ТЕЛОТО КАКО „ЛОГОС НА ПЕРЦЕПЦИЈА“
Ključne riječi:
телесност, логос на перцепцијата, феноменологија, онтолошка форма, загубен среден термин, отелотвореност, калкулативна рационалност, постхуманизам, технокултура, појавување, одговорностSažetak
Во овој труд се развива тезата дека телото не може
сразмерно да се разбере ниту како биолошки објект, ниту како
симболичка репрезентација, ниту како технички носач на
когнитивни функции, туку како логос на перцепцијата — онтолошко
и феноменолошко начело преку кое светот воопшто станува
појавлив, смислен и ориентиран. Поаѓајќи од феноменолошката
традиција на Хусерл, Хајдегер и Мерло-Понти, телесноста се
артикулира како структурен услов на појавувањето, односно како
медиум преку кој онтолошката потенцијалност преминува во
конкретна, доживеана стварност. Истражувањето е насочено кон
анализата на современите културни и технофилософски редукции на
телото, во кои телесноста се маргинализира или се заменува со
симболички, функционални и калкулативни модели на
субјективност. Во тој контекст, во трудот се развива идејата за
телото како „загубен среден термин“ — посредничка структура што
ги поврзува просторот и ориентацијата, должноста и дејствувањето,
смислата и личната стварност. Анализата покажува дека
исчезнувањето на телото не претставува само антрополошко
осиромашување, туку прекин на самата синтеза што го држи заедно
светот како феноменолошка, морална и историска целина. Во
културолошка перспектива, во трудот се следи генеалогијата на
отелотворениот заборав, од платонистичкиот дуализам, преку
трансформациите на рационалноста кај Кант и Хегел, до
Влатко Деловски
28
современата калкулативна и компјутерска парадигма (Dreyfus, 1977:
221–222). Посебно внимание се посветува на метафизичките
дијагнози на Бела Хамваш (Хамваш, 1999: 15–21) и на
постхуманистичките проекти, кои ја третираат телесноста како
заменлив технички интерфејс.
Наспроти овие редукции, трудот се повикува на источната
христијанска мисла — особено кај Свети Максим Исповедник и
Свети Григориј Палама – каде што телото не се разбира како симбол
или секундарна обвивка, туку како реален модус на логосно и
енергиско присуство. Целта во трудот е да се покаже дека
постхуманистичките интервенции во телото не се само технички или
културни феномени, туку онтолошки зафати во самиот услов на
појавување, со далекусежни последици за поимите свет, личност и
одговорност.
Preuzimanja
Reference
Аристотел. (2019.) Метафисика (за оностраноприродните). Скопје: АРС Студио. [Aristotel.(2019) Metaphysics (On the Supernatural) Skopje:ARS Studio] (In Macedonian)
Бауман, Зигмунт. (2024.) Потрошени животи – модерната и нејзините отпадоци. Скопје: Слово.[ Bauman, Zygmunt. (2024). Wasted Lives: Modernity and Its Outcasts. Skopje: Slovo] (In Macedonian)
Берѓаев, Николај. (1996.) За човековото ропство и слобода. Скопје: Култура.[ Berdyaev, Nikolai. (1996). On Human Slavery and Freedom. Skopje: Kultura] (In Macedonian)
Деловски, Влатко. (2025.) Од личност до маска – за новата нормалност. Скопје: ИЛИ-ИЛИ. [ Delovski, Vlatko. (2025). From Person to Mask: On the New Normality. Skopje: Ili-Ili] (In Macedonian)
Епштејн, Михаил. (2009.) Филозофија тела. Београд: Геопоетика. [Epstein, Mikhail. (2009). Philosophy of the Body. Belgrade: Geopoetika] (In Serbian)
Јанарас, Христо. (2005.) Метафизика тела. Нови Сад: Беседа. [Yannaras, Christos. (2005). Metaphysics of the Body. Novi Sad: Beseda.] (In Serbian)
Лудовикос, Никола. (2011.) Евхаристиска онтологија (евхаристиски темељи биђа, као настајања у заедницу, у есхатолошкој онтологији Светог Максима Исповедник). Београд – Карловац: Мартириа.[Loudovikos, Nikolaos. (2011). Eucharistic Ontology (The Eucharistic Foundations of Being as Becoming in Communion in the Eschatological Ontology of St. Maximus the Confessor). Belgrade–Karlovac: Martyria.] (In Serbian)
Мухиќ, Ферид. (1994.) Ноуменологија на телото. Скопје: Табернакул. [Muhić, Ferid. (1994). Noumenology of the Body. Skopje: Tabernakul.] (In Macedonian)
