Годишен зборник на Филозофски факултет - Скопје
Годишен зборник на Филозофски факултет - Скопје е списание кои се издава еднаш годишно за потребите на наставно-образовната и научната дејност на Филозофскиот факултет во Скопје и вообичаено со објавување на зборникот се обележува роденденот на факултетот. Зборникот се издава периодично од 1948 година до денес и во него е запишана најстарата научна работа во Македонија. Во него се публикуваат изворни и прегледни научни трудови , стручни прилози, прикази на конференции и книги, резимеа на докторски десертации, одбележувања на значајни годишнини, сеќавање за нечиј научен век итн.
Ss. Cyril and Methodius University in Skopje, Faculty of Philosophy
КРИМИНАЛИТЕТ КАЈ МАЛОЛЕТНИТЕ ЛИЦА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА ВО ПЕРИОДОТ 1998-2007
Трудот претставува анализа на основните карактеристики на малолетничкиот криминалитет и кривично правната реакција во Македонија за периодот од 1998-2007 година во сите фази од постапката како и ком- парација водел од споменатиот период со y чеството на малолетните лица во вкупната маса на криминалитетот во Хрватска, Бугарија и Србија. Во трудот е презентирана икривично правната реакција на малолетничкиот криминалитет во Македонија.
Авторско право(c) 2009 Зоран Киткањ https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Книгата „Квалитативни методи“ ги содржи следните 8 поглавја, со по неколку обработени наслови и поднаслови: 1. Што е квалитативно истражување? 2. Вариетети на квалитативни пристапи 3. Планирање на квалитативните истражувања 4. Прибирање податоци 5. Обработка на податоците 6. Карактеристики на добро квалитативно истражување 7. Пишување извештај за спроведено квалитативно истражување 8. Етички прашања во квалитативните истражувања
Авторско право(c) 2009 Николина Кениг https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
РЕГИОНАЛНА СОРАБОТКА ЗА БЕЗБЕДНОСТ И ИНСТИТУЦИИ
Региолализмот и региолалната соработка cè повеќе е предмет на интерес на меѓународната политика. Студената војна и деколонизацијата резултира со воспоставување на регионални организации шрум светот, a крајот на студената војна и напредокот на глобализацијата доведоа до таканаречениот нов регионализам, со воспоставување на бројни регионални соработки, обновување и засилување на активностите на постојните, но и создавање на повеќе суб-региолални организации. Значаен дел на оваа поширока појава е безбедносната соработка на државите од регионот. Некои институции, како НАТО, OEБE и Региолалниот форум на АСЕАН, се првенствено безбедносни организации. Многу регионални и субрегионални организации го премостуваат јазот меѓу традиционалните дефиниции за безбедност и нејзините пошироки концепти кои вклучуваат демократија, човекови права и економски и еколошки прашања. И покрај тоа што многу од нив немаат отворено јасна и директна безбедносна улога, сепак се организирани и функционираат така што сe подразбира дека промовираат стабилност, одбегнување на конфликти и колективна одржливост на нивните заедници, користејќи го пред cè охрабрувањето на државите за интеграција како важен фактор за безбедност во региолот. Некои регионални организации, одиграле важна улога во надминувањето на длабоко вкоренети конфликти меѓу нивните членки, придонесуваат за мирољубиви меѓународни односи, превенција и решавање на конфликти помеѓу и внатре во државите и за консолидирање на демократијата и за заштитата на човековите права. Севкупната ефикасност во нивното функционирање е резултат на воспоставување на нови концепциски модели на регионална безбедносна соработка, развивање форми за покривање со најширок распон на современиот безбедносен спектар и комбнирање на безбедлосни со небезбедносни мерки за стратегиски и оперативни цели.
