EthnoAnthropoZoom is a peer-reviewed scholarly journal published by the Institute of Ethnology and Anthropology at the Faculty of Natural Sciences and Mathematics, Ss. Cyril and Methodius University in Skopje. The journal publishes original research in ethnology, socio-cultural anthropology, linguistic anthropology, and theoretical anthropology, as well as in closely related disciplines. All submitted manuscripts undergo a rigorous double-blind peer-review process, in which both authors and reviewers remain anonymous. Reviews are carried out by subject specialists from North Macedonia and the international academic community. The journal publishes articles in Macedonian and English. Priority is given to original scientific contributions by domestic and international authors addressing ethnological and anthropological questions related to Macedonia, either as primary case studies or within broader comparative frameworks. Submissions that examine the wider Southeast European region are also welcome. As part of the project Audio Library of the Institute of Ethnology and Anthropology – Audio Journal EthnoAnthropoZoom, the first six issues of the journal were additionally produced in MP3 format in the Macedonian language. By expanding the journal’s content into audio form, the editorial team aims to improve accessibility and reach broader audiences, including visually impaired users. The project was supported through the Open Call for Cultural Programs and Projects of the City of Skopje (2018). _________________________________________________________ ЕтноАнтропоЗум е рецензирано научно списание што го издава Институтот за етнологија и антропологија при Природно-математичкиот факултет на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје. Списанието објавува оригинални научни истражувања од областа на етнологијата, социо-културната антропологија, лингвистичката антропологија и теориската антропологија, како и трудови од сродни научни дисциплини. Сите поднесени ракописи поминуваат низ строга двојно анонимна (double-blind) рецензентска постапка, при што идентитетот на авторите и на рецензентите е меѓусебно непознат. Рецензирањето го вршат стручни оценувачи од земјата и од меѓународната академска заедница. Трудовите во списанието се објавуваат на македонски и на англиски јазик. Предност имаат оригинални научни прилози од домашни и странски автори што обработуваат етнолошки и антрополошки прашања поврзани со Македонија, како самостојни студии или во поширок компаративен контекст. Се прифаќаат и трудови што се однесуваат на поширокиот регион на Југоисточна Европа. Во рамките на проектот „Аудио библиотека на Институтот за етнологија и антропологија – аудио списание ЕтноАнтропоЗум“, првите шест броеви на списанието се објавени и во аудио (MP3) формат на македонски јазик. Со проширувањето на содржините во аудио форма, уредништвото има за цел да ја зголеми достапноста и да допре до поширока публика, вклучително и лица со оштетен вид. Проектот е поддржан преку Јавниот повик за програми и проекти од областа на културата на Град Скопје (2018).
Institute of Ethnology and Anthropology, Faculty of Natural Sciences and Mathematics, "Ss. Cyril and Methodius" University in Skopje. Archimedova 3 str., Gazi Baba, Skopje
The paper deals with an interesting social phenomenon, which is at the same time a sensitive issue and refers to marriages between Albanians of different faiths: Christian Catholics and Muslims. During the elaboration of the topic, materials were collected through field research conducted in several villages and towns in Kosovo. The text aims to offer a specific approach to mixed marriages, especially when it comes to two different religions, and to see the general norms that arise from a religious point of view. Тhe current research on mixed religious marriages in Kosovo recognizes the period after the Second World War as the period when most religious mixed marriages took place and marriages between members of different nationalities. In Kosovo, in the socialistic period when it was part of SFR Yugoslavia, intercultural, economic, and social communication developed between the various groups living in the area. It was a period of a severe general crisis, a period when the vast migration from village to city began, mainly due to economic reasons and the need for labor, which, in addition to employment, created conditions for more significant social emancipation and modernization of society, which contributed people to meet, mingle and enter into mixed marriages.
