EthnoAnthropoZoom is a journal of the Institute of Ethnology and Anthro­pology at the Faculty of Natural Sciences and Mathematics at “Ss. Cyril and Methodius" University in Skopje. This journal focuses on articles belonging to the fields of ethnol­ogy, socio-cultural anthropology, linguistic anthropology, and theoretical anthropology, as well as articles belonging to related scientific disciplines. All published papers in the journal have been peer-reviewed by experts from correspond­ing fields from Macedonia and abroad. The articles in the journal are published bilingually in Macedonian and English. Priority is given to domestic and foreign authors of original scientific articles that focus on ethnological and anthropological problems in Macedonia (separately or comparatively). Also eligible are original scientific texts that refer to the wider region of South-eastern Europe.
Institute of Ethnology and Anthropology, Faculty of Natural Sciences and Mathematics, "Ss. Cyril and Methodius" University in Skopje. Archimedova 3 str., Gazi Baba, Skopje
THE BARREN WOMAN AND THE ATTITUDE OF THE TRADITIONAL VILLAGE COMMUNITY TOWARDS HER
Autobiographical testimonies of barren women and members of their families were taken on the field research in the previously mentioned villages. Our aim is to try to establish the status of the woman in the traditional village community through the prism of the biographical method, or rather through their personal experiences, while especially keeping in mind the community's attitude about the woman as a basic factor in the reproduction of the community.
Copyright (c) 2026 EthnoAnthropoZoom https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
ЖЕНАТА НЕРОТКА И ОДНОСОТ НА ТРАДИЦИОНАЛНАТА СЕЛСКА ЗАЕДНИЦА КОН НЕА
Врз основа на лични теренски истражувања на животни (и)стории на жени неротки, авторката се обидува да ги утврди основните релации помеѓу индивиудата и колективот, особено кога станува збор за традициските селски заедници. Таа се задржува посебно на личните доживувања и преживувања на информаторките во средините во кои раѓањето, особено машки пород се смета за една од најважните функции на жената.
THE WOMAN IN THE FAMILY AND PUBLIC LIFE - in the example of the village of Melnica -
The village of Melnica (read: Melnitsa) is situated in the region of Azot, near Veles, Central Macedonia. As an endogamous community it is already an interesting example through which one can perceive several aspects of the social, economic and ritual structure, especially in the recent condition and status of the woman in the public and family life as a part of the rural existence.
ЖЕНАТА ВО СЕМЕЈНИОТ И ЈАВНИОТ ЖИВОТ -ПО ПРИМЕРОТ НА СЕЛОТО МЕЛНИЦА
Селото Мелница се наоѓа во областа Азот, Велешко, Централна Македонија. Како ендогамна заедница сама по себе е интересен пример преку кој може да се согледаат повеќе аспекти на социјалната, економската и обредната структура, особено во современата состојба и статус на жената во јавниот и семејниот живот во состав на селското живеење.
REGULATION OF THE PERSONAL STATUS THROUGH PARTICIPATION IN AN INFORMAL YOUTH GROUP ORGANISED ON THE BASIS OF THE INTEREST FOR THE ELECTRONIC “DANCE” MUSIC AND THE SAME WAY OF ENTERTAINMENT
The following text refers to the Skopje club scene, to be more precise, to the participants in the scene, their image, ideological foundation and system of values. Special attention has been given to the way they regulate their personal status and the way they form their identity. For that purpose an analysis of this group through the prism of the theory of the rituals of transcending has been conducted.
РЕГУЛИРАЊЕ НА ЛИЧНИОТ СТАТУС ПРЕКУ УЧЕСТВО ВО МЛАДИНСКА НЕФОРМАЛНА ГРУПА ОРГАНИЗИРАНА ВРЗ ОСНОВА НА ИНТЕРЕСОТ ЗА ЕЛЕКТРОНСКАТА "ДЕНС" МУЗИКА И ИСТИОТ НАЧИН НА ЗАБАВА
Текстот се однесува на скопската клубска сцена, поточно на учесниците во сцената, нивниот имиџ, идејна основа и систем на вредности. Посебно внимание е посветено на начинот на кој го регулираат личниот статус и го формираат сопствениот идентитет. Затоа е извршена анализа на оваа група низ призмата на теоријата за обредите на премин.