Авторско право(c) 2009 Зорица Салтировска https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
ИСКУСТВА ОД ОТВАРАЊЕТО НА ТРЕТИОТ КРУГ НА ПРЕГОВОРИ ЗА ПРОШИРУВАЊЕ НА СЕВЕРНОАТЛАНСКАТА АЛИЈАНСА
Со поканата за приклучување на Албанија и Хрватска, отворен е третиот круг на преговори за проширување на Северноатлантската алијанса во периодот од завршувањето на Студената војна па до одржувањето на HATO самитот во Букурешт од 2 до 4 април 2008 година. Во овој труд направен е обид да врз база на анализа на истражуваниот материјал во врска со воената организација (димензионирањето/трошоците, активностите во мировните операции и др.) на земјите од Јадранската група, па и пошироко, ce утврдат реалните состојби како одговор на прашањето за потребата од евентуални корекции, кои би ce ставиле во функција на одбранбените потреби и интереси на Релублика Македонија. При тоа, ce појде од сознанијата и искуствата на земјите, a во врска со воената организација од првата и втората рунда на проширување. Исто така ce појде и од сознанието дека прагот на стандардите за прием ce зголемувал од една до друга рунда на преговори за членство. Како и од сознанието дека од поканата до приемот, па и после приемот е оставен простор за евентуални помали дополнувања на недостатоците.
Авторско право(c) 2009 Синиша Даскаловски https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
МОЖЕМЕ ЛИ ДА ГО НАДМИНЕМЕ ДУАЛИЗМОТ ДУХ-ТЕЛО’? (НЕКОЛКУ СОВРЕМЕНИ ФИЛОЗОФСКИ ТЕОРИИ)
Дуализмот меѓу духот и телото, духот и материјата, претставувал и претставува предизвик за многу автори. Поставени ce голем број теории и секоја од нив тврди дека има решение за овој проблем. Авторот на овој текст прави анализа на неколку современи теории во филозофијата, кои решението на проблемот за одоносот меѓу духот и телото го гледаат во промовирање нов пристап кон овој традиционален филозофски проблем. Во текстот ce прикажани теорииите и ставовите на авторите Мајкл Артур Сајмон, Џон Џ. Смарт, Томас Нејгел и Пол Рикер.
Авторско право(c) 2009 Владимир Давчев https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
CRIMINALITY OF JUVENILES IN REPUBLIC OF MACEDONIA FROM 1998 UNTIL 2007
This paper analize the basic characteristics of juvenile crime as well as penal and law reaction in the Republic of Macedonia for the period of 1998- 2007 year in all fazes of the process. The data from macedonian sample are compared with juvenile deliquents from the total data of criminality in Croatia, Bulgaria, and Serbia, for the same period. Penal and law reaction on juvenile crime in Macedonia is also commented in this paper.
ИНКЛУЗИВИАТА КУЛТУРА ВО РЕДОВНИТЕ УЧИЛИШТА
Инклузивното образовалие е рационален концепт кој ce однесува на севкупна и долготрајна трансформација на институционалните системи во општеството, a особено во образованието. Во оваа трансформација за жал се` уште постојат голем број на важни и нерешени прашања како во теоријата така и во праксата. Со овој труд сакаме да укажеме на значењето на континуираниот развој на инклузивната култура во редовните училишта. Постојат многу аргументи дека инклузивната култура е највлијателниот аспект во инклузијата. Имено, доколку не постои инклузивна култура и клима тогаш ќе можеме да зборуваме за усешна инклузија без разлика на добрата илклузивна политика и пракса. Резултатите од анализата на ставовите на воспитно-образовниот кадар и родителите, покажуваат дека во иднина е потребно да ce посвети поголемо внимание на овој сегмент кој претставува важен предуслов за успешна инклузија на учениците со посебни образовни потреби.
Авторско право(c) 2009 Даниела Димитрова-Радојичиќ https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
ИРОФЕСИОНАЛЕН СТРЕС КАЈ СОЦИЈАЛНИ РАБОТНИЦИ И ПСИХОЛОЗИ ВО СОЦИЈАЛНА ЗАШТИТА И ЗДРАВСТВО
Стресот кој своите корени ги наоѓа и во многу аспекти на професијата, стана сериозно заболувањ е на 20 век и заслуж и да биде наречен „болест на новиот милениум “, a дваестиот век „век на стресот“. Важна улога во живот на човекот има секако професијата, традиционално разбрана како дејност што ja извршуваме за да задоволиме некоја општествена потреба вршејќи одредена општествена функција, за што како надоместок добиваме средства за живот потребни за нас и нашето семејство. Проф есијата го окупира животот на многумина од нас и значително влијае на нашата благосостојба.