Авторско право(c) 2021 ЕтноАнтропоЗум https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
Во трудот се обработува еден интересен општествен феномен, кој во исто време е и чувствително прашање, а се однесува на склучување бракови помеѓу Албанци со различна вероисповед: христијани католици и муслимани. При обработката на темата се користени материјали што се прибирани со теренско истражување реализирано во неколку села и градови во Косово. Текстот има цел да понуди еден специфичен приод кон мешаните бракови, посебно кога станува збор за две различни религии, како и да се воочи кои се општите норми што произлегуваат од религиозното гледиште. Во досегашните истражувања на религиски мешаните бракови на Косово, периодот по Втората светска војна се препознава како период кога најмногу се склопувале религиски мешани бракови, како и бракови помеѓу припадници на различни националности. Во Косово, во периодот кога тоа било дел од СФР Југославија, меѓукултурната, економската и социјалната комуникација се развивала меѓу различните групи што живееле на тие простори. Тоа било период на една тешка сеопшта криза, период кога започнала огромната миграција од село в град, главно поради економски причини и потребата од работна сила, со што, освен за вработување, се создале услови за пообемна општествена еманципација и модернизација на општеството, што придонесло луѓето да се запознаваат, да се мешаат и да стапуваат во мешани бракови.
MIGRATIONS IN THE SKOPJE VALLEY IN THE 19TH CENTURY – BETWEEN JOVAN F. TRIFUNOSKI’S ANTHROPOGEOGRAPHIC RESEARCH AND THE HISTORICAL SOURCES
In the paper, the comparison is drawn between Yugoslav anthropogeographer Jovan F. Trifunoski’s anthropogeographic research done in the Skopje Valley from the late 1940s to the late 1960s and the published authentic census archive material from the period of the Ottoman rule. Trifunoski’s research is thorough and detailed. However, regarding migrations, especially the migrations of the Albanian population, inevitable imprecision and mistakes can be noted. The migrations and the locals’ oral tradition concerning these processes are illustrated in several Skopje villages. Compared to the Ottoman census records of the 1830s and the 1840s, this information is frequently blurry and imprecise, and at times inaccurate.
МИГРАЦИИТЕ ВО СКОПСКАТА КОТЛИНА ВО XIX ВЕК – ПОМЕЃУ АНТРОПОГЕОГРАФСКИТЕ ИСТРАЖУВАЊА НА ЈОВАН Ф. ТРИФУНОСКИ И ИСТОРИСКИТЕ ИЗВОРИ
Во текстот се споредуваат антропогеографските истражувања на југословенскиот антропогеограф Јован Ф. Трифуноски вршени во Скопската Котлина од крајот на четириесеттите до крајот на шеесеттите години на XX век со објавените изворни османски пописни архивски материјали. Истражувањата на Трифуноски се темелни и детални, меѓутоа, во однос на миграциите, особено кај албанското население, се забележуваат одредени непрецизности и грешки. Преку примерот на неколку скопски села се бележат миграционите движења и усната традиција кај населението за иселувањата и доселувањата, која, споредена со османската пописна евиденција од триесеттите и четириесеттите години на XIX век, честопати е замаглена, непрецизна, а неретко и неточна.
SUFISM - ESOTERIC INTERPRETATION OF ISLAM
This paper presents the basic principles of the esoteric side of Islam, known as Sufism. It aims to get the general public better acquainted with Sufism and its fundamental doctrine; to highlight the esoteric and Islamic type of mysticism in an attempt to reduce misunderstanding about specific phenomena which, due to ignorance towards a particular culture or religious community, can quickly arise making the said group or an individual subject to hatred and intolerance.
СУФИЗАМ – ЕЗОТЕРИЧНАТА ИНТЕРПРЕТАЦИЈА НА ИСЛАМОТ
Во овој труд се претставени основните принципи на езотеричната страна на исламот, позната како суфизам. Неговата цел е запознавање на пошироката јавност со суфизмот и неговата основна доктрина, како и расветлување на овој езотеричен дел од исламот во обид да се намали недоразбирањето за одредени појави, бидејќи поради незнаење кон одредена култура или верска заедница лесно може односната група или индивидуа да биде предмет на омраза и нетолеранција.
WAITING AND HOPING IN POSTSOCIALIST MACEDONIA: between Yugoslav socialism and the European Union
The text deals with the changes in Macedonian society after the fall of Yugoslav socialism and the creation of a new independent Republic of Macedonia. The text also shows how Macedonian citizens project their future in a country that has been mired in geopolitical uncertainty for the last thirty years, which was crucial for shaping the past and future development of the country.
