МАКЕДОНСКИ, БУГАРСКИ И СРПСКИ ФРАЗЕОЛОГИЗМИ И ПАРЕМИИ СО КОМПОНЕНТА ВОЛК, ВЪЛК, ВУК
Ključne riječi:
волк, вълк, вук, зоонимска фразеологија, паремииSažetak
Ова истражување се фокусира на фразеологизмите и на паремиите во: македонскиот, бугарскиот и српскиот јазик, кои содржат зоонимска компонента поврзана со волкот. Целта е да се испитаат семантичките, симболичките и културните значења на овие изрази и нивната вкоренетост во фолклорната и библиската традиција на јужнословенските народи. Волкот игра централна улога во формирањето на зоонимските паремии и фразеологизми, при што неговите физички и психички особини, како и човечките активности и однесувања, се претставуваат со антропоморфичка симболика. Анализата ги испитува позитивните и негативните карактеристики, кои му се припишуваат на волкот во: македонскиот, српскиот и бугарскиот јазик и ја осветлува нивната културно-симболичка функција. Истражувањето, исто така, ги споредува овие паремии и фразеологизми меѓу трите јужнословенски јазици за да се утврди степенот на нивната распространетост и сличностите и разликите во употребата. Преку оваа анализа се добива подлабоко разбирање на тоа како волкот е перципиран во јазикот и во културата на православните јужнословенски народи и како неговиот симболизам се пренесува од религиозната и фолклорната традиција во современиот јазик. При изборот на основниот предмет на истражување, поставената цел и очекуваните резултати, пред сѐ, ја зедовме предвид теоријата за поврзаноста меѓу културата и јазикот и нивната постојана интеракција зашто „нема културе без језичког израза, нити пак има језика без културног садржаја“ (Бугарски, 1997: 244). При истражувањето земена е предвид и теориската анализа на Ѓ. Шушњиќ, според кого може да се истражува еден народ со неговата култура, но секогаш со намера да се открие нешто заедничко што го има тој народ и неговата култура со другите народи и култури (Шушњић, 2005)
Preuzimanja
Reference
Бугарски, Ранко. (1997). Језик у контексту. Београд: Чигоја штампа, XX век. [Bugarski, Ranko. (1997). Jezik u kontekstu [Language in context]. Beograd: Čigoja štampa, XX vek.] (In Serbian)
Велјановска, Катерина. (2014). „Анализа на македонските и хрватските зоонимни фраземи со соматска компонента“ [Veljanovska, Katerina (2014). Analiza na makedonskite i hrvatskite zoonimni frazemi so somatska komponenta. [Analysis of Macedonian and Croatian zoonymic phrasemes with a somatic component]. Vidović (Ed) Životinje u frazeološkom ruhu [Animals in phraseological atti Bolt I. re]. Zagreb: Ff Press.1–6. (In Macedonian)
Велјановска, Катерина, Мирчевска–Бошева, Биљана (2021). „Фраземите со зоонимна компонента од фразеосемантичкото поле ‘време’ во македонскиот јазик“ [Veljanovska, Katrina, Mirchevska–Bosheva, Biljana (2021). /Frazemite so zoonimna komponenta od frazeosemantichkoto pole `vreme` vo makedonskiot jazik [Phrasemes with a zoonymic component from the phraseosemantic field 'time' in the Macedonian language]. Poznańskie studia Slawistyczne № 20. 37–50. (In Macedonian)
Вуловић, Наташа. (2015). Српска фразеологија и религија. Лингвокултуролошка истраживања. Београд: Институт за српски језик Српска академија науке и уметности, Монографија 23. [Vulovich, Natasha. (2015). Srpska frazeologija i religija. Lingvokulturoloshka istrazivanja [Serbian phraseology and religion. Linguistic and cultural research]. Beograd: Institut za srpski jezik Srpska akademija nauke i umetnosti, Monografija 23]. (In Serbian)
Корда, Драгана. (2021). Фразеологизми са називима дивљих животиња [Korda, Dragana. (2021). Frazeologizmi sa nazivima divljih zivotinja [Phraseologisms with the names of wild animals]. Прилози проучавању језика [Contributions to the study of language] 45. 97–118. (In Macedonian)
Макаријоска, Лилјана, Павлеска–Георгиевска, Бисера. (2020) Прилози за македонската фразеологија. Скопје: Графоден. (Makarijoska, Liljana, Pavleska–Georgievska, Bisera. (2020) Prilozi za makedonskata frazeologija [Contributions to Macedonian Phraseology]. Skopje: Grafoden. (In Macedonian)