THE 'DEVER' (THE BROTHER OF THE GROOM) AS A MEDIATOR IN THE RELATIONS BETWEEN TWO FAMILIES WHICH ARE TO BECOME BLOOD RELATED
The 'devers' or the 'pobratimi' or 'bratimi' play an important role in the wedding ceremony. Whereas the role of the 'devers' in the contemporary Macedonian wedding ritual is designated to the biological brothers of the groom, in cases where he has brothers, and only in isolated cases the role is designated to his close relatives, in the past this role was performed by close relatives of the groom, but not by his biological brothers.
ДЕВЕРОТ - ПОСРЕДНИК ВО СРОДУВАЊЕТО НА ДВЕ СЕМЕЈСТВА
"Деверите" или "побратимите" или "братимите" играат важна улога во свадбените обичаи. Во минатото оваа улога ја изведувале блиски роднини на младоженецот, но не и неговите родени браќа, додека улогата на девер, во денешно време, во македонските свадбени обичаи ја имаат родените браќа на младоженецот, во случај тој да има браќа, но постојат и исклучоци кога оваа улога ја изведуваат блиски роднини.
THE TRADITIONAL COSTUME OF THE SARAKATCHANS IN REPUBLIC OF MACEDONIA
In the research of the ethnical and cultural past of a people the traditional costume has an important place. It is an inseparable part of the human life, directly connected to the esthetical and cultural notions of the community to which it belongs. It has an apothropical and decorative function, and at the same time it is a national flag of the ethnical community to which it belongs. The traditional costume also directly depends on the external factors, such as the climate, the land structure; therefore it is a kind of a mute witness of the economic functions, the degree of cultural development, as well as the cultural and historical changes that have been happening in the actual ethnic community.
НОСИЈАТА НА САРАКАЧАНИТЕ ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА
Во проучувањето на етничкото и културното минато на еден народ народната носија зазема значајно место. Таа е составен и нераздвоен дел од човечкиот живот, директно поврзана со естетските и културните сфаќања на заедницата на која ѝ припаѓа. Истата има апотропејска и украсна функција а воедно е невербален симбол на етничката заедница на која ѝ припаѓа. Народната носија е директно зависна и од надворешните фактори, какви што се климата, релјефот, па според тоа таа е еден вид и нем сведок за стопанските активности, степенот на културниот развој, како и за културните и историските промени што се случувале кај дадената етничка заедница.
The mask in West Africa is viewed as a sign with three aspects: expression, content and meaning. Expression is the part of the sign realized in some material. Content is the aspect of the sign which contains the signified concept. Meaning can be defined as a process, as an act relating the signifier to the concept signified. Meaning is shaped in religious practice. The mask as a complex sign plays a significant role in rituals. In religious practice the mask appears as a medium between the world of the living and the ancestors of whom the community expects assistance and protection. The mask has an important religious function in the West-Africa but also a significant social role, as community established closer links during the preparation and conduction of collective rites.
На маската во Западна Африка се гледа како на знак со три аспекта: израз, содржина и значење. Изразот е дел од знакот реализиран во некој материјал. Содржината е аспектот на знакот кој го содржи означениот концепт. Значењето може да се дефинира како процес, како чин кој го поврзува означувачот со означениот концепт. Значењето се формира во верските обичаи. Маската како сложен знак игра значајна улога во обредите. Во верските обичаи маската се појавува како медиум помеѓу светот на живите и предците, од кои заедницата очекува помош и заштита. Маската има значајна верска функција во Западна Африка, но исто така и важна општествена улога, како што заедницата воспоставила поблиски врски за време на подготвувањето и извршувањето на заедничките обреди.