Нов Завет. 2015. Нов Завет. Скопје: Библиско здружение во Македонија.[ New Testament. (2015). New Testament. Skopje: Bible Society in Macedonia.] (In Macedonian)
Св. Максим Исповедник. (2012.) Живот и избор дела. Врнци-Требиње: Манастир Тврдош и Острог.[ St. Maximus the Confessor. (2012). Life and Selected Works. Vrnjci–Trebinje: Tvrdoš and Ostrog Monasteries.] (In Macedonian)
Фуко, Мишел. (2025.) Археологија на знаењето. Скопје: Бегемот.[ Foucault, Michel. (2025). The Archaeology of Knowledge. Skopje: Begemot.] (In Macedonian)
Хусерл, Едмунд. (2010.) Философијата како строга наука & Идејата на феноменологијата. Скопје: Аз-Буки.[ Husserl, Edmund. (2010). Philosophy as a Rigorous Science & The Idea of Phenomenology. Skopje: Az-Buki.] (In Macedonian)
Хамваш, Бела. (1999.) Духовна баштина древног човечанства (том 1). Београд: Дерета.[ Hamvas, Béla. (1999). The Spiritual Heritage of Ancient Humanity (Volume 1). Belgrade: Dereta.] (In Serbian)
Чул Хан, Бајунг. (2016.) Папсано општество. Скопје: Табахон.[ Han, Byung-Chul. (2016). The Burnout Society. Skopje: Tabahon.] (In Macedonian)
Латиница:
Kant, Imanuel. (1976.) Kritika čistoga uma. Beograd: BIGZ.
Dreyfus, Hubert L. (1977.) Šta računari ne mogu. Beograd: Nolit.
Heidegger, Martin. (1985.) Bitak i vreme. Zagreb: Naprijed.
Hegel, Georg Vilhelm Fridrih. 2024. Fenomenologija duha. Beograd: Dereta.
Kierkegaard, Søren. (2024.) Fear & Trembling. Indianapolis/Cambridge: Hackett Publishing Company, Inc.
Merleau-Ponty, Maurice.(1962.) Phenomenology of Perception. London: Routladge & Kegan Paul.
Descartes, René. (1960.) Discourse on Method and Meditations. Indianapolis: Library of Liberal Arts, Bobbs-Merrill Company Inc.
Husserl, Edmund. (1931.) Ideas. New York: Collier.
Preuzimanja
Objavljeno
Broj časopisa
Rubrika
Licenca
Autorska prava (c) 2026 Влатко Деловски
This work is licensed under a Kreativni Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Autori predstavljaju časopisu originalne radove temeljene na rezultatima vlastitih istraživanja. Suautori su osobe koje su u značajnoj mjeri doprinijele radu. Autor (i suautori) šalju članak zajedno s popunjenim Prijavnim obrascem (Paper Submission Form) koji ujedno ima svrhu suglasnosti s objavljivanjem rada.
Časopis prima neobjavljene znanstvene radove. Ne primaju se članci koji u velikoj mjeri ponavljaju već objavljene radove autora. U ponavljanja se ubraja kompilacija, odnosno tekst sastavljen od isječaka iz objavljene monografije ili od isječaka iz nekoliko drugih radova. Nedopustivi su plagijati i pretjerano citiranje tuđih radova (trećina ukupnoga opsega članka, ili više). Svi citati, posuđeni ulomci i građa trebaju biti popraćeni uputnicom na izvornik, odnosno na autora i primarni izvor. U slučaju ako je udio tuđeg teksta prevelik, autoru će se preporučiti skraćivanje citata i proširenje opsega originalnoga teksta.
Autor treba dobiti sva potrebna dopuštenja za korištenje posuđene građe (ilustracije i sl.), a za koja on ne posjeduje autorska prava. Autor jamči da članak ne sadrži podatke koji nisu pogodni za javno objavljivanje, između ostaloga i tajne podatke.
Popis literature obuhvaća samo one bibliografske jedinice i poveznice koje su zaista upotrijebljene tijekom istraživanja i koje su u tekstu
Preporuka je da se u tekstu navedu podaci o financijskoj podršci provedenog istraživanja (ako ona postoji). Također se može navesti i zahvala kolegama koji su pripomogli nastanku rada, a koji nisu suautori.
Predajući uredništvu rukopis i Prijavni obrazac autor je službeno dao suglasnost da se njegov rad objavi u časopisu Filološke studije. Autor je i dalje vlasnik autorskih prava članka. Autori imaju pravo povući članak u bilo kojoj fazi njegova razmatranja (do trenutka njegove objave na internetskoj stranici) uz to da trebaju o tome pismeno obavijestiti uredništvo.
Objava članaka je besplatna. Sadržaj je dostupan uz licencu Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivative Works 3.0 Unported License.