ЧЕКАЈЌИ И НАДЕВАЈЌИ СЕ ВО ПОСТСОЦИЈАЛИСТИЧКА МАКЕДОНИЈА: помеѓу југословенскиот социјализам и Европската Унија
Tекстот се занимава со промените во македонското општество по падот на југословенскиот социјализам и создавањето на нова независна Република Македонија. Текстот исто така ги покажува начините на кои македонските граѓани ја проектираат својата иднина во земја што во последниве триесет години беше заглавена во геополитичка неизвесност, која беше пресудна за обликувањето на минатото и идниот развој на државата.
HEROES ON PEDESTALS AND “HEROINES OF OUR TIME” AT THE WOMAN FIGHTER PARK. CONFLICTING FORMS OF COMMEMORATION AND VISIBILITY IN SKOPJE
During the past decade, the urban regeneration project Skopje 2014 imposed significant changes on the city center and extensively reconstructed cultural heritage. Moreover, the project established–or reinforced–a gendered concept of national identity, according to which women were required to reproduce and mother the nation primarily. This text focuses on the negotiation between official and unofficial heritage, memory, and visibility in the past ten years in Skopje. It follows female and LGBTQIA actors as they engage in convergences and juxtapositions with official, alternative, or subversive artifacts of heritage and public spaces ascribed with non-inclusive meanings. In order to do this, the text takes the readers through public spaces in Skopje, starting from the Northern bank of Vardar and continuing to the Woman Fighter Park, which, despite its name, currently hosts sculptures honoring mostly male heroes. In continuation, it takes readers to a peculiar living room ornamented with portraits of contemporary heroines. Finally, with some additional input from authoritarian monumental painting, it recognizes the power of painting to enchant, commemorate and glorify, and finds that gallery painting can extend threads to public space. It thus returns to the park accompanied by a double portrait to examine artist-activist practices to a socialist monument. In the end, it joins the first Pride Parade in Skopje, under the gaze of the masculine sculptures in the park.
ХЕРОИ НА ПИЕДЕСТАЛИ И „ХЕРОИНИ НА НАШЕТО ВРЕМЕ“ ВО ПАРКОТ „ЖЕНА БОРЕЦ“. КОНФЛИКТНИ ФОРМИ НА КОМЕМОРАЦИЈА И ВИДЛИВОСТ ВО СКОПЈЕ
Во текот на последната декада проектот за урбана преродба Скопје 2014 наметна значителни промени во центарот на градот и значително го реконструира културното наследство. Овој проект го утврди, односно го зајакна родовиот концепт на националниот идентитет според кој од жените се бара да обезбедат размножување на нацијата и да бидат мајки на нацијата. Овој текст се фокусира на преговарањето помеѓу официјалното и неофицијалното наследство, сеќавањето и видливоста во последните десет години во Скопје. Текстот ги следи женските и ЛГБТКИА-активисти додека се здружуваат во спротивставувањето на официјалните, алтернативните или субверзивните артефакти на наследството, како и на јавните простори на кои им се припишува неинклузивно значење. За да го направи тоа, текстот ги носи читателите низ јавните простори на Скопје, почнувајќи од северниот брег на Вардар и понатаму до паркот „Жена борец“, во кој, и покрај името што го носи, во моментов има скулптури што ги слават главно машките херои. Во продолжение, текстот ги носи читателите во една посебна дневна соба украсена со портрети на современи хероини. Токму тука и со одредени дополнувања од авторитарното монументално сликарство, текстот ја препознава моќта на сликањето да воодушеви, да обележи и да прослави и во исто време ни открива дека галериското сликарство може да ги протне своите нишки во јавниот простор. Текстот на крајот се враќа во паркот во придружба на двоен портрет со цел да ги истражи практиките на уметниците и активистите во однос на социјалистичките споменици. На крајот се придружува на првата Парада на гордоста во Скопје, која ја следат погледите на мажествените скулптури во паркот.