Авторско право(c) 2009 Иван Трајков https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
ТЕОРЕТСКИ КОНЦЕПЦИИ КОИ И ПРЕТХОДАТ НА МУЛТИКУЛТУРАЛАТА СОЦИЈАЛНА РАБОТА
Комллексноста на праксата на социјалната работа произлегува од нејзината општествена улога. Во рамките на социјалната работа ce обезбедуваат директната асистенција и заштита на поединците, групите и општествените заедници со што индиректно ce придонесува за (во) одржување на социјалниот ред. Еден од основните проблеми кои ce јавуваат во современата пракса на социјалната работа е поврзан со дихотмониот однос во кој ce наоѓаат концептите на човекови права и социјалната правда од една страна и концептот на човекови разлики од друга страна. Концептот за човечки разлики наметнува почитување на поединостите на културните заедниции на тој начин атакува врз универзалноста и неподвоивоста на човековите права и социјалната правда кои ce издвојуваат како фундаментални постулати на социјалната работа.
УНИВЕРЗАЛНОСТ И НЕПОДВОИВОСТ НА ЧОВЕКОВИТЕ ПРАВА
ИНДИВИДУАЛНА И ГРУПНА ДИМЕНЗИЈА НА СОЦИЈАЛНАТА ПРАВДА
Авторско право(c) 2009 Светлана Трбојевиќ https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
ЖИВОТНИТЕ МАПИ-ТЕХНИКА НА ИНТЕРВЕНЦИЈА ВО КЛИНИЧКАТА СОЦИЈАЛНА РАБОТА
Животните мали претставуваат терапевтска техника во клиничката социјална работа која ги насочува индивидуите или групите да го разгледаат својот живот во поглед на минатото, сегашноста и иднината, притоа да ce фокусираат на погледот што го имаат кон себе си, кон другите, кон своите проблеми и способностите на снаоѓање. Со помош на ова техника клиентот одговара на следниве лрашања: Кој сум јас?; Од каде доаѓам јас?; Каде одам јас?; Како јас ќе стигнам таму?; Каков вид на помош ми е потребна ?. За жал; употребата на животните мапи во клиничката социјална работа останува се` уште неистражено поле, што е сериозен проблем, земајќи ги предвид вредностите што ги има како терапевтски инструмент.
Авторско право(c) 2009 Софија Арнаудова https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Финансиската криза што започна во 2008 година во САД многу бргу ce рашири во глобално поврзаниот пазар прераснувајќи од финансиска во глобална економска криза. Проширувајќи ce и врз реалната економија, кризата ce изрази како ограничувачки фактор на економскиот и социјалниот опстанок. Се поставува прашање дали кризата во натамошните процеси од финансиска и економска ќе ce претвори во социјална и во системска криза што ги доведува во прашање основните постулати на економското и секојдневното работење врз кои базираат пазарните економии. Кои ce можните решенија за справување со кризата и како ce согледуваат влијанијата по одделни земји, ce основните прашања кои ce согледуваат во овој труд. Преку анализа на движењата во одделни економски финансиски параметри, како и преку изразените социјални појави и ризици ce согледуваат насоките во кои може да ce движат државите во барањето на излезни решенија.
Авторско право(c) 2009 Јован Пејковски https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
ДЕФИНИРАЊЕ НА КРИЗАТА И КРИЗНИОТ МЕНАЏМЕНТ
Кризата може да ce одигра cera со мало или никакво предупредување, било каде, било кога. Но, тоа не е секогаш лоша вест. Тоа е реалност. Способноста да се управува променливата ситуација и да ce донесе трезвена одлука што претставува само уште еден на чин на перцепирање на кризниот менаџмент е витална за постигнување успех во критичните пресвртници во животот, политиката, светот... воопшто. Во новонастанатите околности ce јавуваат нови можности за успешно рано управување со кризата. Што претставува кризата? Што претставува кризниот менаџмент? Вебстер ja дефинира кризата како точка пресвртница кон подобро или полошо; одлучувачки момент или пресудно време. Кризниот менаџмент- планирање на кризата, точката пресвртница - е умешноста на отстранување на поголемиот дел од ризикот и неизвесноста со што ви ce овозможува да постигнете поголема контрола врз вашата сопствена судбина.