When we focus our attention on different cultures, what is of great importance for us is the research aiming to find out what man’s basic notions of World and of his microcosmos, in particular, are. The following analysis is based on some empiric ethnographic and folklore data referring to the traditional cultures of the Balkan peoples and of the Macedonian people.
Во истражувањата на културите значајно место имаат проучувањата што се однесуваат на потполното откривање и разбирање на базичните претстави на човекот за Светот и за макрокосмосот во кој тој ги реализира сите свои потреби. Притоа, од особено значење е откривањето и согледувањето на концептуалниот план за Светот, согледан низ откривање на базичните претстави за структурата на Просторот, неговите основни карактеристики и својства, како и импликациите што тој ги реализира врз секојдневниот и обредниот живот на човекот.
ETHNIC DISCOURSE AND GROUP PRESENTATION IN MODERN BULGARIAN SOCIETY
The study of the various ethnic and religious groups living in Bulgaria started only 10 years ago, when the democratic changes took place in the ex-socialist countries. Since that time various research projects in that perspective have been carried out in the social sciences and the humanities. The following analysis is based on data, collected from three such research projects in the field of ethnology. Methodologically these projects were orientated to developing discourse analysis in ethnological and folkloristic study.
ЕТНИЧКИ ДИСКУРС И ГРУПНА ПРЕЗЕНТАЦИЈА ВО МОДЕРНОТО БУГАРСКО ОПШТЕСТВО
Во текстот се прави анализа на етничкиот дискурс и групната презентација на етничките групи во современото бугарско општество, со посебен акцент на етничката самодиференцијација помеѓу источноправославните Бугари, исламизираните Бугари и Турците сунити. Изнесени се теориски поставки за создавањето и процесите на трансформација на етничкиот идентитет, особено на етничкиот дискурс, типовите етнички дискурс, културните стереотипи и етничките претстави.
In Slovenia people encounter fairy tales primarily in books, during art performances, when they are recounted at folklore events, Assumption celebrations, etc. As a special type of folk narrative fairy tales have been preserved only in certain remote places, especially along the border, in which the elderly, when asked if they still remember a fairy tale, sometimes start to tell stories with an occasional fairy tale among them.
РАСКАЖУВАЊЕТЕ ВОЛШЕБНИ ПРИКАЗНИ ВО СЛОВЕНИЈА ДЕНЕС
Во Словенија денес луѓето раскажуваат волшебни приказни, првенствено од книгите, во текот на некои уметнички претстави како и во текот на некои празници, како на пр. Успение на пресвета Богородица. Како специјален тип на народно раскажување, волшебните приказни се зачувале само на определени места, особено по должината на границата, каде што понекогаш на прашањето дали сѐ уште се сеќаваат волшебните приказни, понекогаш започнуваат да раскажуваат стории со пригодна волшебна сторија што им се случила ним.
ALLAH AND HIS PROPHETS IN THE FOLKLORIC INTERPRETATION OF ISLAM
The way in which particular personages and stories from the Koran are transformed to become the foundations of folklore texts is dependent on a variety of factors. Perhaps foremost among these is the specific character of the local socio-cultural environment where they come into being and continue to exist. In this account I will focus on field notes, collected among Bulgarian Sunnite Turks living in North-Eastern Bulgaria and the area of the Central Rhodopes. Another relevant factor is the specific interpretation of the inaccessible Arabic text of the Koran, made by the local imam (hodja) for the people whose spiritual leader he is. A third factor is the interpretation of adapted explanations of religious tenets found in textbooks of Islamic belief, as well as the transformation of these explanations themselves into original sources of folk narrative. A fourth factor, among many others, is the life experience of the individual person and the signs, which that person may or may not accept, of God's presence in human affairs.