THE DEPICTION OF ROMA IN THE MACEDONIAN ETHNOLOGICAL AND ANTHROPOLOGICAL LITERATURE
A relatively small number of ethnological papers deal with the Roma in the Balkans, including Macedonia. In this paper, the idea is to present how the scientific interest in Roma issues increased than how the image of the Roma was conceived in Yugoslavian literature. This image was then transferred to the Macedonian ethnological, anthropological literature. The analysis has used ethnographic papers and proceedings dedicated to the Roma in the period of the Socialist Federal Republic of Yugoslavia (SFR Yugoslavia) in the '70s, '80s, and '90s, and papers about the Roma, published in the Republic of Macedonia since its independence in 1991. In some of these papers, one can notice how the ethnologists and anthropologists build their image of the Roma in several directions. First, at the very beginning in the Yugoslavian, and then in Macedonian ethnology and anthropology, which copied the same model, the importance of researching the Roma as an important Yugoslavian nationality is stressed. On the other hand, an image of the Roma as the Yugoslavian 'otherness' is being built, followed by recommendations that ethnologists from the Roma community should research it. As a result of the efforts to employ Roma ethnologists at a Yugoslavian level, most of the Macedonian researchers who started dealing with the Roma community are Roma-educated in Yugoslavia. After the dissolution of SFR Yugoslavia and the concept of a Yugoslavian nationality, made up of brotherly peoples and minorities, the idea of the Roma 'otherness', through the concept of Roma national tradition, lives on within the national programs of the Balkans. Moreover, the concept of Roma 'otherness', stemming from Yugoslavian ethnology, endures in Roma's researchers works in modern Macedonian ethnological literature.
ПРЕТСТАВАТА ЗА РОМИТЕ ВО МАКЕДОНСКАТА ЕТНОЛОШКА И АНТРОПОЛОШКА ЛИТЕРАТУРА
Релативно е мал бројот етнолошки текстови што се занимаваат со теми поврзани со Ромите на Балканот и во Македонија. Во овој текст, идејата е да се види како се зголeмувал интересот за Ромите и како потоа се градела претставата за Ромите во југословенската, а од југословенската се пренесла сликата во македонската етнолошка и антрополошка литература. За таа цел, во анализата се користени етнографски текстови и зборници посветени на Ромите во периодот на СФР Југославија во 70-тите, 80-тите, 90-тите години, како и текстови за Ромите објавени во Р Македонија од нејзината независност во 1991 г. до денес. Во дел од овие текстови може да се забележи како етнолозите и антрополозите во своите истражувања ја градат претставата за Ромите во неколку насоки. На самиот почеток во југословенската, а потоа со преземање на истиот модел и во македонската етнологија и антропологија се потенцира важноста да се истражува за Ромите како важна југословенска националност, а од друга страна се гради претстава за Ромите и ромската заедница како југословенска „другост“ со препорака дека би требало да биде истражувана од етнолози што ќе произлезат од заедницата на Ромите. Како резултат на мотивацијата на југословенско ниво да се ангажираат и Роми етнолози, најголем дел од македонските истражувачи што почнале да се занимаваат со ромската заедница се Роми едуцирани во југословенскиот период. По распаѓањето на СФР Југославија и концептот за југословенската националност составена од братските народи и народности, во рамките на балканските национални програми продолжува да егзистира концептот за ромската „другост“ преку концептот народна традиција кај Ромите. Овој концепт на ромската „другост“ од југословенската етнологија продолжил да се провлекува во текстовите кај Ромите истражувачи во современата македонска етнолошка литература.
THE GROUND WAS TREMBLING WHOLE NIGHT. Memories and stories of the Skopjans about the devastating earthquake in 1963
On the 26th of July tremendous earthquake occurred, which destroyed around 80 percent of the city. More than 1,070 people died. However, memories of people who survived it are still very lively. Besides all damage that was left behind, it also lit up solidarity from all around the globe. Donations and help came from many countries. The article will focus on life stories and memories of how they remember happening before, during, and after the earthquake. Today we can still find reminders that show us that difficult period, such as a broken clock at the Old Railway Station.
ЗЕМЈАТА СЕ ТРЕСЕШЕ ЦЕЛА НОЌ. Сеќавања и приказни на скопјани за катастрофалниот земјотрес во 1963 година
На 26 јули 1963 година се случи силен земјотрес, кој уништи околу 80 проценти од градот. Повеќе од 1 070 луѓе ги загубија животите. Сеќавањата на луѓето што го преживеаја земјотресот сè уште се многу живи. И покрај огромната штета што ја направи земјотресот, тој исто така ја поттикна солидарноста на светот. Донации и помош пристигнувале од многу држави. Во текстот ќе се фокусирам на животните приказни и сеќавања за периодот пред, за време и по земјотресот. Денеска сè уште постојат потсетници што посочуваат на тешкиот период, како што е застанатиот часовник на старата железничка станица.