Авторско право(c) 2009 Сергеј Цветковски https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
ДИЈАПАЗОНОТ HA ВОЕНАТА МОЌ ВО УСЛОВИ HA СОВРЕМЕНАТА ГЛОБАЛИЗАЦИЈА
Процесите на глобализацијата го добија приматот на регулатор на светските случувања. Контроверзите и ривалствата од времето на Студената војна, остави антагонизми кои водеа кон редица војни и конфликти насекаде во светот. Периодите исполнети со осцилации на мир и војна укажаа дека на процесите на глобализацијата и на војната како општествена појава, не треба да ce гледа како на посебни издвоени прашања. Во свет сочинет од земји „класифицирани“ како од Прв, Втор или Трет свет, тешко е да ce пронајде заедничко мирољубиво решение. „Двојните стандарди“ што ги промовира глобализацијата, остава можност од појава на нови конфронтирања помеѓу „силата“, „правата“ и„интересите“ на државите и на меѓународните организации.
Авторско право(c) 2009 Горан Зенделовски https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
НЕЗАКОНСКАТА ТРГОВИЈА СО ОРУЖЈЕ И МУНИЦИЈА KAKO ПОТЕНЦИЈАЛЕН БЕЗБЕДНОСЕН ПРОБЛЕМ
Незаконското производство, преносот и ширењето на мало и лесно оружје и нивното прекумерно насобирање и неконтролираното ширење во многу региони во светот, има широк ранг на хуманитарни и социоекономски последици и претставува сериозна закана за мирот, помирувањето, безбедноста, стабилноста и одржливиот развој на индивидуално, национално, регионално и меѓународно ниво. Овој труд ги проучува динамиките и трендовите на незаконската трговија со мало и лесно оружје, ja идентификува улогата на транснационалниот организиран криминал и ги разгледува мерките за контрола врз незаконскиот трансфер на оружје кои владите, безбедносните институции, и правосудните системи мора да ги преземат за да сe соочат со овој глобален безбедносен проблем.
НЕЗАКОНСКА ТРГОВИЈА СО МАЛО И ЛЕСНО ОРУЖЈЕ
Авторско право(c) 2009 Тања Милошевска https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Брзиот научно-технолошки развој, новите вооружени систсми cè повеќе влијаат на развојот на воената вештина, на чинот на војување во современи услови, на стратегиите и доктринита на современите држави. Имајки го предвид претходно искажаното, во текстот ce обидовме да укажеме на имлликациите од научно-техничкиот тех- нолошкиот развој, примената на оружја конципирани врз основа на новите технологии и нивното револуционерно влијание врз совеременото војување, воените доктрини и воената вештина. Во текстот ce наведни научните откритија (нуклеарната енергија и информатичката технологија) од кои ce развиени нови оружја и системи на оружја кои револуционерно влијаеле не само на промените во начинот на војување туку и во организацијата на вооружените сили и подготовките за војна. Покрај тоа влијаеле и на стратегиите и воените доктрини на земјите кои располагаат со вакви технологии и оружја. Оттука произлегуваат и новите видови на воени дејства како прецизниот удар, информатичката војна, доминантен маневар, вселенско војување и центарорт на гравитација.
Авторско право(c) 2009 Ванчо Кенков https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Основната интенција на презентираниот труд претставува обид за приближување и појаснување на дебатата за енергетската безбедност во рамките на „еволуирачкиот“ НАТО. Состојбите во полето на енергетското снабдување не претставуваат само економска тематика, односно, cè повеќе ги окупираат работните агенди и на другите институции на меѓународната сцена. Поконкретно, трудот ce осврнува на обидот за политизација и секуритизација на енергетското снабдување, вклученоста и улогата на НАТО на полего на енергетската безбедност како и сложеноста во дефинирањето на таквата улога на Алијансата. Трудот ги разгледува аргументите кои одат во прилог на потребата за посериозното инволвирање на НАТО, и ги елаборира почетоците на таквите размислувања во стратегиските документи на Алијансата. Исто така, ce анализирани и елементите кои би можеле да претставуваат „кочница“во јасното дефинирање на местото и улогата на НАТО во енергетската безбедност. Енергетската безбедносна дилема претставува сериозен показател за можните насоки на еволуирањето на Алијансата и нејзиниот иден ангажман во современите меѓународни односи.
