РАКОПИСОТ НА СЕРАФИМ ДАБИЌ ОД 1873 ГОДИНА – ИЗВОР ЗА ПРОУЧУВАЊЕ НА ТОПОНИМИЈАТА НА СЕЛОТО ОРЛАНЦИ – КИЧЕВСКО
Ključne riječi:
топономастика, етимолошка анализа, графиски особености, ракопис од XIX век, Кичевски РегионSažetak
Предмет на анализа на трудот претставува еден ракопис од 1873 година од селото Орланци – Кичевско, чија копија беше пронајдена во Фондот „Блаже Конески“ во Архивот на МАНУ. Се работи за попис на имотот на Серафим Дабиќ, кој иако е напишан на српски јазик, на само три листа, донесува значаен локален топонимиски материјал. Трудот накратко се осврнува кон графиските особености на ракописот, а потоа во фокусот е поставена на анализата на регистрираните микротопоними, при што се разгледува нивната етимологија, семантичка мотивација и зборообразувачка структура. Доминантни се називите, образувани врз основа на географски и земјоделски термини, како и оние со: фитонимска, зоонимска и антропонимска основа, што упатува на тесната поврзаност на локалното население со природната средина и со стопанските активности. Во однос на потеклото, преовладува словенскиот топонимиски слој, додека несловенските елементи се ретки и се адаптирани претходно на македонскиот јазичен систем. Во прилог на трудот е вклучен ракописот на Серафим Дабиќ вотранскрипција, заедно со факсимилите на копијата на оригиналниот текст.
Preuzimanja
Reference
Видоески, Божидар. (1999). Географската терминологија во дијалектите на македонскиот јазик. Скопје: МАНУ. [Vidoeski, Božidar. (1999). Geografskata terminologija vo dijalektite na makedonskiot jazik [Geographical Terminology in the Dialects of the Macedonian Language]. Skopje: MANU. (In Macedonian).]
БЕР 1 – Български етимологичен речник. (1971). Т. 1 (А–З). Георгиев, Владимир И. (Отв. ред.). София: Издателство на БАН. [BER 1 – Bǎlgarski etimologichen rechnik [Bulgarian Etymological Dictionary]. (1971). Vol. 1 (A–Z). Georgiev, Vladimir I. (Ed.). Sofia: Izdatelstvo na BAN. (In Bulgarian).]
БЕР 4 – Български етимологичен речник. (1995). Т. 4. Георгиев, Владимир И., Дуриданов, Иван (Отв. ред.). София: Академично издателство „Проф. Марин Дринов“. [BER 4 – Bǎlgarski etimologichen rechnik [Bulgarian Etymological Dictionary]. (1995). Vol. 4. Georgiev, Vladimir I., Duridanov, Ivan (Eds.). Sofia: Akademichno izdatelstvo “Prof. Marin Drinov”. (In Bulgarian).]
Иванов, Йордан Н. (1982). Местните имена между Долна Струма и Долна Места. София: Издателство на БАН. [Ivanov, Yordan N. (1982). Mestnite imena meždu Dolna Struma i Dolna Mesta [Local Names between Lower Struma and Lower Mesta]. Sofia: Izdatelstvo na BAN. (In Bulgarian).]
Иванова, Олга. (1996). Речник на топонимите во областа по сливот на Брегалница. Скопје: ИМЈ „Крсте Мисирков“. [Ivanova, Olga. (1996). Rečnik na toponimite vo oblasta po slivot na Bregalnica [Dictionary of Toponyms in the Bregalnica Basin]. Skopje: IMJ “Krste Misirkov”. (In Macedonian).]
Јачева-Улчар, Елка. (2005). Топонимијата на Тиквешкиот Регион. Докторска дисертација. Скопје: Филолошки факултет „Блаже Конески“. [Jačeva-Ulčar, Elka. (2005). Toponimijata na Tikveškiot Region [The Toponymy of the Tikveš Region]. Doktorska disertacija. Skopje: Faculty of Philology “Blaže Koneski”. (In Macedonian).]