MACEDONIAN NORTH BORDER – POLITICS AND REFLECTIONS. ON THE MEMORIAL CENTER OF ANTI-FASCIST ASSEMBLY FOR THE PEOPLE’S LIBERATION OF MACEDONIA (AAPLM) IN PELINCE, THAT MARKS MACEDONIAN RECENT PAST
After the independence of the Republic of Macedonia, one of the issues in the sequence of the problematization of Macedonian national identity, of the Macedonian state and Macedonians, internally and by the neighboring states and nations, was the problem of obstruction of the celebration of the jubilees related to the Anti-Fascist Assembly for the People's Liberation of Macedonia (AAPLM) at the Monastery St. Prohor Pcinjski in Serbia settled on the North Macedonian Serbian borderline, now, officially in Serbia. As a result, Macedonia started to consider alternatives for celebrating the anniversaries of AAPLM openly. Thus, in 2004 the construction of the memorial Center of AAPLM in Pelince, a location only a few kilometers away from the Serbian-Macedonian border and few kilometers from the Monastery St. Prohor Pcinjski. However, instead of closing this problematic issue, this Center opened new debates, interpretations, and readings of Macedonian national history and identity.
Memorial Center dedicated to Anti-Fascist Assembly for the People's Liberation of Macedonia (AAPLM)
МAКЕДОНСКАТА СЕВЕРНА ГРАНИЦА - ПОЛИТИКИ И РЕФЛЕКСИИ. ЗА МЕМОРИЈАЛНИОТ ЦЕНТАР НА АСНОМ ВО ПЕЛИНЦЕ СО КОЈ СЕ ОДБЕЛЕЖУВА МАКЕДОНСКОТО ПОБЛИСКО МИНАТО
По прогласувањето на независноста на Република Македонија, во низата проблематизирања на македонскиот национален идентитет, на македонската држава и на Македонците, како одвнатре така и од страна на соседните држави и народи, се најде и опструирањето на непреченото одбележување на годишнините од одржувањето на Антифашистичкото собрание на народното ослободување на Македонија (АСНОМ) во манастирот Св. Прохор Пчињски откако тој, и официјално, по воспоставувањето на меѓународната граница помеѓу Македонија и другиот дел од Југославија, во почетокот на 90-тите години, остана во делот на Србија. Како резултат на тоа, во Македонија започна сè поотворено да се размислува за изнаоѓање алтернативи за одбележувањето на годишнините од АСНОМ. Така, во 2004 г. започна реализирањето на изградбата на Меморијалниот центар на АСНОМ во Пелинце, локација оддалечена од српско-македонската граница само неколку километри и неколку десетини километри од манастирот Св. отец Прохор Пчињски. Сепак, изградбата на овој центар, наместо да го затвори ова проблематично прашање, се чини дека во македонската јавност отвори нови дебати, толкувања, интерпретирања на македонската национална историја и идентитет.
Меморијален центар посветен на Антифашистичкото собрание на народното ослободување на МакедонијA
AFFECTIVE POLITICS OF THE “AUTONOMOUS ZONE”: FROM MELANCHOLIA TO EMPOWERED POLITICAL ACTION
The paper examines the political potential of melancholia as part of the affective politics of the "Autonomous Zone," an action implemented by the Student movement "Student Plenum" in 2015 in Macedonia. The main focus is on the affective potential of the "Autonomous zone" as a temporary, embodied, and enacted political practice. In the beginning, the focus is on the psychoanalytic concept of melancholy and its social aspect. Then, the social aspect of the affectivity of melancholy is presented as a marginalized position. The example used here refers to the melancholic and marginalized status of the students in Macedonian society before the student movement. Further, the theoretical framework draws from the contemporary interdisciplinary approach towards embodied and enacted social participation in a shared world. It is a phenomenological perspective towards social action that incorporates intersubjectivity, intercorporeality, and interaffectivity. This approach is then used as the ground for analysis of the affective politics inspired by the work of Silvia Federici and her claim that reproductive work and sphere can serve as a potential for political imagination and anti-capitalist social transformation. The research and analysis are implemented on the specific part of the Students movement in Macedonia "Student Plenum" from 2015, embodied and enacted through the occupation of the University named "Autonomous Zone." The Autonomous zone lasted for two weeks, during which the students organized the life in and the space of the Philosophical and Philological Faculties on the University campus of "St. Cyril and Methodius" in Skopje. The analysis follows embodied and enacted experiences of affects, space, intimacy, dialogue, solidarity, and responsibility as central aspects of the affective politics, which they used as political tools and personal transformation capacity. The analysis shows that students' affective experiences during the occupation were the core aspect of the transformation of their melancholic experience and marginalized social position.