Авторско право(c) 2009 Тони Милески https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
КООРДИНАЦИЈА НА СИСТЕМОТ НА НАЦИОНАЛНА БЕЗБЕДНОСТ НА РЕПУБЛИКА БУГАРИЈА
Република Бугарија е држава која го зазема источниот дел на Балканскиот Полуостров и ce граничи со Романија, со Турција, со Србија, со Македонија и во еден дел излегува на Црното Mope. Површината на бу- гарската територија изнесува 110.994 km2, a бројот на жители во 2008 година изнесувал 7.204.689'. Бруто-домашниот производ во 2008 година изнесувал 49,430 ммлијарди УСД. Бруто-националниот производ по глава на жител за 2008 година изнесувал 13.200 УСД. Релублика Бугарија станала независна држава на 3 март 1878 година. До независноста била под Отоманската Империја. Од крајот на Втората светска војна егзистирала како Народна Република Бугарија и била членка на Варшавскиот договор под непосредно влијание на Советскиот Сојуз. По распаѓањето на Варшавскиот договор и на Советскиот Сојуз, Бугарија ce определила за постепено, но трајно приближување кон европските и евро- атлантските структури со цел потполна интеграција во овие структури. Од 1991 година Република Бугарија е парламентарна демократска република на чие чело ce наоѓа претседател. Власта е поделена на законодавна, на извршна и на судска. Законодавната власт ja има Народното собрание, чии 240 пратеници ce избираат на четири години на непосредни избори. Извршната власт и е доделена на Владата, односно на Советот на министри, на чие чело ce наоѓа премиер, кој заедно со членовите на Владата ce избрани од Народното собрание. Судската власт ja врши Врховниот суд, административниот суд и други судски органи. Бугарија е членка на повеќе регионални и меѓународни организации (ООН, ОБСЕ, Меѓународниот монетерен фонд, Светската здравствена организација, Интерпол и др.). На Самитот во Прага во ноември 2002 година Релублика Бугарија доби покана да започне разговори за приклучување кон НАТО. Комплетната процедура заврши во алрил 2004 година во Вашингтон кога Република Бугарија ce стекна со статусот на полноправен член на НАТО. Бугарија ja претстави својата кандидатура за членство во Европската унија на 14 декември 1995 година. Релублика Бугарија стана членка на ЕУ во 2007 година.
Авторско право(c) 2009 Оливер Бакрески https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
ЕТИОЛОШКИ КАРАКТЕРИСТИКИ НА ТРАНСНАЦИОНАЛНИОТ ОРГАНИЗИРАН КРИМИНАЛ И КОРУПЦИЈАТА И НИВНОТО ВЛИЈАНИЕ ВРЗ НАЦИОНАЛНАТА И ТРАНСНАЦИОНАЛНАТА БЕЗБЕДНОСТ
Транснационалниот организиран криминал и корупцијата во новиот меѓународен амбиент cè noчесто и поуспешно ги„елиминираат“ националните државни граници и постануваат една од најсериозните современи глобални безбедносни закани. Примарниот предизвик за анализирање на етиолошките карактеристики на транснационалните безбедносни закани е детерминирањето кои од нив сe најопасни за националната и меѓународната безбедност.
