АМБИВАЛЕНТЕН ОДНОС КОН СОЦИЈАЛИСТИЧКОТО МИНАТО ВО РОМАНОТ ИДОЛ НА ЅИДОТ ОД ЕЛЕНА ФИЛИПОВСКА (Journal of Contemporary Philology, 2026)
Видот социјалистичко уредување, што се воведе во Југославија по Втората светска војна, под раководство на Јосип Броз-Тито, сѐ уште се дискутира од голем број различни гледни точки на територијата на поранешна Југославија. Во контекст на таквите дискусии, беше објавен романот Идол на ѕидот (2020) од Елена Филиповска. Приказната се одвива во современо Скопје, низ алтернативна историја во која Југославија не се распаднала. Со земјата раководи трет маршал, по Тито, кој го продолжува, но и го трансформира социјалистичкото управување, во сѐ подехуманизирана варијанта. Оваа статија истражува како романот конструира дистопија, која потсетува на минатото, а истовремено е заснована врз познатите тропи на дистописката литература: отстранување на деца од родителска грижа за да бидат воспитувани од државата, страв од следење од страна на разузнавачките служби и национализација на приватниот имот. Романот навидум изразува критика кон социјалистичкиот систем. Но, мојата теза во оваа статија е дека идеите што се изразуваат преку наративната структура се многу поамбивалентни и дека романот не е само критички, туку дека зазема посложена позиција кон социјалистичкото минато.
Keywords: дистопија; Југославија; Источноевропски Блок; Централноевропски Блок