АФЕКТИВНИ ПОЛИТИКИ НА „АВТОНОМНАТА ЗОНА“: ОД МЕЛАНХОЛИЈА ДО ЗАЈАКНАТА ПОЛИТИЧКА АКЦИЈА
Текстот го истражува политичкиот потенцијал на меланхолијата како дел од афективните политики на „Автономната зона“, активност имплементирана од студентското движење „Студентски пленум“ во 2015 година во Македонија. Главниот фокус се однесува на афективниот потенцијал на „Автономната зона“ како времена, отелотворена и дејствена политичка пракса. На почетокот, во фокусот се психоаналитичкиот концепт за меланхолијата и нејзиниот социјален аспект. Социјалниот аспект на афективноста на меланхолијата е прикажан како маргинализирана позиција. Примерот што се користи во текстот се однесува на меланхоличната и маргинализираната позиција на студентите во македонското општество пред појавата на студентското движење. Следува теориската рамка, која поаѓа од современите интердисциплинарни пристапи кон отелотворено и дејствено[1] социјално учество во споделениот свет. Овој пристап е феноменолошка перспектива кон социјалните акции што вклучуваат концепти како интерсубјективност, интертелесност и интерафективност. Овој пристап потоа се користи како основа за анализа на афективните политики инспирирани од Силвија Федеричи и нејзиното тврдење дека репродуктивната работа и сфера можат да бидат потенцијал за политичка имагинација и антикапиталистичка социјална трансформација. Истражувањето и анализата се имплементирани врз специфичен дел на студентското движење „Студентски пленум“, отелотворено и дејствено воспоставено преку окупацијата на Универзитетот наречена „Автономна зона“ во 2015 година во Македонија. „Автономната зона“ траеше две недели во текот на кои студентите го организираа животот и просторот на Филозофскиот и Филолошкиот факултет на универзитетскиот кампус на „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје. Анализата ги следи отелотворените, дејствените и интеркорпорални афективни искуства, доживувањето на просторот, интимноста, солидарноста и одговорноста како главни аспекти на афективните политики што беа употребени како политички алатки и како личен капацитет за трансформација. Анализата покажува дека афективните искуства на студентите за време на окупацијата биле најважниот аспект на трансформацијата на меланхоличното искуство и маргинализираната социјална позиција. [1] Enacted – во случајот е преведено ‘дејствено’ – неговото значење се поврзува со современите теории за емоциите каде што тие се разгледувани во постојана спрега со когницијата и во постојана реципрочна интеракција со околината. Дејствено тука означува динамична интеракција на организмот со околината, односно соучество во обликувањето на стварноста и светот.
The concept according to which the scientists from certain social sciences and humanities have the duty to work in favor of nourishing, strengthening, and glorifying one's national identity is risky on many grounds. Although there are certain positive changes with new generations of scientists when it comes to this issue, still it can be stated that in a wider public discourse the romantic idea is very much alive - about the ethnologists or the historians who should (or must) be patriots. The position of “professional patriots[1]” is analyzed from a theoretical and methodological point of view, illustrated by examples from Macedonian ethnology and its relation to “historical truths” in a contemporary context. Urgent paradigm reforms are much needed in order for social sciences and humanities to become a factor of integration instead of a factor of disintegration on the Balkans. [1] The term “professional patriots” is taken from the article of Ivan Kovachevic (Ковачевић 2006: 110).
Концептот според којшто научниците од одредени и за тоа погодни општествени и хуманистички дисциплини имаат должност да работат во корист на негување, зајакнување и величање на националниот идентитет на сопствениот народ е ризичен по многу основи. Иако се забележуваат позитивни промени кај новите генерации во однос на ова прашање, сепак може да се констатира дека во поширокиот јавен дискурс сè уште владее романтичарската идеја дека, на пример, етнологот и историчарот треба да бидат патриоти. Позицијата на „професионалните патриоти“[1] е разгледана и од теориско-методолошки аспект, а воедно е илустрирана преку примери од македонската етнологија и нејзиниот однос кон „историските вистини“ во современ контекст. Неопходни се итни реформи во парадигмите за да може хуманистичките дисциплини да преминат од дезинтегрирачки во интегрирачки фактор на балканскиот културен дијалог. [1] Терминот „професионални патриоти“ е преземен од текстот на Иван Ковачевиќ (Ковачевић 2006: 110).