Авторско право(c) 2009 Митко Котовчевски https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
ИНДО-ЕВРОПСКИ ХИДРОНИМСКИ ОСНОВИ ВО МИКЕНСКИОТ ГРЧКИ ДИЈАЛЕКТ
Во микенскиот грчки дијалект познат од натписите на плочки и вази пишувани со Линеарното Б лисмо, ce среќаваат хидронимски основи: *ab-‘вода, река*Нрро- ‘вода, ток’, *H1ekwo- ‘вода’ и *wed- ‘влажно место, вода ’ како наследство од еден општ индо-европски јазик. Предложената етимологија за грчкиот хидроним ‘Ασωπός дека потекнува оди.-е. корел *Нрро- ‘вода, ток’, врз основа на микенските сведоштва од Khoc(KN) во кои се јавува со лабиовеларен призвук -qi- (=-qwi~):a-s°-qi-j°/Äsöqwios/:rp. ‘Ασώπιος (м.личноиме ‘ЦрноРечанин') од топонимот Ασωπός, истата мора да сe ревидира и да сe доведе во врска со и.-е. корен *H7ekvo- ‘вода, река ’ од *äso-*HJ<wo- < i.-e. *nsyo- *Hpkwο-, во значење *nsyo-H2ekwo- ‘Црна Река ’ За микенската форма wi-du-ru-ta / Widumtas/: гр. *‘1δυρύτας ~ Ίδυρίτης, авторот смета дека е добиена по пат на секундарна дисимилација на вокалите -υ- ν- во -υ-1- одл.е.корен *wedu- ‘вода, живот’, (cf. Widuro/ Wiöuros/~ Ύδυρος).
Авторско право(c) 2009 Миодраг М. Тодоровиќ https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Божилакот (arcus pluviiis), со совршената полукружна форма, извонредниот спектар од бои и протегањето меѓу небото и земјата, кај сите народи развил богата симболика, што оставила траги во јазикот и културата. Ваквата развиена семантика е сочувана и во традицијата на речиси сите словенски народи, па и во македонската, каде лексемите означители на оваа атмосферска појава ce чини дека имаат специфична етимолошка провениенција.
Авторско право(c) 2009 Валериј Софрониевски https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
ТЕРМАЛНИТЕ КОМПЛЕКСИ ВО РИМСКИТЕ СТАНБЕНИ ОБЈЕКТИ
Текстот укажува на важната улога што ja имале бањите во римскиот свет. Покрај јавните бањи особено биле значајни и бањите што претставувале составен дел од римските градски куќи и вили, a посебно бањите во составот на приградските и рустичните вили. Освен нивната улога во одржување на хигиената, бањите претставувале и место за релаксација, дружење и истакнување на општествената моќ на благородништвото. Оформени по углед на грчките палајстри, тиe ce претвориле во обележје на римската архитектура и римскиот начин на живеење. Новите консгруктивни елементи, куполите и хипокаусниот систем за загревање ce неразделно врзани за римската архитектура и култура. Во римските градови во Р. Македонија, како на пример во Стоби, Скупи, Хераклеја, освен јавните бањи ce сретнуваат и куќи што во својот состав ги вклучувале и бањите. Бањите ce составен дел и од повеќето приградски и рустични вили распространети низ територијата ла Р. Македонија.
Авторско право(c) 2009 Дафина Герасимовска https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
АНДРЕА ПАЛАДИО (1508-1580) И СЛИКАРСКОТО ИСКУСТВО НА КЛАСИЧНАТА АРХИТЕКТУРА
Големиот јубилеј- 500 години од раѓањето на големиот ренесансен архитект Андреа Паладио продолжува да ce слави со различни активности и оваа година и да го актуелизира неговото значење во европкски и светски рамки. И ако предмет на бројни истражувања, формулата за безвременоста и огромниот успех на неговата архитектура, имитирана низ столетијата до денес, е вистинска енигма. Ce поставува прашањето дали тој ја прочисти, поедностави и најпосле на специфичен начин примени класичната теорија за пропорциите и модуларното градителство на Витрувиј, одговарајќи со тоа на потребите на своето време ? Но, неговото едноставно, а сепак алхемиско решение ги надминува временските граници на неговото доба и допира до нашето. Можеби одговорот ce наоѓа во фактот дека Паладио не е само архитект, туку по сензибилитетот и сликар, чувствителен на светлоста и нејзините ефекти. Оттука не изненадува неговата блискост со сликарите на неговото време, од кои некои биле негови соработници, како Паоло Веронезе. На Паладиевата безвременска класична архитектура нема да останат рамнодушни ни сликарите на XVIII век, особено Каналето, Ѕукарели, Гварди, Пиранези и многу други.