Караџић, Вук С. (1818). Српски рјечник истолкован њемачким и латинским ријечима. Беч. [Karadžić, Vuk S. (1818). Srpski rječnik istolkovan njemačkim i latinskim riječima [Serbian Dictionary Interpreted with German and Latin Words]. Vienna. (In Serbian).]
Пјанка, Влоѓимјеж (1970). Топономастиката на Охридско-преспанскиот базен. Скопје: Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков“. [Pianka, Włodzimierz (1970). Toponomastikata na Ohridsko-prespanskiot bazen [Toponymy of the Ohrid–Prespa Basin]. Skopje: Institute of Macedonian Language “Krste Misirkov”. (In Macedonian).]
Смиљанић, Томa. (1935). Кичевија. Насеља и порекло становништва, књ. 28. 337–483. Београд. [Smiljanić, Toma. (1935). Kičevija [Kičevo Region]. Naselja i poreklo stanovništva [Settlements and Origin of Population], vol. 28. 337–483. Belgrade. (In Serbian).]
Соколоски, Методија. (1981). Кичевската нахија во XV и XVI век. Историја, 17(2). 95–135. Скопје. [Sokoloski, Metodija. (1981). Kičevskata nahija vo XV i XVI vek [The Kičevo District in the 15th and 16th Century]. Istorija, 17(2). 95–135. (In Macedonian).]
Станковска, Љубица. (1992). Речник на личните имиња кај Македонците. Скопје. [Stankovska, Ljubica. (1992). Rečnik na ličnite iminja kaj Makedoncite [Dictionary of Personal Names among Macedonians]. Skopje. (In Macedonian).]
Станковска, Љубица. (1995). Македонска ојконимија. Кн. 1. Скопје: Метаморфоза. [Stankovska, Ljubica. (1995). Makedonska ojkonimija. Vol. 1 [Macedonian Oikonymy]. Skopje: Metamorfoza. (In Macedonian).]
Станковска, Љубица (2000). Топонимискиот модел на -ьсk- + -ица во македонската топонимија. Balcanoslavica, 26–27. 229–401. [Stankovska, Ljubica. (2000). Toponimiskiot model na -ьsk- + -ica vo makedonskata toponimija [The toponymic model of -ьsk- + -ica in Macedonian toponymy]. Balcanoslavica, 26–27. 229–401. (In Macedonian).]
Станковска, Љубица. (2001). Топонимите со суфиксот -ица во Македонија. Скопје; Прилеп: Матица македонска; Институт за старословенска култура. [Stankovska, Ljubica. (2001). Toponimite so sufiksot -ica vo Makedonija [Toponyms with the Suffix -ica in Macedonia]. Skopje; Prilep: Matica makedonska; Institut za staroslovenska kultura. (In Macedonian).]
Станковска, Љубица (2002). Суфиксите -јь, -ьјь и -ъ во македонската топонимија. Прилеп: Институт за старословенска култура. [Stankovska, Ljubica. (2002). Sufiksite -jь, -ьjь i -ъ vo makedonskata toponimija [The Suffixes -jь, -ьjь and -ъ in Macedonian Toponymy]. Prilep: Institut za staroslovenska kultura. (In Macedonian).]
Трифуновски, Јован. (1968). Кичевска котлина – сеоска насеља и становништво. Скопје. [Trifunovski, Jovan. (1968). Kičevska kotlina – seoska naselja i naselenie [The Kičevo Basin – Rural Settlements and Population]. Skopje. (In Macedonian).]
ТРМЈ 3 – Толковен речник на македонскиот јазик. (2006). Т. 3. Конески, Кирил (Отв. ред.). Скопје: ИМЈ „Крсте Мисирков“. [TRMJ 3 – Tolkoven rečnik na makedonskiot jazik [Dictionary of the Macedonian Language]. (2006). Vol. 3. Koneski, Kiril (Ed.). Skopje: IMJ “Krste Misirkov”. (In Macedonian).]
ЕРСЈ 1 – Етимолошки речник српског језика. (2003). Св. 1. Лома, Александар (Отв. ред.). Београд: САНУ. [ERSJ 1 – Etimološki rečnik srpskog jezika [Etymological Dictionary of the Serbian Language]. (2003). Vol. 1. Loma, Aleksandar (Ed.). Belgrade: SANU. (In Serbian).]