TOWARDS THE BOOK “INTERBELIEVERS: INTER-RELIGIOUS COEXISTENCE IN A VILLAGE IN WESTERN MACEDONIA.” A STUDY FROM THE FIELD OF SOCIOCULTURAL ANTHROPOLOGY” BY DR. MARCIN LUBAŚ
Авторско право(c) 2026 ЕтноАнтропоЗум https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
КОН КНИГАТА „РАЗНОВЕРЦИ: МЕЃУРЕЛИГИСКИ СОЖИВОТ НА СЕЛО ВО ЗАПАДНА МАКЕДОНИЈА. СТУДИЈА ОД ОБЛАСТА НА СОЦИОКУЛТУРНАТА АНТРОПОЛОГИЈА“ ОД Д-Р МАРЧИН ЛУБАШ
ON THE BOOK ‘WARSAW SKETCHES SKOPJE’ [POL. WARSZAWA RYSUJE SKOPJE] (2022) BY DR. KINGA NETTMANN-MULTANOWSKA
КОН КНИГАТА ВАРШАВА ГО ИСЦРТУВА СКОПЈЕ ОД Д-Р КИНГА НЕТМАН-МУЛТАНОВСКА
Етнографија, Теренски материјали / Ethnography, Field Materials
THE MONTHLY ISSUE “VARDAR”, EDITED BY KRSTE PETKOV MISIRKOV IN 1905 AND THE MACEDONIAN QUESTION
The first and only issue of the journal Vardar was published on 1 September 1905 in Odessa under the editorship of Krste Petkov Misirkov. Through this publication, Misirkov sought to draw the attention of both regional and European audiences to the “Macedonian Question,” while articulating and defending the program of what he termed the Macedonian national “separatists”—a designation he applied to himself and his followers. Confronting opposing Serbian and Bulgarian national narratives, Misirkov advanced a series of arguments aimed at refuting claims that denied the existence of a distinct Slavic Macedonian nation. In one of the key articles published in Vardar, Misirkov addressed the emergence and interpretations of Serbian and Bulgarian theories concerning Macedonian nationality. He critically examined the official positions of both states, emphasizing their refusal to recognize Macedonian distinctiveness and highlighting how such denials were closely linked to competing territorial claims over Macedonia. Another contribution in Vardar presents detailed statistical data on villages in Southern Macedonia, including their names, demographic composition by nationality, patterns of land ownership, number of households, and administrative affiliation to the kazas of Pazar, Thessaloniki, Gevgelija, and Kukuš. Through this combination of political argumentation and empirical documentation, the journal sought to substantiate claims regarding the historical and demographic foundations of Macedonian national identity.
МЕСЕЧНИКОТ „ВАРДАР“ ВО УРЕДНИШТВО НА КРСТЕ ПЕТКОВ МИСИРКОВ ОД 1905 ГОДИНА И МАКЕДОНСКОТО ПРАШАЊЕ
Првиот и единствен број на списанието „Вардар“ е објавен на 1 септември 1905 г. во Одеса во уредништво на Крсте Петков Мисирков. Идејата и целта на К. Мисирков, била да се привлече вниманието на пошироката јавност во регионот и во Европа кон „македонското прашање“, за програмата и следбениците на македонските национални сепаратисти, како што себеси и следбениците ги нарекува Мисирков, притоа соочувајќи се со сите противници, низ аргументи да се бори против сите што го одречуваат постоењето на одделна словенска македонска народност. К. Мисирков објавува статија посветена на настанувањето и толкувањата на српската и бугарската теорија за народноста на Македонците, каде што јасно укажува на официјалните ставови и од двете страни на непризнавање на посебноста на македонската народност, што пак се одразувало на официјалните територијални претензии на соседните држави Бугарија и Србија врз Македонија. Во следната статија на „Вардар“ се објавени статистички податоци за селата, нивните имиња, за населението според народноста, сопственоста на земјата, бројот на куќи и припадноста според кази во Јужна Македонија, поточно во Пазарско, Солунско, Гевгелиско и Кукушко.