Недкова, Емилија. (2014). „Лингвистички, културологични и прагматични параметри на съпоставителното изследване на български и сръбски анималистични фразеологизми“. [Nedkova, Emilija. (2014). Lingvistichki, kulturologichni i pragmatichni parametri na s`postavitelno izsledvane na b`lgarski i sr`bski animalistichni frazeologizmi [Linguistic, culturological and pragmatic parameters of the comparative study of Bulgarian and Serbian animalistic phraseologisms]. Vidović Bolt I. (Ed) Životinje u frazeološkom ruhu [Animals in phraseological attire]. Zagreb: Ff Press. 1–12. (In Bulgarian)
Пејовић, Анђелка. (2014).„Паремије као део етнолингвистићког наслеђа“ [Pejovich, Andzelka. (2014). Paremije kao deo etnolingvistichkog nasledza [Paremias as part of the ethnolinguistic heritage]. Гласник етнографског института САНУ [Glasnik etnografskog instituta SANU [Bulletin of the Ethnographic Institute of the Serbian Academy of Sciences and Arts] LXII(2). 201–214. (In Serbian)
Свето писмо на Стартиот и на Новиот Завет (Библија). (2017). Скопје: Библиско здружение на Република Македонија. [Sveto pismo na Stariot i Noviot Zavet (Biblija) [The Holy Bible: The Old and the New Testaments]. (2107). Skopje: Biblisko zdruzenie na Republika Makedonija] (In Macedonian)
Тривић, Анета. (2015). Лексичко–семантичка анализа соматизама у фразеологији савременог шпанског и спрског језика: контрастивни приступ. Крагујевац: Филолошко–уметнички факултет (непубликувана докторска дисертација). [Trivic, Aneta. (2015). Leksichko-semantichka analiza somatizma u frazeologiji savremenog shpanskog i srpskog jezika: kontrastivni pristup [Lexical-semantic analysis of somatisms in the phraseology of modern Spanish and Serbian: a contrastive approach]. Kragujevac: Filoloshko–umetnichki fakultet (nepublikuvana doktorska disertacija).] Aviable at: https://nardus.mpn.gov.rs/handle/123456789/3835?locale-attribute=sr_RS (accessed October 29, 2025). (In: Serbian)
Шушњић, Ђуро. (2005).„Антропологија религије и социологија религије“ [Shushnjic, Dzuro. (2005). Antropologija religije i sociologija religije. [Anthropology of religion and sociology of religion]. Зборник радова Етнографског института [Proceedings of the Institute of Ethnography] 21. 109–114. (In Serbian)
Barčot, Branka. (2014). „Antropomorfizam i zoomorfizam u hrvatskim, ruskim i njemačkim zoonimskim frazemima“ [Anthropomorphism and zoomorphism in Croatian, Russian and German zoonymic idioms]. Philological Studies 2. 481–496. (In: Croatian)
Bedlek, Katarina. (2020). Stereotipi i predrasude u hrvatskoj frazeologiji (Diplomski rad) [Stereotypes and prejudices in Croatian phraseology (Diploma thesis)]. Rijeka: Sveučilište u Rijeci. Filozofski Fakultet. Aviable at: https://zir.nsk.hr/islandora/object/ffri%3A2488/datastream/PDF/view (accessed October 29, 2025). (In: Croatian)
Bunk, Ana, Opašić, Maja. (2011). Prilog kontrastivnoj analizi frazema sa zoonimskom sastavnicom u hrvatskome i češkome jeziku [A contribution to the contrastive analysis of idioms with a zoonymic component in Croatian and Czech]. Rasprave Instituta za hrvatski jezik i jezikoslovlje [Discussions of the Institute for the Croatian Language and Linguistics], knj. 36/2. 237–250. (In: Croatian)
Vidović Bolt, I. (2011). Životinjski svijet u hrvatskoj i poljskoj frazeologiji [The Animal World in Croatian and Polish Phraseology] l. Zagreb: Hrvatska sveučilišna naklada. (In: Croatian)
Visković, Nikola. (2009). Kulturna zoologija. Što je životinja čovjeku i što je čovjek životinji. [Cultural zoology. What an animal is to a human and what a human is to an animal.]Zagreb: Naklada Jesenski i Turk. (In: Croatian)
Pavlović, Vladan.(2016).„Anti–proverbrs in English and Serbian. Linguistics and Literature “Vol. 14 N°2. Niš: Facta Universitatis.129–136.