ЭССЯ 32 – Этимологический словарь славянских языков. (2005). Т. 32. Трубачев, О. Н., Журавлев, А. Ф. (Отв. ред.). Москва: Наука. [ESSJa 32 – Etimologicheskii slovar’ slavianskikh iazykov [Etymological Dictionary of the Slavic Languages]. (2005). Vol. 32. Trubachev, O. N., Zhuravlev, A. F. (Eds.). Moscow: Nauka. (In Russian).]
Derksen, Rick. (2008). Etymological Dictionary of the Slavic Inherited Lexicon. Leiden; Boston: Brill.
Pokorny, Julius. (1959). Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Vol. 2 [Indo-European Etymological Dictionary]. Bern / München: Francke Verlag. (In German).
Skok, Petar. (1971). Etimologijski rječnik hrvatskoga ili srpskoga jezika. Vol. 1 [Etymological Dictionary of Croatian or Serbian Language]. Zagreb: JAZU. (In Serbo-Croatian).
Извори
Фонд „Блаже Конески“: АЕ БК 232. Архив на Македонската академија на науките и уметностите, Скопје. [Blaže Koneski Fund: AE BK 232, Archive of the Macedonian Academy of Sciences and Arts, Skopje.]
Агенција за катастар на недвижности на Република Северна Македонија. Топографска карта (вектор). Достапно на: https://nipp2.katastar.gov.mk:5003/geonipp/#mapPanel [Agency for Real Estate Cadastre of the Republic of North Macedonia. Topographic map (vector). Available at: https://nipp2.katastar.gov.mk:5003/geonipp/#mapPanel]
Preuzimanja
Objavljeno
Broj časopisa
Rubrika
Licenca
Autorska prava (c) 2026 Давор Јанкулоски
This work is licensed under a Kreativni Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Autori predstavljaju časopisu originalne radove temeljene na rezultatima vlastitih istraživanja. Suautori su osobe koje su u značajnoj mjeri doprinijele radu. Autor (i suautori) šalju članak zajedno s popunjenim Prijavnim obrascem (Paper Submission Form) koji ujedno ima svrhu suglasnosti s objavljivanjem rada.
Časopis prima neobjavljene znanstvene radove. Ne primaju se članci koji u velikoj mjeri ponavljaju već objavljene radove autora. U ponavljanja se ubraja kompilacija, odnosno tekst sastavljen od isječaka iz objavljene monografije ili od isječaka iz nekoliko drugih radova. Nedopustivi su plagijati i pretjerano citiranje tuđih radova (trećina ukupnoga opsega članka, ili više). Svi citati, posuđeni ulomci i građa trebaju biti popraćeni uputnicom na izvornik, odnosno na autora i primarni izvor. U slučaju ako je udio tuđeg teksta prevelik, autoru će se preporučiti skraćivanje citata i proširenje opsega originalnoga teksta.
Autor treba dobiti sva potrebna dopuštenja za korištenje posuđene građe (ilustracije i sl.), a za koja on ne posjeduje autorska prava. Autor jamči da članak ne sadrži podatke koji nisu pogodni za javno objavljivanje, između ostaloga i tajne podatke.
Popis literature obuhvaća samo one bibliografske jedinice i poveznice koje su zaista upotrijebljene tijekom istraživanja i koje su u tekstu
Preporuka je da se u tekstu navedu podaci o financijskoj podršci provedenog istraživanja (ako ona postoji). Također se može navesti i zahvala kolegama koji su pripomogli nastanku rada, a koji nisu suautori.
Predajući uredništvu rukopis i Prijavni obrazac autor je službeno dao suglasnost da se njegov rad objavi u časopisu Filološke studije. Autor je i dalje vlasnik autorskih prava članka. Autori imaju pravo povući članak u bilo kojoj fazi njegova razmatranja (do trenutka njegove objave na internetskoj stranici) uz to da trebaju o tome pismeno obavijestiti uredništvo.
Objava članaka je besplatna. Sadržaj je dostupan uz licencu Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivative Works 3.0 Unported License.