Авторско право(c) 2009 Татјана Филиповска https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
СКОРПИОН KAKO АМБЛЕМ НА ВОЈНИЧКИ ПРСТЕН ОД ВОДОЧА
Ha ова место ce изнесуваат и ce образложуваат аргументите кои одатво прилог на хипотезата за професионалната ознака на еденпрстен од некрополата во Водоча кај Струмица. Наведениот прстен е едноставен, излеан од бронза, но на главата, која служела икако печат, има врежана претстава на скорпион. Деталната анализа упатува на тоадека неговиот носител, веројатно, бил членна војничката посада којашто маневрирала со опсадните, фрлачки постројки наречени „скорпиони“. 1- лост 2- проентилц 3- прл/ίλ ^•ПрИ^рКУбАЧ 5-ше b-сопирачка По своите морфолошки особини. овојпрстен припаѓа на доцниот ХIV век, со тоа што тој секако, ce употребувал и во првата половина на XV век.
Авторско право(c) 2009 Елица Манева https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
ПОЛИТИКА НА КРАЛСТВОТО СХС/ЈУГОСЛАВИЈА КОИ МИГРАЦИОНИТЕ ДВИЖЕЊА НА ТУРСКОТО И МУСЛИМАНСКОТО НАСЕЛЕНИЕ ОД ВАРДАРСКИОГ ДЕЛ НА МАКЕДОНИЈА 1918-1941 ГОДИНА
Воените порази и повлекувањето на Османлиското царство од балканските земји во XIX и почетокот на XX век биле причина за значајни етнички и демографски промени на Балканот. Иселувањето на турското и муслиманското население од Македонија по Балканските војни било само продолжение на еден подолготраен процес, кој претходно ce одвивал во соседните земји. Од Вардарскиот дел на Македонија ce иселувале како Турците, така и дел од Македонците муслимани и Албанците. По создавањето на Кралството на СХС/ Југословиаја, југословенските влади, особено во триесетите години настојувале по примерот на Грција, Бугарија и Романија да склучат договор со Турција за организирано иселување на дел од турското, но и друго муслиманско, пред ce` албанско население. Во 1938 година југословенската и турската влада потпишале Конвенција за иселување на 40.000 турски и муслимански семејства од територијата на Југославија, односно од Македонија и Косово. Заради внатрешниге отпори, надворешните притисоци и почетокот на Втората светска војна оваа Конвенција не била ратификувана од двете земји.
Авторско право(c) 2009 Борче Илиевски https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
ВМРО-РЕАЛНА ОПАСНОСТ ИЛИ ИЗГОВОР ЗА РЕПРЕСИВНИ МЕРКИ?
Во периодот меѓу двете светски војни, политичко-безбедносната состојба во Македонија под српска власт била главен предмет на интересна безбедносните и разузнавачките служби на Кралството на СХС (Југославија). Тајните елаборати и извештаи што ce подготвувале во Министерството за внатрешни работи на југословенската држава ja посочувале македонската организација ВМРО како еден од главните фактори на нестабилност во Вардарска Македонија. За тоа, српските безбедносни фактори постојано ce занимавале со изработка на државна стратегија за борба против ВМРО и другите организации во македонското револуционерно движење. Преку добро подготвени пропагандни активности, владата на Кралството ла СХС (Југославија) успеала да го придобие јавното мислење и да ги оправда репресивните мерки што ce преземале во Македонија под српска власт, под изговор дека тиe ce насочени против ВМРО како антисрпска и антидржавна организација.
Авторско право(c) 2009 Никола Жежов https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
ЛОКАЛНАТА ВЛАСТ ВО СРЕДНОВЕКОВНАТА ЖУПА ПОЛОГ: ПРЕТСТАВНИЦИ И НИВНИ ИНГЕРЕНЦИИ
Во периодот од крајот на XIII век и во текот на првата половина на XIV век на територијата на жупата Полог, во тој временски интервал во составот на српската држава, изворно ce засведочени неколку претставници на локалната власт кои извршувале конкретни должности: севасти-учесници во судски спорови: а.) член на суд, б.) сведоци; прахтор-даночен чиновник; кнез-помошник на кефалијата или селски старешина; винар-собирач на данокот од вино; травничар-собирач на данокот од ползуваните државни пасишта; кефалија-во ранг,,општ“ кефалија, управник на полошката жупа; челник-управник на неколку селски населби.