АЛАХ И НЕГОВИТЕ ПРОРОЦИ ВО НАРОДНОТО ТОЛКУВАЊЕ НА ИСЛАМОТ
Врз основа на богат фолклорен материјал од традицијата на бугарските Турци сунити кои живеат во северозападните области на Бугарија и планините Родопи авторката ги анализира начините, формите и механизмите на трансформација на определени свети текстови од Коранот кои, со текот на времето, стануваат фолклорни текстови. Во таа смисла, определувачки фактор во овие процеси, авторката го смета специфичниот социо-културен карактер на средината. Друг значаен фактор е специфичното толкување на недостапниот арапски текст на Коранот од локалниот имам (хоџа) на луѓето чијшто духовен водач е. Трет фактор е толкувањето на адаптираните објаснувања на религиозните начела најдени во учебниците од исламската вера, како и промената на овие објаснувања во оригинални извори на народно раскажување. Четврт фактор, меѓу многуте други, е животното искуство на одделната личност и знаковите на Божјото присуство во човечките животи, кои таа личност може да ги прифати или не.
THE BEAUTY OF MACEDONIA IN THE CONSCIOUSNESS OF THE MACEDONIANS - RESEARCH BASED ON EXAMPLES FROM THE FOLKLORE TRADITION
In this paper we shall pay attention especially to these beauties of the Macedonian land, which are the cause for the aesthetic feeling to appear; and we intend to do this by considering two facts: firstly, the real beauty of nature being influenced by the human activities, which, on their part make the aesthetic experience possible; and secondly, the enjoyment the reader feels when reading the picturesque description of a certain object or locality
УБАВИНАТА НА МАКЕДОНИЈА ВО СВЕСТА НА МАКЕДОНЦИТЕ - ПО ПРИМЕРИ НА НАРОДНАТА ТРАДИЦИЈА
Убавината на Македонија која живее во свеста на македонскиот човек, во нашиов прилог, ја откриваме преку примери од народните песни и преданија. Тие изобилуваат со елементи во кои се воспевуваат прекрасните македонски планини, езера, реки, полиња и сл. кои кај него предизвикуваат чувства на убавина и на естетско доживување. Ваквите чувства се облагородуваат и со дела кои во наследство на нашиот народ ги оставиле човечкиот ум и човечките раце.
PITFALLS AND OTHER TRAPS: A LONG WAY YET TO AN EQUAL EUROPEAN DIALOGUE IN THE ANTHROPOLOGICAL SCIENCES. AN EMPIRICAL REPORT
This contribution has emerged from a conference at which Austrian and Bulgarian ethnologists, folklorists, and historical anthropologists discussed the perspectives of a European ethnology. One subject of the general discussion was the preconditions and chances of an equal ethnologic dialogue in Europe - meaning an equal dialogue between the exponents of the various "national" ethnologies (and folkores and historical anthropologies) of the "West" and "(South-)East".
ИЗВОРИ НА ТЕШКОТИИ, ГРЕШКИ И ДРУГИ СТАПИЦИ: СЕ УШТЕ ИМА МНОГУ ДО ЕДНАКОВ ЕВРОПСКИ ДИЈАЛОГ ВО АНТРОПОЛОШКИТЕ НАУКИ
Врз основа на личните искуства при стручните и научните контакти и дискусии со колегите од Југоисточна Европа, особено со автори од Бугарија, авторот ги анализира изворите на тешкотиите, проблемите и другите возможни стапици што се поставуваат пред нив. Во анализите авторот тргнува од најбаналните препреки, какви што се визните режими, недостатокот на финансиски средства, па сé до разликите во теориско-методолошките пристапи, како и културно-политичката заднина на авторите.
TYPOLOGY AND CLASSIFICATION OF THE MACEDONIAN FOLK COSTUMES
Based on previous research, the performed analysis, the comparisons of the numerous clothing parts and decorations, as well as their diffusion on the territory of the Republic of Macedonia, the Macedonian folk costumes can be divided into two basic types: I - Western-Macedonian type and II - Eastern-Macedonian type. This basic typology greatly coincides with the already performed division of the Republic of Macedonia into two ethnographic regions: western ethnographic region and eastern ethnographic region.