Turk, Marija. (2014). „Kontrastivna raščlamba kao postupak otkrivanja podrijetla frazema (na primjeru frazema sa zoonimskom sastavnicom)“ [Contrastive analysis as a procedure for discovering the origin of idioms (on the example of idioms with a zoonymic component)]. Vidović Bolt I. (Ed) Životinje u frazeološkom ruhu [Animals in phraseological attire]. Zagreb: Ff Press. 1–14. (In Croatian)
Речници/Dictionaries:
Дигитален речник на македонскиот јазик [Digitalen rechnik na makedonskiot jazik [Digital Dictionary of the Macedonian language]. Aviable at: https://drmj.eu (accessed October 15, 2025). (In Macedonian)
Речник на българския език (онлайн) [Rechnik na b`lgarskija ezik (onlajn) [Bulgarian language dictionary (online)]. Aviable at: https://ibl.bas.bg/rbe/ (accessed October 18, 2025). (In Bulgarian)
Речник српскохрватског књижевног и народног језика. Вразнути–Гушчурина. (1990). Београд: Српске академије наука и уметности. [Rechnik srpskohrvatskog knjizevnog i narodnog jezika. Vraznuti – Gushchurina. [Dictionary of the Serbo-Croatian literary and folk language. Vraznuti–Guščurina]. (1990). Beograd: Srpske akademije nauka i umetnosti. (In Serbian)
Крумова–Цветкова, Лилия. (2002). Речник на българския език. Второ допълнено и преработено издание Т.2. София: Академично издателство „Проф. Марин Дринов“ ЕТ „ЕМАС“. [Krumova–Cvetkova, Lilija. (2002) Rechnik na b`lgarskija ezik. Vtoro dop`lneno i preraboteno izdanie [Bulgarian language dictionary. Second expanded and revised edition T.2.]. Sofia: Akademichno izdatelstvo "Prof. Marin Drinov" ET "EMAS". (In Bulgarian)
Фасмер, Макс. (1964). Этимологический словарь русского языка, т.1 „А–Д“. Москва: Прогресс. [Fasmer, Maks. (1964). Etimologicheskij slovar russkogo jazika onlajn [Etymological Dictionary of the Russian Language t.1. “A–D”]. Moscow: Progress. Aviable at: https://slovaronline.com (accessed October 18, 2025). (In Russian)
Кратенки:
ДРМЈ – Дигитален речник на македонскиот јазик [Digitalen rechnik na makedonskiot jazik [Digital Dictionary of the Macedonian language].
ЭСРЯ – Этимологический словарь русского языка [Etimologicheskij slovar russkogo jazika onlajn [Etymological Dictionary of the Russian Language].
РБЕ – Речник на българския език [Rechnik na b`lgarskija ezik. [Bulgarian language dictionary].
Preuzimanja
Objavljeno
Broj časopisa
Rubrika
Licenca
Autorska prava (c) 2026 Јана Луческа
This work is licensed under a Kreativni Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Autori predstavljaju časopisu originalne radove temeljene na rezultatima vlastitih istraživanja. Suautori su osobe koje su u značajnoj mjeri doprinijele radu. Autor (i suautori) šalju članak zajedno s popunjenim Prijavnim obrascem (Paper Submission Form) koji ujedno ima svrhu suglasnosti s objavljivanjem rada.
Časopis prima neobjavljene znanstvene radove. Ne primaju se članci koji u velikoj mjeri ponavljaju već objavljene radove autora. U ponavljanja se ubraja kompilacija, odnosno tekst sastavljen od isječaka iz objavljene monografije ili od isječaka iz nekoliko drugih radova. Nedopustivi su plagijati i pretjerano citiranje tuđih radova (trećina ukupnoga opsega članka, ili više). Svi citati, posuđeni ulomci i građa trebaju biti popraćeni uputnicom na izvornik, odnosno na autora i primarni izvor. U slučaju ako je udio tuđeg teksta prevelik, autoru će se preporučiti skraćivanje citata i proširenje opsega originalnoga teksta.
Autor treba dobiti sva potrebna dopuštenja za korištenje posuđene građe (ilustracije i sl.), a za koja on ne posjeduje autorska prava. Autor jamči da članak ne sadrži podatke koji nisu pogodni za javno objavljivanje, između ostaloga i tajne podatke.
Popis literature obuhvaća samo one bibliografske jedinice i poveznice koje su zaista upotrijebljene tijekom istraživanja i koje su u tekstu
Preporuka je da se u tekstu navedu podaci o financijskoj podršci provedenog istraživanja (ako ona postoji). Također se može navesti i zahvala kolegama koji su pripomogli nastanku rada, a koji nisu suautori.
Predajući uredništvu rukopis i Prijavni obrazac autor je službeno dao suglasnost da se njegov rad objavi u časopisu Filološke studije. Autor je i dalje vlasnik autorskih prava članka. Autori imaju pravo povući članak u bilo kojoj fazi njegova razmatranja (do trenutka njegove objave na internetskoj stranici) uz to da trebaju o tome pismeno obavijestiti uredništvo.
Objava članaka je besplatna. Sadržaj je dostupan uz licencu Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivative Works 3.0 Unported License.
