како симбол
или секундарна обвивка, туку како реален модус на логосно и
енергиско присуство. Целта во трудот е да се покаже дека
постхуманистичките интервенции во телото не се само технички или
културни феномени, туку онтолошки зафати во самиот услов на
појавување, со далекусежни последици за поимите свет, личност и
одговорност.