ТИПОЛОГИЗАЦИЈА И КЛАСИФИКАЦИЈА НА МАКЕДОНСКИТЕ НАРОДНИ НОСИИ
Големата разновидност на македонските народни носии претставува особено сложен проблем за нивна типологизација и класификација. Сите тие покажуваат не само големи обласни туку и значителни пределски разлики. Наспроти тоа, како резултат на сложените културно-историски и етнички процеси во текот на низа векови, во нив се испреплетуваат многу заеднички елементи од општата балканска култура. Заедничко е што сите тие, или поголемиот дел од нив, имаат некои слични и исти облеки, но многу од нив се различни по кројот, колоритот и начинот на украсувањето.
THE STATUS OF THE WOMAN IN THE MACEDONIAN TRADITIONAL VILLAGE COMMUNITY AND FAMILY
In relation to the status of the woman in the extended family and the village community, models from the past find their support in the data from the recent field research with informers from the oldest generation, compared with the examples from the short folklore genre (proverbs, sayings). In that context, we can talk about the ideal model of traditional culture where the male principle dominated with the greatest rights and responsibilities, as well as about the real model of the traditional culture where the woman adopted significant latent rights through the mechanisms of the female subculture.
СТАТУСОТ НА ЖЕНАТА ВО ТРАДИЦИСКАТА СЕЛСКАТА ЗАЕДНИЦА И СЕМЕЈСТВО
Во врска со статусот на жената во традициската семејната задруга и селската заедница, моделите од минатото наоѓаат поткрепа во податоците од рецентните теренските истражувања со информатори од најстарата генерација, споредени со примерите од кратките фолклорни жанрови (пословици, поговорки). Во таа смисла можеме да зборуваме за идеален модел на традициската култура каде што доминирал машкиот принцип со најголеми права и обврски, како и реален модел на традициската култура во кој жената, преку механизмите на женската субкултура, присвојувала значаен дел латентни права.
THE ETHNOLOGICAL - LINGUISTIC PROGRAM IN THE MACEDONIAN CENTER OF "MINIATURE DIALECTAL ATLAS OF THE BALKAN LANGUAGES "
The paper contains the results of the field research done in 1999 in the Republic of Macedonia, according to the working program for creating the "Small dialectological atlas of Balkan languages" of the Institute for Slavistics and Balkanistics that exists in the frames of the Russian Academy of Sciences. The research shows that the ethnolinguistics material collected from these two points (the village of Teovo and the village of Peshtani) in Macedonia has: 1. A lot of mutual characteristics with many Macedonian, but as well Balkan and Slav cultural linguistic traditions in general 2. Has features that could be called "Macedonian", since in other areas of South Slav populated regions they can not be traced 3. Has features of uniqueness, like the examined village of Peshtani.
dialectological atlas of Balkan languages
ЕТНОЛИНГИВСТИЧКАТА ПРОГРАМА ВО МАКЕДОНСКИОТ ПУНКТ НА "МАЛИОТ ДИЈАЛЕКТОЛОШКИ АТЛАС НА БАЛКАНСКИТЕ ЈАЗИЦИ"
Во трудот се изнесени резултатите добиени од теренските истражувања реализирани во 1999 година во Република Македонија според програмата за работа на "Малиот дијалектолошки атлас на блакански јазици" на Институтот за славистика и балканистика при Руската академија на науките. Истражувањата покажуваат дека етнолингвистичкиот материјал собран од двата пункта (село Теово и село Пештани) во Македонија има: 1) заеднички особини за многу македонски, а, исто така, и балканскословенски културно-јазични традиции во целост; 2) има особини кои би можеле да се наречат оригинални македонски, бидејќи во други ареали на Јужна Славија тие практично не се среќаваат; 3) има особености на самото истражувано село Пештани кои претставуваат, по оваа или онаа причина, единствени (уникатни).