Авторско право(c) 2009 Бобан Петровски https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
По прогласувањето на независноста на Релублика Македонија во 1991 година нашата држава се соочува со еден навидум нелогичен проблем- неприфаќање на уставното име од страна на Релублика Грција. Нашите соседи тврдат дека користењето на името Република Македонија подразбира територијални претензии кои грчкиот регион Македонија. Понатаму слушаме тврдења дека имаме аспирации кон дел од грчкото културно и историско наследство, особено кон оној дел поврзан со антиката. Сето тоа наметна една потреба за проучување на гледиштата на грчките интелектуалци во минатото за античка Македонија, поточно дали секогаш Македонија и нејзиното античко минато било сметано за грчко. Исто така постојат интересни видувања на грчки политичари, дипломати и интелектуалци за населението во Македонија пред Првата светска Војна. Токму овие видувања ce цел ла овој прилог.
Авторско право(c) 2009 Далибор Јовановски https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
НЕОФИЦИЈАЛНИ СТАВОВИ ОД ОФИЦИЈАЛНИ БУГАРСКИ ЛИЧНОСТИ И ИНСТИТУЦИИ ЗА МАКЕДОНСКИОТ ИДЕНТИТЕТ ОД КРАЈОТ HA XIX И ПОЧЕТОКОТ HA XX ВЕК
Во овој прилог презентираме неколку изјави од официјални бугарски личности и претставници на институции во врска со македонскиот идентитет. Тие недвосмислено потврдуват дека претставниците на официјалните бугарски институции биле свесни за посебниот македонски идентитет иако официјално сите ja застапувале, поддржувале и доследно ja бранеле и спроведувале тезата за бугарскиот карактер на македонското население. Наведениве примери ги обезвреднуват приговорите на бугарската историографија дека македонската нација е коминтерновска твроба, измислица на скопските или србокомунистички историчари, дека терминот Македонец ce користел како географска одредница, a не за означување етничка припадност, дека тоа е продукт на македонизмот - протежирал од Стојан Новаковиќ, па дури и на неомакедонистите. Меѓутоа, примерите што ги приведуваме ce од релевантни и компетентни бугарски институции или нивни претставници за кои таквите квалификации немаат место.
Авторско право(c) 2009 Ванчо Ѓорѓиев https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
ИСТОРИСКИ И СОВРЕМЕНИ МАКЕДОНСКИ ПАРАДОКСИ - СЛУЧАЈОТ HA ВЕНКО МАРКОВСКИ
Во трудот ce анализараат одделни аспекти на контроверзите создадени околу личноста на Венко Марковски како прв современ македонски поет, учесник во НОВ, сталинов идолопоклоник и национален дисидент. Со оглед на обемноста на темата и сложеноста на толкувањата кои се резултат на повеќе фактори, како: инволвираноста на политиката, состојбата на архивските фондови (во сеф или фризирани), фабрикувани документ, различни улоги на современиците на случувањата и нивните субјективни оценки/проценки итн., тука ќе ce задржиме, главно, на дел од „македонската фаза“ ‘на дејноста на Венко Марковски. Ce работи за периодот од неговото вклучување во Народноослободтелната борба на македонскиот народ во текот на Втората светска војна до напуштањето на татковината, односно до емиграцијата во НР Бугарија. Притоа, во центарот ќе биде прашањето: Зошто ce случи трансформацијата на Венко Марковски?
Авторско право(c) 2009 Виолета Ачкоска https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
КИИА ОД ПОЧЕТОКОТ ДО 70-ТИТЕ ГОДИНИ НА XX ВЕК
Народна Република Кина игра голема улога во современиот свет. Нејзината историја во XX век е полна со крвави настани во борба за отстранување на странското влијание. Исто така внатре во Кина ce воделе долги војни кои однесле голем број на жртви. Во овој период ce истакнале повеќе личности кои оставиле белег во современата историја на НР Кина. НРКина во текот на овој период извршила безбројни реформи кои ce одразиле на економската ситуација внатре во земјата особено ова било карактеристично во периодот по Втората светска војна. Воисто време Кина води активна надворешна политика за пробив во надворешниот свет.
Авторско право(c) 2009 Маргарита Пешевска https://creativecommons.org/licenses/by/4.0